อถโข มาณวกา อมจฺจา ปาริสชฺชา กณฺหํ อิสึ
อุปสงฺกมิตฺวา เอตทโวจุํ✎ ร่าง
Atha kho, māṇavakā, amaccā pārisajjā kaṇhaṁ isiṁ upasaṅkamitvā etadavocuṁ:
ดูกรมาณพ ครั้งนั้น หมู่อำมาตย์ราชบริษัทพากันเข้าไปหากัณหฤาษีแล้วได้กล่าว
คำนี้กะกัณหฤาษีว่า ข้าแต่ท่านผู้เจริญ ขอความสุขสวัสดีจงมีแต่พระราชา ขอความสวัสดีจงมี
แด่พระราชา🤖 AI จับคู่
Then the ministers and councillors approached the seer Black Boy and said:
อ้างอิงPTS 1.97 · สยามรัฐ 9.126 · ฉัฏฐสังคายนา 1.84 · พุทธชยันตี 7.166
โสตฺถิ ภทนฺเต โหตุ รญฺโญ✎ ร่าง
‘sotthi, bhaddante, hotu rañño;
‘Spare the king, sir,
โสตฺถิ
ภทนฺเต โหตุ รญฺโญติ ฯ✎ ร่าง
sotthi, bhaddante, hotu rañño’ti.
spare him!’
โสตฺถิ ภวิสฺสติ รญฺโญ อปิจ ราชา
ยทิ อโธ ขุรปฺปํ มุญฺจิสฺสติ ยาวตา รญฺโญ วิชิตํ เอตฺตาวตา ปฐวี
อุทิยิสฺสตีติ ฯ✎ ร่าง
‘Sotthi bhavissati rañño, api ca rājā yadi adho khurappaṁ muñcissati, yāvatā rañño vijitaṁ, ettāvatā pathavī undriyissatī’ti.
ฤาษีตอบว่า ความสวัสดีจักมีแด่พระราชา แต่ว่าท้าวเธอจักทรงแผลงพระแสงศร
ลงไปเบื้องต่ำ แผ่นดินจักทรุดตลอดพระราชอาณาเขต🤖 AI จับคู่
‘The king will be safe. But if he shoots the arrow downwards, there will be an earthquake across the entire realm.’
โสตฺถิ ภทนฺเต โหตุ รญฺโญ โสตฺถิ ชนปทสฺสาติ ฯ✎ ร่าง
‘Sotthi, bhaddante, hotu rañño, sotthi janapadassā’ti.
อำมาตย์กล่าวว่า ข้าแต่ท่านผู้เจริญ
ขอความสวัสดีจงมีแด่พระราชา ขอความสวัสดีจงมีแก่ชนบท🤖 AI จับคู่
‘Spare the king, sir, and spare the country!’
โสตฺถิ ภวิสฺสติ รญฺโญ โสตฺถิ ชนปทสฺส อปิจ ราชา ยทิ อุทฺธํ
ขุรปฺปํ มุญฺจิสฺสติ ยาวตา รญฺโญ วิชิตํ เอตฺตาวตา สตฺต วสฺสานิ
เทโว น วสฺสิสฺสตีติ ฯ✎ ร่าง
‘Sotthi bhavissati rañño, sotthi janapadassa, api ca rājā yadi uddhaṁ khurappaṁ muñcissati, yāvatā rañño vijitaṁ, ettāvatā satta vassāni devo na vassissatī’ti.
‘Both king and country will be safe. But if he shoots the arrow upwards, the heavens will not rain in the entire realm for seven years.’
โสตฺถิ ภทนฺเต โหตุ รญฺโญ โสตฺถิ
ชนปทสฺส เทโว ปวสฺสตูติ ฯ✎ ร่าง
‘Sotthi, bhaddante, hotu rañño sotthi janapadassa devo ca vassatū’ti.
‘Spare the king, sir, spare the country, and let the heavens rain!’
โสตฺถิ ภวิสฺสติ รญฺโญ โสตฺถิ
@เชิงอรรถ: ๑ สี. ธมฺมวาทิญฺเญว ฯ ๒ สี. ขุทฺทรูปึ ฯ
ชนปทสฺส เทโว ปวสฺสิสฺสติ อปิจ ราชา เชฏฺฐกุมาเร ขุรปฺปํ
ปติฏฺฐาเปตุ โสตฺถิกุมาโร ปลฺโลโม ภวิสฺสตีติ ฯ✎ ร่าง
‘Sotthi bhavissati rañño sotthi janapadassa devo ca vassissati, api ca rājā jeṭṭhakumāre khurappaṁ patiṭṭhāpetu, sotthi kumāro pallomo bhavissatī’ti.
ฤาษีตอบว่า ความสวัสดี
จักมีแด่พระราชา ความสวัสดีจักมีแก่ชนบท ฝนจักตก แต่พระราชาต้องทรงวางพระแสงศรไว้ที่
พระราชกุมารพระองค์ใหญ่ ด้วยทรงพระดำริว่า พระราชกุมารจักเป็นผู้มีความสวัสดี หายสยด
สยองดังนี้🤖 AI จับคู่
‘Both king and country will be safe, and the heavens rain will rain. And if the king shoots the crown prince with an arrow, he will be safe and unruffled.’
อถโข มาณวกา
ราชา✎ ร่าง
Atha kho, māṇavakā, amaccā okkākassa ārocesuṁ:
So the ministers said to Okkāka:
อุกฺกาโก เชฏฺฐกุมาเร ขุรปฺปํ ปติฏฺฐาเปสิ โสตฺถิกุมาโร
ปลฺโลโม ภวิสฺสตีติ ฯ✎ ร่าง
‘okkāko jeṭṭhakumāre khurappaṁ patiṭṭhāpetu. Sotthi kumāro pallomo bhavissatī’ti.
‘Okkāka must shoot the crown prince with an arrow. He will be safe and unruffled.’
อถโข มาณวกา ราชา อุกฺกาโก เชฏฺฐกุมาเร
ขุรปฺปํ ปติฏฺฐาเปสิ ฯ โสตฺถิกุมาโร ปลฺโลโม สมภวิ ฯ✎ ร่าง
Atha kho rājā okkāko jeṭṭhakumāre khurappaṁ patiṭṭhapesi, sotthi kumāro pallomo samabhavi.
ดูกรมาณพ ลำดับนั้นพระเจ้าอุกกากราช ได้ทรงวางพระแสงศรไว้ที่พระราชกุมาร
พระองค์ใหญ่ ด้วยทรงพระดำริว่า พระราชกุมารจักเป็นผู้มีความสวัสดี หายสยดสยอง ดังนี้
ครั้นท้าวเธอทรงวางพระแสงศรไว้ที่พระราชกุมารพระองค์ใหญ่แล้ว พระราชกุมารก็เป็นผู้มีความ
สวัสดี หายสยดสยอง🤖 AI จับคู่
So King Okkāka shot the crown prince with an arrow. And he was safe and unruffled.
ตสฺส
ราชา อุกฺกาโก ภีโต พฺรหฺมทณฺเฑน ตชฺชิโต มทฺทรูปึ ธีตรํ อทาสิ ฯ✎ ร่าง
Atha kho tassa rājā okkāko bhīto saṁviggo lomahaṭṭhajāto brahmadaṇḍena tajjito maddarūpiṁ dhītaraṁ adāsi.
พระเจ้าอุกกากราชทรงกลัวถูกขู่ด้วยพรหมทัณฑ์ จึงได้พระราชทาน
พระนางมัททรูปีราชธิดาแก่ฤาษีนั้น🤖 AI จับคู่
Then the king was terrified, shocked, and awestruck. Scared by the divine punishment, he gave the hand of his daughter Maddarūpī.
มา โข ตุเมฺห มาณวกา อมฺพฏฺฐํ มาณวํ อติพาฬฺหํ ทาสิปุตฺตวาเทน
นิมฺมาเทถ อุฬาโร โส กโณฺห อิสิ อโหสีติ ฯ✎ ร่าง
Mā kho tumhe, māṇavakā, ambaṭṭhaṁ māṇavaṁ atibāḷhaṁ dāsiputtavādena nimmādetha, uḷāro so kaṇho isi ahosī”ti.
ดูกรมาณพ พวกเธออย่าเหยียดหยามอัมพัฏฐมาณพด้วยวาทะว่า เป็นลูกทาสีให้หนัก
นักเลย กัณหะนั้นได้เป็นฤาษีสำคัญแล้ว🤖 AI จับคู่
Young students, please don’t put Ambaṭṭha down too much by calling him the son of a slavegirl. That Black Boy was an eminent seer.”
—
3. Khattiyaseṭṭhabhāva
3. The Supremacy of the Aristocrats