ตติเย จ โภนฺโต สมณพฺราหฺมณา กิมาคมฺม กิมารพฺภ
อมราวิกฺเขปิกา ตตฺถ ตตฺถ ปณฺหํ ปุฏฺฐา สมานา วาจาวิกฺเขปํ
อาปชฺชนฺติ อมราวิกฺเขปํ ฯ✎ ร่าง
Tatiye ca bhonto samaṇabrāhmaṇā kimāgamma kimārabbha amarāvikkhepikā tattha tattha pañhaṁ puṭṭhā samānā vācāvikkhepaṁ āpajjanti amarāvikkhepaṁ?
อนึ่ง ในฐานะที่ ๓ สมณพราหมณ์ผู้เจริญ อาศัยอะไร ปรารภอะไร จึงมีทิฏฐิดิ้นได้ไม่ตายตัว เมื่อถูกถามปัญหาในข้อนั้นๆ ย่อมกล่าววาจาดิ้นได้ไม่ตายตัว?🤖 AI จับคู่
And what is the third ground on which they rely?
อ้างอิงPTS 1.27 · สยามรัฐ 9.36 · ฉัฏฐสังคายนา 1.23
อิธ ภิกฺขเว เอกจฺโจ สมโณ วา
พฺราหฺมโณ วา อิทํ กุสลนฺติ ยถาภูตํ นปฺปชานาติ อิทํ อกุสลนฺติ
ยถาภูตํ นปฺปชานาติ ฯ✎ ร่าง
Idha, bhikkhave, ekacco samaṇo vā brāhmaṇo vā ‘idaṁ kusalan’ti yathābhūtaṁ nappajānāti, ‘idaṁ akusalan’ti yathābhūtaṁ nappajānāti.
ดูกรภิกษุทั้งหลาย สมณะหรือพราหมณ์บางคนในโลกนี้ ไม่รู้ชัดตามความเป็นจริงว่า นี้เป็นกุศล นี้เป็นอกุศล🤖 AI จับคู่
It’s when some ascetic or brahmin doesn’t truly understand what is skillful and what is unskillful.
ตสฺส เอวํ โหติ✎ ร่าง
Tassa evaṁ hoti:
เขามีความคิดเห็นอย่างนี้ว่า🤖 AI จับคู่
They think:
อหํ โข อิทํ กุสลนฺติ
ยถาภูตํ นปฺปชานามิ อิทํ อกุสลนฺติ ยถาภูตํ นปฺปชานามิ✎ ร่าง
‘ahaṁ kho “idaṁ kusalan”ti yathābhūtaṁ nappajānāmi, “idaṁ akusalan”ti yathābhūtaṁ nappajānāmi.
เราไม่รู้ชัดตามความเป็นจริงว่า นี้เป็นกุศล นี้เป็นอกุศล🤖 AI จับคู่
‘I don’t truly understand what is skillful and what is unskillful.
อหญฺเจ โข ๑- ปน อิทํ กุสลนฺติ ยถาภูตํ อปฺปชานนฺโต อิทํ
อกุสลนฺติ ยถาภูตํ อปฺปชานนฺโต อิทํ กุสลนฺติ วา พฺยากเรยฺยํ
อิทํ อกุสลนฺติ วา พฺยากเรยฺยํ✎ ร่าง
Ahañce kho pana “idaṁ kusalan”ti yathābhūtaṁ appajānanto “idaṁ akusalan”ti yathābhūtaṁ appajānanto “idaṁ kusalan”ti vā byākareyyaṁ, “idaṁ akusalan”ti vā byākareyyaṁ;
ก็ถ้าเราไม่รู้ชัดตามความเป็นจริงว่า นี้เป็นกุศล จะพึงพยากรณ์ว่า นี้เป็นกุศล หรือนี้เป็นอกุศล🤖 AI จับคู่
Suppose I were to declare that something was skillful or unskillful.
สนฺติ หิ โข สมณพฺราหฺมณา
ปณฺฑิตา นิปุณา กตปรปฺปวาทา วาลเวธิรูปา เต ภินฺทนฺตา
มญฺเญ จรนฺติ ปญฺญาคเตน ทิฏฺฐิคตานิ✎ ร่าง
santi hi kho samaṇabrāhmaṇā paṇḍitā nipuṇā kataparappavādā vālavedhirūpā, te bhindantā maññe caranti paññāgatena diṭṭhigatāni,
ก็สมณพราหมณ์ผู้เป็นบัณฑิต มีปัญญาละเอียด ชำนาญการโต้วาทะเป็นดุจคนแม่นธนูมีอยู่แล แม้ว่าสมณพราหมณ์เหล่านั้นเที่ยวทำลายทิฏฐิด้วยปัญญา🤖 AI จับคู่
There are clever ascetics and brahmins who are subtle, accomplished in the doctrines of others, hair-splitters. You’d think they live to demolish convictions with their intellect.
เต มํ ตตฺถ สมนุยุญฺเชยฺยุํ
สมนุคฺคาเหยฺยุํ สมนุภาเสยฺยุํ✎ ร่าง
te maṁ tattha samanuyuñjeyyuṁ samanugāheyyuṁ samanubhāseyyuṁ.
เขาจะพึงซักไซ้ไล่เลียงสอบสวนเราในข้อนั้น🤖 AI จับคู่
They might pursue, press, and grill me about that.
เย มํ ตตฺถ สมนุยุญฺเชยฺยุํ
สมนุคฺคาเหยฺยุํ สมนุภาเสยฺยุํ เตสาหํ น สมฺปาเยยฺยํ✎ ร่าง
Ye maṁ tattha samanuyuñjeyyuṁ samanugāheyyuṁ samanubhāseyyuṁ, tesāhaṁ na sampāyeyyaṁ.
เราไม่อาจโต้ตอบเขาได้🤖 AI จับคู่
I’d be stumped by such a grilling.
ยญฺจาหํ ๓-
น สมฺปาเยยฺยํ โส มมสฺส วิฆาโต✎ ร่าง
Yesāhaṁ na sampāyeyyaṁ, so mamassa vighāto.
การที่โต้ตอบเขาไม่ได้นั้น จะพึงเป็นความเดือดร้อนแก่เรา🤖 AI จับคู่
That would be stressful for me,
โย มมสฺส วิฆาโต โส
@เชิงอรรถ: ๑ สี. ยุ. อหญฺเจว โข ฯ ๒ สมฺปาเหยฺยํ สมฺปาเปยฺยํ สมฺปเยยฺยํ@ สมฺปาเทยฺยํ ฯ ๓ สี. ยุ. เยสาหํ ฯ
มมสฺส อนฺตราโยติ ฯ✎ ร่าง
Yo mamassa vighāto, so mamassa antarāyo’ti.
ความเดือดร้อนของเรานั้น จะพึงเป็นอันตรายแก่เรา🤖 AI จับคู่
and that stress would be an obstacle.’
อิติ โส อนุโยคภยา อนุโยคปริเชคุจฺฉา
เนวิทํ กุสลนฺติ พฺยากโรติ น ปนิทํ อกุสลนฺติ พฺยากโรติ ตตฺถ
ตตฺถ ปณฺหํ ปุฏฺโฐ สมาโน วาจาวิกฺเขปํ อาปชฺชติ อมราวิกฺเขปํ✎ ร่าง
Iti so anuyogabhayā anuyogaparijegucchā nevidaṁ kusalanti byākaroti, na panidaṁ akusalanti byākaroti, tattha tattha pañhaṁ puṭṭho samāno vācāvikkhepaṁ āpajjati amarāvikkhepaṁ:
เพราะฉะนั้นเขาจึงไม่กล้าพยากรณ์ว่า นี้เป็นกุศล นี้เป็นอกุศล เพราะกลัวแต่การซักถาม เพราะเกลียดแต่การซักถาม เมื่อถูกถามปัญหาในข้อนั้นๆ ย่อมกล่าววาจาดิ้นได้ไม่ตายตัวว่า🤖 AI จับคู่
So from fear and disgust with examination they avoid stating whether something is skillful or unskillful. Whenever they’re asked a question, they resort to verbal flip-flops and endless flip-flops:
เอวนฺติปิ เม โน ฯ ตถาติปิ เม โน ฯ อญฺญถาติปิ เม โน ฯ
โนติปิ เม โน ฯ โน โนติปิ เม โนติ ฯ✎ ร่าง
‘evantipi me no; tathātipi me no; aññathātipi me no; notipi me no; no notipi me no’ti.
ความเห็นของเราอย่างนี้ก็มิใช่ อย่างนั้นก็มิใช่ อย่างอื่นก็มิใช่ ไม่ใช่ก็มิใช่ มิใช่ไม่ใช่ก็มิใช่🤖 AI จับคู่
‘I don’t say it’s like this. I don’t say it’s like that. I don’t say it’s otherwise. I don’t say it’s not so. And I don’t deny it’s not so.’
อิทํ ภิกฺขเว ตติยํ ฐานํ
ยํ อาคมฺม ยํ อารพฺภ เอเก สมณพฺราหฺมณา อมราวิกฺเขปิกา
ตตฺถ ตตฺถ ปณฺหํ ปุฏฺฐา สมานา วาจาวิกฺเขปํ อาปชฺชนฺติ
อมราวิกฺเขปํ ฯ✎ ร่าง
Idaṁ, bhikkhave, tatiyaṁ ṭhānaṁ, yaṁ āgamma yaṁ ārabbha eke samaṇabrāhmaṇā amarāvikkhepikā tattha tattha pañhaṁ puṭṭhā samānā vācāvikkhepaṁ āpajjanti amarāvikkhepaṁ.
ดูกรภิกษุทั้งหลาย นี้เป็นฐานะที่ ๓ ซึ่งสมณพราหมณ์พวกหนึ่ง อาศัยแล้ว ปรารภแล้ว มีทิฏฐิดิ้นได้ไม่ตายตัว เมื่อถูกถามปัญหาในข้อนั้นๆ ย่อมกล่าววาจาดิ้นได้ไม่ตายตัว🤖 AI จับคู่
This is the third ground on which some ascetics and brahmins rely when resorting to verbal flip-flops and endless flip-flops.