อถ โข อายสฺมโต รฏฺฐปาลสฺส ปิตา อายสฺมโต
รฏฺฐปาลสฺส อธิวาสนํ วิทิตฺวา เยน สกํ นิเวสนํ เตนุปสงฺกมิ
อุปสงฺกมิตฺวา หริเตน โคมเยน ปฐวิยา อุปลิมฺเปตฺวา ๓- มหนฺตํ
@เชิงอรรถ: ๑ สี. ปูติกุมฺมาสํ ฯ ๒ ยุ. อนาคารา ฯ ๓ อิโต ปรํ สี. ม. ยุ. มหนฺตํ@หิรญฺญสุวณฺณสฺส ปุญฺชํ การาเปตฺวา เต ปุญฺเช กิลญฺเชหิ ปฏิจฺฉาเทตฺวา อายสฺมโต@รฏฺฐปาลสฺส ปุราณทุติยิเก อามนฺเตสีติ วจนํ ทิสฺสติ ฯ ยุ. หริเตน โคมเยน@ปฐวิยา อุปลิมฺเปตฺวาติ นตฺถิ ฯ
หิรญฺญสุวณฺณสฺส ปุญฺชํ การาเปตฺวา เทฺว ปุญฺเช การาเปตฺวา
เอกํ หิรญฺญสฺส เอกํ สุวณฺณสฺส มหนฺตา ปุญฺชา อเหสุํ ฯ
โอรโต ฐิโต ปุริโส ปารโต ฐิตํ ปุริสํ น ปสฺสติ ตถา ปารโต
ฐิโต โอรโต ฐิตํ เต ปุญฺเช กิลญฺเชหิ ปฏิจฺฉาทาเปตฺวา มชฺเฌ
อาสนํ ปญฺญาเปตฺวา ติโรกรณียํ ปริกฺขิปิตฺวา อายสฺมโต
รฏฺฐปาลสฺส ปุราณทุติยิเก อามนฺเตสิ✎ ร่าง
Atha kho āyasmato raṭṭhapālassa pitā āyasmato raṭṭhapālassa adhivāsanaṁ viditvā yena sakaṁ nivesanaṁ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā mahantaṁ hiraññasuvaṇṇassa puñjaṁ kārāpetvā kilañjehi paṭicchādetvā āyasmato raṭṭhapālassa purāṇadutiyikā āmantesi:
Then, knowing that Raṭṭhapāla had consented, his father went back to his own house. He made a heap of gold, both coined and uncoined, and hid it under mats. Then he addressed Raṭṭhapāla’s former wives,
เอถ ตุเมฺห วธุเก เยน
อลงฺกาเรน อลงฺกตา ปุพฺเพ ปุตฺตสฺส ๑- รฏฺฐปาลสฺส ปิยา โหถ
มนาปา เตน อลงฺกาเรน อลงฺกโรถาติ ฯ✎ ร่าง
“etha tumhe, vadhuyo, yena alaṅkārena alaṅkatā pubbe raṭṭhapālassa kulaputtassa piyā hotha manāpā tena alaṅkārena alaṅkarothā”ti.
“Please, daughters-in-law, adorn yourselves in the way that our son Raṭṭhapāla found you most adorable.”
อถ โข อายสฺมโต
รฏฺฐปาลสฺส ปิตา ตสฺสา รตฺติยา อจฺจเยน สเก นิเวสเน ปณีตํ
ขาทนียํ โภชนียํ ปฏิยาทาเปตฺวา อายสฺมโต รฏฺฐปาลสฺส กาลํ
อาโรเจสิ✎ ร่าง
Atha kho āyasmato raṭṭhapālassa pitā tassā rattiyā accayena sake nivesane paṇītaṁ khādanīyaṁ bhojanīyaṁ paṭiyādāpetvā āyasmato raṭṭhapālassa kālaṁ ārocesi:
And when the night had passed Raṭṭhapāla’s father had delicious fresh and cooked foods prepared in his own home, and announced the time to the Venerable Raṭṭhapāla, saying,
อ้างอิงPTS 2.64 · สยามรัฐ 13.400 · ฉัฏฐสังคายนา 13.262 · พุทธชยันตี 11.434
กาโล ตาต รฏฺฐปาล นิฏฺฐิตํ ภตฺตนฺติ ฯ✎ ร่าง
“kālo, tāta raṭṭhapāla, niṭṭhitaṁ bhattan”ti.
“Sir, it’s time. The meal is ready.”
อถ โข อายสฺมา รฏฺฐปาโล ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา
ปตฺตจีวรมาทาย เยน สกปิตุ นิเวสนํ เตนุปสงฺกมิ อุปสงฺกมิตฺวา
ปญฺญตฺเต อาสเน นิสีทิ ฯ อถ โข อายสฺมโต รฏฺฐปาลสฺส ปิตา
ตํ หิรญฺญสุวณฺณสฺส ปุญฺชํ วิวราเปตฺวา อายสฺมนฺตํ รฏฺฐปาลํ
เอตทโวจ✎ ร่าง
Atha kho āyasmā raṭṭhapālo pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena sakapitu nivesanaṁ tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi. Atha kho āyasmato raṭṭhapālassa pitā taṁ hiraññasuvaṇṇassa puñjaṁ vivarāpetvā āyasmantaṁ raṭṭhapālaṁ etadavoca:
Then Raṭṭhapāla robed up in the morning and, taking his bowl and robe, went to his father’s home, and sat down on the seat spread out. Raṭṭhapāla’s father, revealing the heap of gold, both coined and uncoined, said to him,
อิทํ เต ตาต รฏฺฐปาล มตฺติกํ ธนํ อญฺญํ เปตฺติกํ อญฺญํ
เปตามหํ✎ ร่าง
“idaṁ te, tāta raṭṭhapāla, mātu mattikaṁ dhanaṁ, aññaṁ pettikaṁ, aññaṁ pitāmahaṁ.
“Dear Raṭṭhapāla, this is your maternal fortune. There’s another paternal fortune, and an ancestral one.
สกฺกา ตาต รฏฺฐปาล โภเค จ ภุญฺชิตุํ ปุญฺญานิ จ
กาตุํ✎ ร่าง
Sakkā, tāta raṭṭhapāla, bhoge ca bhuñjituṁ puññāni ca kātuṁ.
You can both enjoy your wealth and make merit.
เอหิ ตฺวํ ตาต รฏฺฐปาล สิกฺขํ ปจฺจกฺขาย หีนายาวตฺติตฺวา
โภเค จ ภุญฺชสฺสุ ปุญฺญานิ จ กโรหีติ ฯ✎ ร่าง
Ehi tvaṁ, tāta raṭṭhapāla, hīnāyāvattitvā bhoge ca bhuñjassu puññāni ca karohī”ti.
Come, return to a lesser life, enjoy wealth, and make merit!”
สเจ ๒- เม ตฺวํ คหปติ
วจนํ กเรยฺยาสิ อิมํ หิรญฺญสุวณฺณสฺส ปุญฺชํ สกเฏสุ อาโรเปตฺวา
@เชิงอรรถ: ๑ ยุ. รฏฺฐปาลสฺส กุลปุตฺตสฺส ฯ ๒ ยุ. สเจ โข ฯ
นิพฺพาหาเปตฺวา มชฺเฌ คงฺคาย นทิยา โสเต โอสีทาเปยฺยาสิ✎ ร่าง
“Sace me tvaṁ, gahapati, vacanaṁ kareyyāsi, imaṁ hiraññasuvaṇṇassa puñjaṁ sakaṭe āropetvā nibbāhāpetvā majjhegaṅgāya nadiyā sote opilāpeyyāsi.
“If you’d follow my advice, householder, you’d have this heap of gold, both coined and uncoined, loaded on a cart and carried away to be dumped in the middle of the Ganges river.
ตํ กิสฺส เหตุ✎ ร่าง
Taṁ kissa hetu?
Why is that?
อุปฺปชฺชิสฺสนฺติ หิ เต คหปติ ตโตนิทานํ
โสกปริเทวทุกฺขโทมนสฺสุปายาสาติ ฯ✎ ร่าง
Ye uppajjissanti hi te, gahapati, tatonidānaṁ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā”ti.
Because this will bring you nothing but sorrow, lamentation, pain, sadness, and distress.”
อถ โข อายสฺมโต
รฏฺฐปาลสฺส ปุราณทุติยิกา ปจฺเจกํ ปาเทสุ คเหตฺวา อายสฺมนฺตํ
รฏฺฐปาลํ เอตทโวจุํ✎ ร่าง
Atha kho āyasmato raṭṭhapālassa purāṇadutiyikā paccekaṁ pādesu gahetvā āyasmantaṁ raṭṭhapālaṁ etadavocuṁ:
Then Raṭṭhapāla’s former wives each clasped his feet and said,
กีทิสา นาม ตาต อยฺยปุตฺต อจฺฉราโย
ยาสํ ตฺวํ เหตุ พฺรหฺมจริยํ จรสีติ ฯ✎ ร่าง
“kīdisā nāma tā, ayyaputta, accharāyo yāsaṁ tvaṁ hetu brahmacariyaṁ carasī”ti?
“What are they like, master, the nymphs for whom you lead the spiritual life?”
น โข มยํ ภคินิ อจฺฉรานํ เหตุ
พฺรหฺมจริยํ จรามาติ ฯ✎ ร่าง
“Na kho mayaṁ, bhaginī, accharānaṁ hetu brahmacariyaṁ carāmā”ti.
“Sisters, I don’t lead the spiritual life for the sake of nymphs.”
ภคินิวาเทน โน อยฺยปุตฺโต รฏฺฐปาโล
สมุทาจรตีติ ตตฺเถว มุจฺฉิตา ปปตึสุ ฯ✎ ร่าง
“Bhaginivādena no ayyaputto raṭṭhapālo samudācaratī”ti tā tattheva mucchitā papatiṁsu.
Saying, “Our master Raṭṭhapāla addresses us as sisters!” they fainted right away.
อถ โข อายสฺมา
รฏฺฐปาโล ปิตรํ เอตทโวจ✎ ร่าง
Atha kho āyasmā raṭṭhapālo pitaraṁ etadavoca:
Then Raṭṭhapāla said to his father,
สเจ คหปติ โภชนํ ทาตพฺพํ เทถ✎ ร่าง
“sace, gahapati, bhojanaṁ dātabbaṁ, detha;
“If there is food to be given, householder, please give it.
มา โน วิเหเฐถาติ ฯ✎ ร่าง
mā no viheṭhethā”ti.
But don’t harass me.”
ภุญฺช ตาต รฏฺฐปาล นิฏฺฐิตํ ภตฺตนฺติ ฯ✎ ร่าง
“Bhuñja, tāta raṭṭhapāla, niṭṭhitaṁ bhattan”ti.
“Eat, dear Raṭṭhapāla. The meal is ready.”
อถ โข อายสฺมโต รฏฺฐปาลสฺส ปิตา อายสฺมนฺตํ รฏฺฐปาลํ
ปณีเตน ขาทนีเยน โภชนีเยน สหตฺถา สนฺตปฺเปสิ สมฺปวาเรสิ ฯ✎ ร่าง
Atha kho āyasmato raṭṭhapālassa pitā āyasmantaṁ raṭṭhapālaṁ paṇītena khādanīyena bhojanīyena sahatthā santappesi sampavāresi.
Then Raṭṭhapāla’s father served and satisfied Venerable Raṭṭhapāla with his own hands with delicious fresh and cooked foods.