โย โข มาลุงฺกฺยปุตฺต เอวํ วเทยฺย✎ ร่าง
Yo kho, mālukyaputta, evaṁ vadeyya:
Suppose someone were to say this:
อ้างอิงPTS 1.429 · สยามรัฐ 13.149 · ฉัฏฐสังคายนา 13.100 · พุทธชยันตี 11.158
น ตาวาหํ
ภควติ พฺรหฺมจริยํ จริสฺสามิ ยาว เม ภควา น พฺยากริสฺสติ✎ ร่าง
‘na tāvāhaṁ bhagavati brahmacariyaṁ carissāmi yāva me bhagavā na byākarissati:
‘I will not lead the spiritual life under the Buddha until the Buddha declares to me
สสฺสโต โลโกติ วา อสสฺสโต โลโกติ วา ฯเปฯ โหติ จ
@เชิงอรรถ: ๑ ม. ยุ. นปิ กิร มํ ฯ
น จ โหติ ตถาคโต ปรมฺมรณาติ วา✎ ร่าง
“sassato loko”ti vā, “asassato loko”ti vā …pe…
that the cosmos is eternal, or that the cosmos is not eternal …
เนว โหติ น น โหติ
ตถาคโต ปรมฺมรณาติ วาติ✎ ร่าง
“neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā”ti vā’ti,
or that after death a realized one neither still exists nor no longer exists.’
อพฺยากตเมว ตํ มาลุงฺกฺยปุตฺต
ตถาคเตน อสฺส อถ โข โส ปุคฺคโล กาลํ กเรยฺย ฯ✎ ร่าง
abyākatameva taṁ, mālukyaputta, tathāgatena assa, atha so puggalo kālaṁ kareyya.
That would still remain undeclared by the Realized One, and meanwhile that individual would die.
เสยฺยถาปิ มาลุงฺกฺยปุตฺต ปุริโส สลฺเลน วิทฺโธ
อสฺส สวิเสน คาฬฺหปเลปเนน✎ ร่าง
Seyyathāpi, mālukyaputta, puriso sallena viddho assa savisena gāḷhapalepanena.
Suppose a man was struck by an arrow thickly smeared with poison.
ตสฺส มิตฺตามจฺจา ญาติสาโลหิตา
ภิสกฺกํ สลฺลกตฺตํ อุปฏฺฐเปยฺยุํ ฯ✎ ร่าง
Tassa mittāmaccā ñātisālohitā bhisakkaṁ sallakattaṁ upaṭṭhapeyyuṁ.
His friends and colleagues, relatives and kin would get a surgeon to treat him.
โส เอวํ วเทยฺย✎ ร่าง
So evaṁ vadeyya:
But the man would say:
น ตาวาหํ อิมํ
สลฺลํ อาหริสฺสามิ ยาว น ตํ ปุริสํ ชานามิ เยนมฺหิ วิทฺโธ ขตฺติโย
วา พฺราหฺมโณ วา เวสฺโส วา สุทฺโท วาติ ฯ✎ ร่าง
‘na tāvāhaṁ imaṁ sallaṁ āharissāmi yāva na taṁ purisaṁ jānāmi yenamhi viddho, khattiyo vā brāhmaṇo vā vesso vā suddo vā’ti;
‘I won’t extract this arrow as long as I don’t know whether the man who wounded me was an aristocrat, a brahmin, a peasant, or a menial.’
โส เอวํ วเทยฺย✎ ร่าง
so evaṁ vadeyya:
He’d say:
น ตาวาหํ อิมํ สลฺลํ อาหริสฺสามิ ยาว น ตํ ปุริสํ ชานามิ
เยนมฺหิ วิทฺโธ เอวํนาโม เอวํโคตฺโต อิติ วาติ ฯ✎ ร่าง
‘na tāvāhaṁ imaṁ sallaṁ āharissāmi yāva na taṁ purisaṁ jānāmi yenamhi viddho, evaṁnāmo evaṅgotto iti vā’ti;
‘I won’t extract this arrow as long as I don’t know the following things about the man who wounded me: his name and clan;
โส เอวํ
วเทยฺย✎ ร่าง
so evaṁ vadeyya:
น ตาวาหํ อิมํ สลฺลํ อาหริสฺสามิ ยาว น ตํ ปุริสํ
ชานามิ เยนมฺหิ วิทฺโธ ทีโฆ วา รสฺโส วา มชฺฌิโม วาติ ฯ✎ ร่าง
‘na tāvāhaṁ imaṁ sallaṁ āharissāmi yāva na taṁ purisaṁ jānāmi yenamhi viddho, dīgho vā rasso vā majjhimo vā’ti;
whether he’s tall, short, or medium;
โส เอวํ วเทยฺย✎ ร่าง
so evaṁ vadeyya:
น ตาวาหํ อิมํ สลฺลํ อาหริสฺสามิ ยาว น
ตํ ปุริสํ ชานามิ เยนมฺหิ วิทฺโธ กาโฬ วา สาโม วา มงฺคุรจฺฉวี
วาติ ฯ✎ ร่าง
‘na tāvāhaṁ imaṁ sallaṁ āharissāmi yāva na taṁ purisaṁ jānāmi yenamhi viddho, kāḷo vā sāmo vā maṅguracchavī vā’ti;
whether his skin is black, brown, or dingy;
โส เอวํ วเทยฺย✎ ร่าง
so evaṁ vadeyya:
น ตาวาหํ อิมํ สลฺลํ อาหริสฺสามิ
ยาว น ตํ ปุริสํ ชานามิ เยนมฺหิ วิทฺโธ อสุกสฺมึ คาเม วา
นิคเม วา นคเร วาติ ฯ✎ ร่าง
‘na tāvāhaṁ imaṁ sallaṁ āharissāmi yāva na taṁ purisaṁ jānāmi yenamhi viddho, amukasmiṁ gāme vā nigame vā nagare vā’ti;
and what village, town, or city he comes from.
โส เอวํ วเทยฺย✎ ร่าง
so evaṁ vadeyya:
น ตาวาหํ อิมํ
สลฺลํ อาหริสฺสามิ ยาว น ตํ ธนุํ ชานามิ เยนมฺหิ วิทฺโธ
ยทิ วา จาโป ยทิ วา โกทณฺโฑติ ฯ✎ ร่าง
‘na tāvāhaṁ imaṁ sallaṁ āharissāmi yāva na taṁ dhanuṁ jānāmi yenamhi viddho, yadi vā cāpo yadi vā kodaṇḍo’ti;
I won’t extract this arrow as long as I don’t know whether the bow that wounded me was straight or recurved;
โส เอวํ วเทยฺย✎ ร่าง
so evaṁ vadeyya:
น
ตาวาหํ อิมํ สลฺลํ อาหริสฺสามิ ยาว น ตํ ชิยํ ชานามิ ยายมฺหิ
วิทฺโธ ยทิ วา อกฺกสฺส ยทิ วา สณฺฐสฺส ยทิ วา นหารุสฺส
ยทิ วา มรุวาย ยทิ วา ขีรปณฺณิโนติ ฯ✎ ร่าง
‘na tāvāhaṁ imaṁ sallaṁ āharissāmi yāva na taṁ jiyaṁ jānāmi yāyamhi viddho, yadi vā akkassa yadi vā saṇhassa yadi vā nhārussa yadi vā maruvāya yadi vā khīrapaṇṇino’ti;
whether the bow-string is made of swallow-wort fibre, sunn hemp fibre, sinew, sanseveria fibre, or spurge fibre;
โส เอวํ วเทยฺย✎ ร่าง
so evaṁ vadeyya:
น ตาวาหํ อิมํ สลฺลํ อาหริสฺสามิ ยาว น ตํ กณฺฑํ ชานามิ
เยนมฺหิ วิทฺโธ ยทิ วา คจฺฉํ ๑- ยทิ วา โรปิมนฺติ ฯ✎ ร่าง
‘na tāvāhaṁ imaṁ sallaṁ āharissāmi yāva na taṁ kaṇḍaṁ jānāmi yenamhi viddho, yadi vā gacchaṁ yadi vā ropiman’ti;
whether the shaft is made from a bush or a plantation tree;
โส เอวํ วเทยฺย✎ ร่าง
so evaṁ vadeyya:
น ตาวาหํ อิมํ สลฺลํ อาหริสฺสามิ
ยาว น ตํ กณฺฑํ ชานามิ เยนมฺหิ วิทฺโธ ยสฺส ปตฺเตหิ วาชิตํ ยทิ
วา คิชฺฌสฺส ยทิ วา กงฺขสฺส ๒- ยทิ วา กุลลสฺส ยทิ วา โมรสฺส
ยทิ วา สิถิลหนุโนติ ฯ✎ ร่าง
‘na tāvāhaṁ imaṁ sallaṁ āharissāmi yāva na taṁ kaṇḍaṁ jānāmi yenamhi viddho, yassa pattehi vājitaṁ yadi vā gijjhassa yadi vā kaṅkassa yadi vā kulalassa yadi vā morassa yadi vā sithilahanuno’ti;
whether the shaft was fitted with feathers from a vulture, a heron, a hawk, a peacock, or a stork;
โส เอวํ วเทยฺย✎ ร่าง
so evaṁ vadeyya:
น ตาวาหํ อิมํ สลฺลํ
อาหริสฺสามิ ยาว น ตํ กณฺฑํ ชานามิ เยนมฺหิ วิทฺโธ ยสฺส
นหารุนา ปริกฺขิตฺตํ ยทิ วา ควสฺส ๓- ยทิ วา มหิสสฺส ๔- ยทิ
วา โรรุวสฺส ๕- ยทิ วา เสมฺหารสฺสาติ ฯ✎ ร่าง
‘na tāvāhaṁ imaṁ sallaṁ āharissāmi yāva na taṁ kaṇḍaṁ jānāmi yenamhi viddho, yassa nhārunā parikkhittaṁ yadi vā gavassa yadi vā mahiṁsassa yadi vā bheravassa yadi vā semhārassā’ti;
whether the shaft was bound with sinews of a cow, a buffalo, a black lion, or an ape;
โส เอวํ วเทยฺย✎ ร่าง
so evaṁ vadeyya:
น
ตาวาหํ อิมํ สลฺลํ อาหริสฺสามิ ยาว น ตํ กณฺฑํ ชานามิ
เยนมฺหิ วิทฺโธ ยทิ วา สลฺลํ ยทิ วา ขุรปฺปํ ยทิ วา เวกณฺณํ ๖-
ยทิ วา นาราจํ ยทิ วา วจฺฉทนฺตํ ยทิ วา กรวีรปตฺตนฺติ✎ ร่าง
‘na tāvāhaṁ imaṁ sallaṁ āharissāmi yāva na taṁ sallaṁ jānāmi yenamhi viddho, yadi vā sallaṁ yadi vā khurappaṁ yadi vā vekaṇḍaṁ yadi vā nārācaṁ yadi vā vacchadantaṁ yadi vā karavīrapattan’ti—
and whether the arrowhead was spiked, razor-tipped, barbed, made of iron or a calf’s tooth, or lancet-shaped.’
อญฺญาตเมว ตํ มาลุงฺกฺยปุตฺต เตน ปุริเสน อสฺส อถ โข ๘-
โส ปุริโส กาลํ กเรยฺย ฯ✎ ร่าง
aññātameva taṁ, mālukyaputta, tena purisena assa, atha so puriso kālaṁ kareyya.
That man would still not have learned these things, and meanwhile they’d die.
เอวเมว โข มาลุงฺกฺยปุตฺต โย เอวํ วเทยฺย✎ ร่าง
Evameva kho, mālukyaputta, yo evaṁ vadeyya:
In the same way, suppose someone was to say:
น
ตาวาหํ ภควติ พฺรหฺมจริยํ จริสฺสามิ ยาว ตํ ๙- เม
ภควา น พฺยากริสฺสติ✎ ร่าง
‘na tāvāhaṁ bhagavati brahmacariyaṁ carissāmi yāva me bhagavā na byākarissati:
‘I will not lead the spiritual life under the Buddha until the Buddha declares to me
สสฺสโต โลโกติ วา อสสฺสโต
@เชิงอรรถ: ๑ ม. เอวํ ฯ สี. ยุ. กจฺฉํ ฯ ๒ ยุ. กงฺกสฺส. ๓ สี. ยุ. เอวํ ฯ@ม. มิคสฺส ฯ ๔ ม. มหึสสฺส ฯ ๕ ม. เภรวสฺส ฯ ๖ สี. ยุ.@เวกณฺฑํ ฯ เอตฺถนฺตเร ยทิวา ควนฺติ อตฺถิ ฯ ๗ ม. กรจิรปตฺตนฺติ ฯ@๘ ม. ยุ. อยํ สทฺโท นตฺถิ ฯ ๙ ม. ยุ. อยํ ปาโฐ นตฺถิ ฯ
โลโกติ วา อนฺตวา โลโกติ วา อนนฺตวา โลโกติ วา ตํ ชีวํ ตํ
สรีรนฺติ วา อญฺญํ ชีวํ อญฺญํ สรีรนฺติ วา โหติ ตถาคโต
ปรมฺมรณาติ วา น โหติ ตถาคโต ปรมฺมรณาติ วา โหติ จ
น จ โหติ ตถาคโต ปรมฺมรณาติ วา✎ ร่าง
“sassato loko”ti vā “asassato loko”ti vā …pe…
that the cosmos is eternal, or that the cosmos is not eternal …
เนว โหติ น น โหติ
ตถาคโต ปรมฺมรณาติ วาติ✎ ร่าง
“neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā”ti vā’ti—
or that after death a realized one neither still exists nor no longer exists.’
อพฺยากตเมว ๑- ตํ มาลุงฺกฺยปุตฺต
ตถาคเตน อสฺส อถ โข โส ปุคฺคโล กาลํ กเรยฺย ฯ✎ ร่าง
abyākatameva taṁ, mālukyaputta, tathāgatena assa, atha so puggalo kālaṁ kareyya.
That would still remain undeclared by the Realized One, and meanwhile that individual would die.