เสยฺยถาปิ ราหุล รญฺโญ นาโค อีสาทนฺโต
อุรุฬฺหวาภิชาโต ๒- สงฺคามาวจโร โส ๓- สงฺคามคโต ปุริเมหิปิ
ปาเทหิ กมฺมํ กโรติ ปจฺฉิเมหิปิ ปาเทหิ กมฺมํ กโรติ ปุริเมนปิ
กาเยน กมฺมํ กโรติ ปจฺฉิเมนปิ กาเยน กมฺมํ กโรติ สีเสนปิ กมฺมํ
กโรติ กณฺเณหิปิ กมฺมํ กโรติ ทนฺเตหิปิ กมฺมํ กโรติ นงฺคุฏฺเฐนปิ
กมฺมํ กโรติ รกฺขเตว โสณฺฑํ ฯ✎ ร่าง
Seyyathāpi, rāhula, rañño nāgo īsādanto urūḷhavā abhijāto saṅgāmāvacaro saṅgāmagato purimehipi pādehi kammaṁ karoti, pacchimehipi pādehi kammaṁ karoti, purimenapi kāyena kammaṁ karoti, pacchimenapi kāyena kammaṁ karoti, sīsenapi kammaṁ karoti, kaṇṇehipi kammaṁ karoti, dantehipi kammaṁ karoti, naṅguṭṭhenapi kammaṁ karoti; rakkhateva soṇḍaṁ.
ดูกรราหุล เปรียบเหมือนช้างต้นของพระราชา มีงาเหมือนงอนไถ เป็นช้างที่ฝึกดีแล้ว มีชาติ ชำนาญในการรบ ช้างนั้นเข้าสู่สงครามแล้ว ใช้เท้าหน้าทั้งสองบ้าง เท้าหลังทั้งสองบ้าง กายส่วนหน้าบ้าง กายส่วนหลังบ้าง ศีรษะบ้าง หูบ้าง งาบ้าง หางบ้าง ยังงวงไว้✎ ร่าง
Suppose there was a royal bull elephant with tusks like draft-poles, able to draw a heavy load, pedigree and battle-hardened. In battle it uses its fore-feet and hind-feet, its fore-quarters and hind-quarters, its head, ears, tusks, and tail, but it still protects its trunk.
ตตฺถ หตฺถาโรหสฺส เอวํ โหติ✎ ร่าง
Tattha hatthārohassa evaṁ hoti:
นายควาญช้างเห็นดังนั้นคิดว่า✎ ร่าง
So its rider thinks:
อ✎ ร่าง
akusalaṁ idaṁ kāyakammaṁ dukkhudrayaṁ dukkhavipākan’ti, evarūpaṁ te, rāhula, kāyakammaṁ satthari vā viññūsu vā sabrahmacārīsu desetabbaṁ, vivaritabbaṁ, uttānīkātabbaṁ;
กรรมนั้นเป็นอกุศล มีทุกข์เป็นกำไร มีทุกข์เป็นวิบาก ดูกรราหุล เธอพึงแสดง พึงเปิดเผย พึงทำให้ตื้น ซึ่งกรรมนั้นในพระศาสดา หรือในเพื่อนพรหมจรรย์ทั้งหลายผู้รู้✎ ร่าง
It’s unskillful, with suffering as its outcome and result.’ Then, Rāhula, you should confess, reveal, and clarify such a deed to the Teacher or a sensible spiritual companion.
ยํ โข รญฺโญ นาโค อีสาทนฺโต อุรุฬฺหวาภิชาโต ๒-
สงฺคามาวจโร สงฺคามคโต ปุริเมหิปิ ปาเทหิ กมฺมํ กโรติ
ปจฺฉิเมหิปิ ปาเทหิ กมฺมํ กโรติ ปุริเมนปิ กาเยน กมฺมํ กโรติ
ปจฺฉิเมนปิ กาเยน กมฺมํ กโรติ สีเสนปิ กมฺมํ กโรติ กณฺเณหิปิ กมฺมํ
กโรติ ทนฺเตหิปิ กมฺมํ กโรติ นงฺคุฏฺเฐนปิ กมฺมํ กโรติ รกฺขเตว
@เชิงอรรถ: ๑ ม. ยุ. ริตฺตํ ฯ ๒ สี. ยุ. อุพฺพูฬฺหวาภิชาโต ฯ ๓ ม. อยํ ปาโฐ นตฺถิ ฯ
โสณฺฑํ✎ ร่าง
‘ayaṁ kho rañño nāgo īsādanto urūḷhavā abhijāto saṅgāmāvacaro saṅgāmagato purimehipi pādehi kammaṁ karoti, pacchimehipi pādehi kammaṁ karoti …pe… naṅguṭṭhenapi kammaṁ karoti; rakkhateva soṇḍaṁ.
ช้างต้นของพระราชาตัวนี้ ยังรักษางวงไว้✎ ร่าง
‘This royal bull elephant still protects its trunk.
อปริจฺจตฺตํ โข รญฺโญ นาคสฺส ชีวิตนฺติ ฯ✎ ร่าง
Apariccattaṁ kho rañño nāgassa jīvitan’ti.
ชีวิตของช้างต้นของพระราชายังไม่ได้สละแล้ว✎ ร่าง
It has not yet given its life.’
ยโต โข ราหุล รญฺโญ นาโค อีสาทนฺโต อุรุฬฺหวาภิชาโต
สงฺคามาวจโร สงฺคามคโต ปุริเมหิปิ ปาเทหิ กมฺมํ กโรติ
ปจฺฉิเมหิปิ ปาเทหิ กมฺมํ กโรติ ฯเปฯ นงฺคุฏฺเฐนปิ กมฺมํ กโรติ
โสณฺฑายปิ กมฺมํ กโรติ ฯ ตตฺถ หตฺถาโรหสฺส เอวํ โหติ✎ ร่าง
Yato kho, rāhula, rañño nāgo īsādanto urūḷhavā abhijāto saṅgāmāvacaro saṅgāmagato purimehipi pādehi kammaṁ karoti, pacchimehipi pādehi kammaṁ karoti …pe… naṅguṭṭhenapi kammaṁ karoti, soṇḍāyapi kammaṁ karoti, tattha hatthārohassa evaṁ hoti:
ดูกรราหุล ก็เมื่อใด ช้างต้นของพระราชา มีงาเหมือนงอนไถ เป็นช้างที่ฝึกดีแล้ว มีชาติ ชำนาญในการรบ เข้าสู่สงครามแล้ว ใช้เท้าหน้าทั้งสองบ้าง เท้าหลังทั้งสองบ้าง กายส่วนหน้าบ้าง กายส่วนหลังบ้าง ศีรษะบ้าง หูบ้าง งาบ้าง หางบ้าง และงวงด้วย✎ ร่าง
But when that royal bull elephant … in battle uses its fore-feet and hind-feet, its fore-quarters and hind-quarters, its head, ears, tusks, and tail, and its trunk, its rider thinks:
อ้างอิงสยามรัฐ 13.125 · พุทธชยันตี 11.132
อยญฺจ ๑-
โข รญฺโญ นาโค อีสาทนฺโต อุรุฬฺหวาภิชาโต สงฺคามาวจโร
สงฺคามคโต ปุริเมหิปิ ปาเทหิ กมฺมํ กโรติ ปจฺฉิเมหิปิ ปาเทหิ
กมฺมํ กโรติ ปุริเมนปิ กาเยน กมฺมํ กโรติ ปจฺฉิเมนปิ กาเยน
กมฺมํ กโรติ สีเสนปิ กมฺมํ กโรติ กณฺเณหิปิ กมฺมํ กโรติ ทนฺเตหิปิ
กมฺมํ กโรติ นงฺคุฏฺเฐนปิ กมฺมํ กโรติ โสณฺฑายปิ กมฺมํ กโรติ✎ ร่าง
‘ayaṁ kho rañño nāgo īsādanto urūḷhavā abhijāto saṅgāmāvacaro saṅgāmagato purimehipi pādehi kammaṁ karoti, pacchimehipi pādehi kammaṁ karoti, purimenapi kāyena kammaṁ karoti, pacchimenapi kāyena kammaṁ karoti, sīsenapi kammaṁ karoti, kaṇṇehipi kammaṁ karoti, dantehipi kammaṁ karoti, naṅguṭṭhenapi kammaṁ karoti, soṇḍāyapi kammaṁ karoti.
ช้างต้นของพระราชาตัวนี้ ใช้งวงในการรบด้วย✎ ร่าง
‘This royal bull elephant … in battle uses its fore-feet and hind-feet, its fore-quarters and hind-quarters, its head, ears, tusks, and tail, and its trunk.
ปริจฺจตฺตํ โข รญฺโญ นาคสฺส ชีวิตํ✎ ร่าง
Pariccattaṁ kho rañño nāgassa jīvitaṁ.
ชีวิตของช้างต้นของพระราชาได้สละแล้ว✎ ร่าง
It has given its life.
นตฺถิทานิ กิญฺจิ รญฺโญ
นาคสฺส อกรณียนฺติ ฯ✎ ร่าง
Natthi dāni kiñci rañño nāgassa akaraṇīyan’ti.
ไม่มีกิจอะไรที่ช้างต้นของพระราชาจะไม่ทำ✎ ร่าง
Now there is nothing that royal bull elephant would not do.’
เอวเมว โข ราหุล ยสฺสกสฺสจิ สมฺปชาน-
มุสาวาเท นตฺถิ ลชฺชา นาหํ ตสฺส กิญฺจิ ปาปํ กมฺมํ ๒- อกรณียนฺติ
วทามิ ฯ✎ ร่าง
Evameva kho, rāhula, yassa kassaci sampajānamusāvāde natthi lajjā, nāhaṁ tassa kiñci pāpaṁ akaraṇīyanti vadāmi.
ดูกรราหุล บุคคลผู้ไม่ละอายในการกล่าวมุสาทั้งที่รู้อยู่ เราก็กล่าวว่า ไม่มีบาปกรรมอะไรที่บุคคลนั้นจะไม่ทำ เหมือนกัน✎ ร่าง
In the same way, when someone is not ashamed to tell a deliberate lie, there is no bad deed they would not do, I say.
ตสฺมาติห เต ราหุล หสฺสาปิ น มุสา ภณิสฺสามีติ✎ ร่าง
Tasmātiha te, rāhula, ‘hassāpi na musā bhaṇissāmī’ti—
ดูกรราหุล เพราะฉะนั้น เธอพึงสำเหนียกว่า เราจักไม่กล่าวมุสาแม้เพื่อหัวเราะเล่น✎ ร่าง
So you should train like this: ‘I will not tell a lie, even for a joke.’
เอวญฺหิ เต ราหุล สิกฺขิตพฺพํ ฯ✎ ร่าง
evañhi te, rāhula, sikkhitabbaṁ.