อลญฺหิ เต วจฺฉ อญฺญาณาย อลํ สมฺโมหาย✎ ร่าง
“Alañhi te, vaccha, aññāṇāya, alaṁ sammohāya.
“No wonder you don’t understand, Vaccha, no wonder you’re confused.
คมฺภีโร
หยํ ๑- วจฺฉ ธมฺโม ทุทฺทโส ทุรนุโพโธ สนฺโต ปณีโต อตกฺกาวจโร
นิปุโณ ปณฺฑิตเวทนิโย✎ ร่าง
Gambhīro hāyaṁ, vaccha, dhammo duddaso duranubodho santo paṇīto atakkāvacaro nipuṇo paṇḍitavedanīyo.
For this principle is deep, hard to see, hard to understand, peaceful, sublime, beyond the scope of logic, subtle, comprehensible to the astute.
โส ตยา ทุชฺชาโน อญฺญทิฏฺฐิเกน
อญฺญกฺขนฺติเกน อญฺญรุจิเกน อญฺญตฺถโยเคน ๒- อญฺญตฺถาจริยเกน✎ ร่าง
So tayā dujjāno aññadiṭṭhikena aññakhantikena aññarucikena aññatrayogena aññatrācariyakena.
It’s hard for you to understand, since you have a different view, creed, and belief, unless you dedicate yourself to practice with the guidance of tradition.
เตนหิ วจฺฉ ตํเยเวตฺถ ปฏิปุจฺฉิสฺสามิ ยถา เต
ขเมยฺย ตถา ตํ ๓- พฺยากเรยฺยาสิ✎ ร่าง
Tena hi, vaccha, taññevettha paṭipucchissāmi; yathā te khameyya tathā naṁ byākareyyāsi.
Well then, Vaccha, I’ll ask you about this in return, and you can answer as you like.
ตํ กึ มญฺญสิ วจฺฉ✎ ร่าง
Taṁ kiṁ maññasi, vaccha,
What do you think, Vaccha?
สเจ
เต ปุรโต อคฺคิ ชเลยฺย ชาเนยฺยาสิ ตฺวํ✎ ร่าง
sace te purato aggi jaleyya, jāneyyāsi tvaṁ:
Suppose a fire was burning in front of you. Would you know:
อยํ เม ปุรโต
อคฺคิ ชลตีติ ฯ✎ ร่าง
‘ayaṁ me purato aggi jalatī’”ti?
‘This fire is burning in front of me’?”
สเจ เม โภ โคตม ปุรโต อคฺคิ ชเลยฺย
ชาเนยฺยาหํ✎ ร่าง
“Sace me, bho gotama, purato aggi jaleyya, jāneyyāhaṁ:
“Yes, I would, worthy Gotama.”
อยํ เม ปุรโต อคฺคิ ชลตีติ ฯ✎ ร่าง
‘ayaṁ me purato aggi jalatī’”ti.
สเจ ปน ตํ
วจฺฉ เอวํ ปุจฺเฉยฺย✎ ร่าง
“Sace pana taṁ, vaccha, evaṁ puccheyya:
“But Vaccha, suppose they were to ask you:
โย เต อยํ ปุรโต อคฺคิ ชลติ อยํ อคฺคิ
กึ ปฏิจฺจ ชลตีติ เอวํ ปุฏฺโฐ ตฺวํ วจฺฉ กินฺติ พฺยากเรยฺยาสีติ ฯ✎ ร่าง
‘yo te ayaṁ purato aggi jalati ayaṁ aggi kiṁ paṭicca jalatī’ti, evaṁ puṭṭho tvaṁ, vaccha, kinti byākareyyāsī”ti?
‘This fire burning in front of you: what does it depend on to burn?’ How would you answer?”
สเจ มํ โภ โคตม เอวํ ปุจฺเฉยฺย✎ ร่าง
“Sace maṁ, bho gotama, evaṁ puccheyya:
โย เต อยํ ปุรโต อคฺคิ
ชลติ อยํ อคฺคิ กึ ปฏิจฺจ ชลตีติ เอวํ ปุฏฺโฐ อหํ โภ
โคตม เอวํ พฺยากเรยฺยํ✎ ร่าง
‘yo te ayaṁ purato aggi jalati ayaṁ aggi kiṁ paṭicca jalatī’ti, evaṁ puṭṭho ahaṁ, bho gotama, evaṁ byākareyyaṁ:
“I would answer like this:
โย เม ปุรโต อคฺคิ ชลติ อยํ อคฺคิ
ติณกฏฺฐุปาทานํ ปฏิจฺจ ชลตีติ ฯ✎ ร่าง
‘yo me ayaṁ purato aggi jalati ayaṁ aggi tiṇakaṭṭhupādānaṁ paṭicca jalatī’”ti.
‘This fire burning in front of me burns in dependence on grass and logs as fuel.’”
สเจ ๔- วจฺฉ ปุรโต โส อคฺคิ
นิพฺพาเยยฺย ชาเนยฺยาสิ ตฺวํ✎ ร่าง
“Sace te, vaccha, purato so aggi nibbāyeyya, jāneyyāsi tvaṁ:
“Suppose that fire burning in front of you was extinguished. Would you know:
อยํ เม ปุรโต อคฺคิ นิพฺพุโตติ ฯ✎ ร่าง
‘ayaṁ me purato aggi nibbuto’”ti?
‘This fire in front of me is quenched’?”
สเจ เม โภ โคตม ปุรโต โส อคฺคิ นิพฺพาเยยฺย ชาเนยฺยาหํ✎ ร่าง
“Sace me, bho gotama, purato so aggi nibbāyeyya, jāneyyāhaṁ:
“Yes, I would, worthy Gotama.”
อยํ เม ปุรโต อคฺคิ นิพฺพุโตติ ฯ✎ ร่าง
‘ayaṁ me purato aggi nibbuto’”ti.
สเจ ปน ตํ วจฺฉ เอวํ
ปุจฺเฉยฺย✎ ร่าง
“Sace pana taṁ, vaccha, evaṁ puccheyya:
“But Vaccha, suppose they were to ask you:
อ้างอิงสยามรัฐ 13.247 · ฉัฏฐสังคายนา 13.165
โย เต อยํ ปุรโต อคฺคิ นิพฺพุโต โส อคฺคิ อิโต
@เชิงอรรถ: ๑ โป. จายํ ฯ ม. ตถาเยว ฯ ๒ ม. อญฺญตฺรโยเคน อญฺญตฺร อาจริยเกน ฯ@๓ ม. นํ ฯ ๔ ยุ. สเจ เต วจฺฉ ฯ
กตมํ ทิสํ คโต✎ ร่าง
‘yo te ayaṁ purato aggi nibbuto so aggi ito katamaṁ disaṁ gato—
‘This fire in front of you that is quenched: in what direction did it go—
ปุรตฺถิมํ ๑- วา ปจฺฉิมํ วา อุตฺตรํ วา ทกฺขิณํ
วาติ เอวํ ปุฏฺโฐ ตฺวํ วจฺฉ กินฺติ พฺยากเรยฺยาสีติ ฯ✎ ร่าง
puratthimaṁ vā dakkhiṇaṁ vā pacchimaṁ vā uttaraṁ vā’ti, evaṁ puṭṭho tvaṁ, vaccha, kinti byākareyyāsī”ti?
east, south, west, or north?’ How would you answer?”
น อุเปติ
โภ โคตม ยญฺหิ โส โภ โคตม อคฺคิ ติณกฏฺฐุปาทานํ ปฏิจฺจ
ชลติ ๒- ตสฺส จ ปริยาทานา อญฺญสฺส จ อนุปหารา ๓-
อนาหาโร นิพฺพุโตเตฺวว สงฺขฺยํ คจฺฉตีติ ฯ✎ ร่าง
“Na upeti, bho gotama, yañhi so, bho gotama, aggi tiṇakaṭṭhupādānaṁ paṭicca ajali tassa ca pariyādānā aññassa ca anupahārā anāhāro nibbutotveva saṅkhyaṁ gacchatī”ti.
“It doesn’t apply, worthy Gotama. The fire depended on grass and logs as fuel. When that runs out, and no more fuel is added, the fire is reckoned to have become quenched due to lack of fuel.”