อทฺทสา โข ภิกฺขเว วิปสฺสี กุมาโร อุยฺยานภูมึ นิยฺยนฺโต
มหาชนกายํ สนฺนิปติตํ นานารตฺตานญฺจ ทุสฺสานํ วิลาตํ กยิรมานํ✎ ร่าง
Addasā kho, bhikkhave, vipassī kumāro uyyānabhūmiṁ niyyanto mahājanakāyaṁ sannipatitaṁ nānārattānañca dussānaṁ vilātaṁ kayiramānaṁ.
ภิกษุทั้งหลาย พระวิปัสสีราชกุมาร ขณะเมื่อเสด็จประพาสพระอุทยาน ได้ทอดพระเนตรหมู่มหาชนประชุมกัน และวอที่ทำด้วยผ้าสีต่างๆ🤖 AI จับคู่
Along the way he saw a large crowd gathered making a bier out of garments of different colors.
อ้างอิงPTS 2.26 · สยามรัฐ 10.30 · ฉัฏฐสังคายนา 2.20 · พุทธชยันตี 8.40
ทิสฺวา สารถึ อามนฺเตสิ✎ ร่าง
Disvā sārathiṁ āmantesi:
ครั้นทอดพระเนตรแล้ว จึงรับสั่งถามนายสารถีว่า🤖 AI จับคู่
He addressed his charioteer,
กึ นุ โข โส สมฺม สารถิ มหาชนกาโย
สนฺนิปติโต นานารตฺตานญฺจ ทุสฺสานํ วิลาตํ กริยตีติ ฯ✎ ร่าง
‘kiṁ nu kho so, samma sārathi, mahājanakāyo sannipatito nānārattānañca dussānaṁ vilātaṁ kayiratī’ti?
นายสารถีผู้สหาย หมู่มหาชนเขาประชุมกันทำไม และเขาทำวอด้วยผ้าสีต่างๆ กันทำไม🤖 AI จับคู่
‘My dear charioteer, why is that crowd making a bier?’
เอโส โข
เทว กาลกโต นามาติ ฯ✎ ร่าง
‘Eso kho, deva, kālaṅkato nāmā’ti.
นายสารถีได้กราบทูลว่า ขอเดชะ นี้แลเรียกว่า คนตาย🤖 AI จับคู่
‘That, Your Majesty, is for someone who’s departed.’
เตนหิ สมฺม สารถิ เยน โส กาลกโต
เตน รถํ เปเสหีติ ฯ✎ ร่าง
‘Tena hi, samma sārathi, yena so kālaṅkato tena rathaṁ pesehī’ti.
พระวิปัสสีราชกุมารได้ตรัสสั่งว่า นายสารถี ถ้าเช่นนั้น เธอจงขับรถไปทางคนตายนั้น🤖 AI จับคู่
‘Well then, drive the chariot up to the departed.’
เอวํ เทวาติ โข ภิกฺขเว สารถิ วิปสฺสิสฺส
กุมารสฺส ปฏิสฺสุตฺวา เยน โส กาลกโต เยน รถํ เปเสสิ ๒- ฯ✎ ร่าง
‘Evaṁ, devā’ti kho, bhikkhave, sārathi vipassissa kumārassa paṭissutvā yena so kālaṅkato tena rathaṁ pesesi.
ดูกรภิกษุทั้งหลาย นายสารถีรับรับสั่งของพระวิปัสสีราชกุมารแล้ว ได้ขับรถไปทางคนตายนั้น🤖 AI จับคู่
‘Yes, Your Majesty,’ replied the charioteer, and did so.
อทฺทสา โข ภิกฺขเว วิปสฺสี กุมาโร เปตํ กาลกตํ ทิสฺวา
สารถึ อามนฺเตสิ✎ ร่าง
Addasā kho, bhikkhave, vipassī kumāro petaṁ kālaṅkataṁ, disvā sārathiṁ āmantesi:
ภิกษุทั้งหลาย พระวิปัสสีราชกุมารได้ทอดพระเนตรคนตายไปแล้ว ได้ตรัสเรียกนายสารถีมารับสั่งถามว่า นายสารถีผู้สหาย นี้หรือเรียกว่าคนตาย🤖 AI จับคู่
When the prince saw the corpse of the departed, he addressed the charioteer,
กึ ปนายํ สมฺม สารถิ กาลกโต นามาติ ฯ✎ ร่าง
‘kiṁ panāyaṁ, samma sārathi, kālaṅkato nāmā’ti?
‘But why is he called departed?’
เอโส
โข เทว กาลกโต นาม นทานิ ตํ ทกฺขนฺติ ๓- มาตา วา ปิตา วา
อญฺเญ วา ญาติสาโลหิตา โสปิ น ทกฺขิสฺสติ มาตรํ วา ปิตรํ วา
อญฺเญ วา ญาติสาโลหิเตติ ฯ✎ ร่าง
‘Eso kho, deva, kālaṅkato nāma. Na dāni taṁ dakkhanti mātā vā pitā vā aññe vā ñātisālohitā, sopi na dakkhissati mātaraṁ vā pitaraṁ vā aññe vā ñātisālohite’ti.
นายสารถีกราบทูลว่า ขอเดชะ นี้แลเรียกว่าคนตาย บัดนี้ มารดาบิดาหรือญาติสาโลหิตอื่นๆ จักไม่เห็นเขา แม้เขาก็จักไม่เห็นมารดาบิดาหรือญาติสาโลหิตอื่นๆ🤖 AI จับคู่
‘He’s called departed because now his mother and father, his relatives and kin shall see him no more, and he shall never again see them.’
กึ ปน สมฺม สารถิ อหํปิ
มรณธมฺโม มรณํ อนตีโต✎ ร่าง
‘Kiṁ pana, samma sārathi, ahampi maraṇadhammo maraṇaṁ anatīto;
นายสารถีผู้สหาย ถึงตัวเราก็จะต้องมีความตายเป็นธรรมดา ไม่ล่วงพ้นความตายไปได้หรือ🤖 AI จับคู่
‘But my dear charioteer, am I liable to die? Am I not exempt from death?
มํปิ น ทกฺขนฺติ ๔- เทโว วา เทวี วา
อญฺเญ วา ญาติสาโลหิตา✎ ร่าง
mampi na dakkhanti devo vā devī vā aññe vā ñātisālohitā;
พระเจ้าแผ่นดิน พระเทวี หรือพระญาติสาโลหิตอื่นๆ จักไม่เห็นเราหรือ🤖 AI จับคู่
Will the king and queen and my other relatives and kin see me no more?
อหํปิ น ทกฺขิสฺสามิ เทวํ วา เทวึ วา
อญฺเญ วา ญาติสาโลหิเตติ ฯ✎ ร่าง
ahampi na dakkhissāmi devaṁ vā deviṁ vā aññe vā ñātisālohite’ti?
แม้เราก็จักไม่เห็นพระเจ้าแผ่นดิน พระเทวี หรือพระญาติสาโลหิตอื่นๆ หรือ🤖 AI จับคู่
And shall I never again see them?’
ตฺวญฺจ เทว มยญฺจมฺหา สพฺเพ
มรณธมฺมา มรณํ อนตีตา✎ ร่าง
‘Tvañca, deva, mayañcamha sabbe maraṇadhammā maraṇaṁ anatītā;
ขอเดชะ พระองค์และข้าพระพุทธเจ้าล้วนแต่จะต้องมีความตายเป็นธรรมดา ไม่ล่วงพ้นความตายไปได้🤖 AI จับคู่
‘Everyone is liable to die, Your Majesty, including you. No-one is exempt from death.
ตํปิ น ทกฺขนฺติ เทโว วา เทวี วา
@เชิงอรรถ: ๑ โป. ม. วจนนฺติ ฯ ๒ โป. ยุ. เปเสหีติ ฯ ๓ ยุ. ทกฺขินฺติ ฯ อิโต ปรํ@อีทิสเมว ฯ ๔ โป. ทกฺขินฺติ ฯ
อญฺเญ วา ญาติสาโลหิตา✎ ร่าง
tampi na dakkhanti devo vā devī vā aññe vā ñātisālohitā;
พระเจ้าแผ่นดิน พระเทวี หรือพระญาติสาโลหิตอื่นๆ จักไม่เห็นพระองค์🤖 AI จับคู่
The king and queen and your other relatives and kin shall see you no more,
ตฺวํปิ น ทกฺขิสฺสสิ เทวํ วา เทวึ วา
อญฺเญ วา ญาติสาโลหิเตติ ฯ✎ ร่าง
tvampi na dakkhissasi devaṁ vā deviṁ vā aññe vā ñātisālohite’ti.
แม้พระองค์ก็จะไม่เห็น พระเจ้าแผ่นดิน พระเทวี หรือพระญาติสาโลหิตอื่นๆ🤖 AI จับคู่
and you shall never again see them.’
เตนหิ สมฺม สารถิ อลนฺทานชฺช
อุยฺยานภูมิยา อิโต จ อนฺเตปุรํ ปจฺจนิยฺยาหีติ ฯ✎ ร่าง
‘Tena hi, samma sārathi, alaṁ dānajja uyyānabhūmiyā, itova antepuraṁ paccaniyyāhī’ti.
นายสารถีผู้สหาย ถ้าเช่นนั้น วันนี้พอแล้วสำหรับภูมิภาคแห่งสวน เธอจงนำเรากลับไปภายในบุรีจากสวนนี้เถิด🤖 AI จับคู่
‘Well then, my dear charioteer, that’s enough of the park for today. Let’s return to the royal compound.’
เอวํ เทวาติ โข
ภิกฺขเว สารถิ วิปสฺสิสฺส กุมารสฺส ปฏิสฺสุตฺวา ตโต จ อนฺเตปุรํ
ปจฺจนิยฺยาสิ ฯ✎ ร่าง
‘Evaṁ, devā’ti kho, bhikkhave, sārathi vipassissa kumārassa paṭissutvā tatova antepuraṁ paccaniyyāsi.
ดูกรภิกษุทั้งหลาย นายสารถีรับรับสั่งของพระวิปัสสีราชกุมารแล้ว ได้นำเสด็จกลับไปภายในบุรี จากพระอุทยานนั้น🤖 AI จับคู่
‘Yes, Your Majesty,’ replied the charioteer and did so.
ตตฺร สุทํ ภิกฺขเว วิปสฺสี กุมาโร อนฺเตปุรํ คโต
ทุกฺขี ทุมฺมโน ปชฺฌายติ✎ ร่าง
Tatra sudaṁ, bhikkhave, vipassī kumāro antepuraṁ gato dukkhī dummano pajjhāyati:
ดูกรภิกษุทั้งหลาย ได้ยินว่า ครั้งนั้น พระวิปัสสีราชกุมารเสด็จถึงภายในบุรีแล้ว ทรงเป็นทุกข์เศร้าพระทัย ทรงพระดำริว่า🤖 AI จับคู่
Back at the royal compound, the prince brooded, miserable and sad:
ธิรตฺถุ กิร โภ ชาติ นาม ยตฺร
หิ นาม ชาตสฺส ชรา ปญฺญายิสฺสติ พฺยาธิ ปญฺญายิสฺสติ
มรณํ ปญฺญายิสฺสตีติ ฯ✎ ร่าง
‘dhiratthu kira, bho, jāti nāma, yatra hi nāma jātassa jarā paññāyissati, byādhi paññāyissati, maraṇaṁ paññāyissatī’ti.
ผู้เจริญทั้งหลาย ได้ยินว่า ขึ้นชื่อว่าความเกิดเป็นของน่ารังเกียจ เพราะธรรมดาว่า เมื่อความเกิดมีอยู่ ความแก่จักปรากฏ ความเจ็บจักปรากฏ ความตายจักปรากฏ แก่ผู้ที่เกิดมาแล้ว🤖 AI จับคู่
‘Curse this thing called rebirth, since old age, sickness, and death will come to anyone who’s born.’