อิธ ชีวก ภิกฺขุ อญฺญตรํ คามํ วา นิคมํ วา
อุปนิสฺสาย วิหรติ ฯ✎ ร่าง
Idha, jīvaka, bhikkhu aññataraṁ gāmaṁ vā nigamaṁ vā upanissāya viharati.
Take the case of a mendicant living supported by a town or village.
อ้างอิงสยามรัฐ 13.50 · ฉัฏฐสังคายนา 13.36 · พุทธชยันตี 11.56
โส เมตฺตาสหคเตน เจตสา เอกํ ทิสํ
ผริตฺวา วิหรติ ตถา ทุติยํ ตถา ตติยํ ตถา จตุตฺถํ อิติ อุทฺธมโธ
ติริยํ สพฺพธิ สพฺพตฺถตาย สพฺพาวนฺตํ โลกํ เมตฺตาสหคเตน
เจตสา วิปุเลน มหคฺคเตน อปฺปมาเณน อเวเรน อพฺยาปชฺเฌน
ผริตฺวา วิหรติ ฯ✎ ร่าง
So mettāsahagatena cetasā ekaṁ disaṁ pharitvā viharati, tathā dutiyaṁ, tathā tatiyaṁ, tathā catutthaṁ. Iti uddhamadho tiriyaṁ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṁ lokaṁ mettāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyābajjhena pharitvā viharati.
They meditate spreading a heart full of love to one direction, and to the second, and to the third, and to the fourth. In the same way above, below, across, everywhere, all around, they spread a heart full of love to the whole world—abundant, expansive, limitless, free of enmity and ill will.
ตเมนํ คหปติ วา คหปติปุตฺโต วา อุปสงฺกมิตฺวา
สฺวาตนาย ภตฺเตน นิมนฺเตติ✎ ร่าง
Tamenaṁ gahapati vā gahapatiputto vā upasaṅkamitvā svātanāya bhattena nimanteti.
A householder or their child approaches and invites them for the next day’s meal.
อากงฺขมาโน ๑- ชีวก ภิกฺขุ
อธิวาเสติ ฯ✎ ร่าง
Ākaṅkhamānova, jīvaka, bhikkhu adhivāseti.
The mendicant accepts if they want.
โส ตสฺสา รตฺติยา อจฺจเยน ปุพฺพณฺหสมยํ
นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย เยน ตสฺส คหปติสฺส วา
คหปติปุตฺตสฺส วา นิเวสนํ เตนุปสงฺกมิ อุปสงฺกมิตฺวา ปญฺญตฺเต
อาสเน นิสีทติ ฯ✎ ร่าง
So tassā rattiyā accayena pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena tassa gahapatissa vā gahapatiputtassa vā nivesanaṁ tenupasaṅkamati; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdati.
When the night has passed, they robe up in the morning, take their bowl and robe, and approach that householder’s home, where they sit on the seat spread out.
ตเมนํ โส คหปติ วา คหปติปุตฺโต วา
ปณีเตน ปิณฺฑปาเตน ปริวิสติ ฯ✎ ร่าง
Tamenaṁ so gahapati vā gahapatiputto vā paṇītena piṇḍapātena parivisati.
That householder or their child serves them with delicious almsfood.
ตสฺส น เอวํ โหติ✎ ร่าง
Tassa na evaṁ hoti:
It never occurs to them,
สาธุ
วต มายํ คหปติ วา คหปติปุตฺโต วา ปณีเตน ปิณฺฑปาเตน
ปริวิสติ✎ ร่าง
‘sādhu vata māyaṁ gahapati vā gahapatiputto vā paṇītena piṇḍapātena pariviseyyāti.
‘It’s so good that this householder serves me with delicious almsfood!
อโห วต มายํ คหปติ วา คหปติปุตฺโต วา อายติมฺปิ
เอวรูเปน ปณีเตน ปิณฺฑปาเตน ปริวิเสยฺยาติ✎ ร่าง
Aho vata māyaṁ gahapati vā gahapatiputto vā āyatimpi evarūpena paṇītena piṇḍapātena pariviseyyā’ti—
I hope they serve me with such delicious almsfood in the future!’
เอวมฺปิสฺส น
โหติ ฯ✎ ร่าง
evampissa na hoti.
They don’t think that.
โส ตํ ปิณฺฑปาตํ อคธิโต ๓- อมุจฺฉิโต อนชฺฌาปนฺโน
อาทีนวทสฺสาวี นิสฺสรณปญฺโญ ปริภุญฺชติ ฯ✎ ร่าง
So taṁ piṇḍapātaṁ agathito amucchito anajjhopanno ādīnavadassāvī nissaraṇapañño paribhuñjati.
They eat that almsfood untied, uninfatuated, unattached, seeing the drawback, and understanding the escape.
ตํ กึ มญฺญสิ
@เชิงอรรถ: ๑ ม. ยุ. อากงฺขมาโนว ฯ ๒ ม. ปริวิเสยฺยาติ ฯ ๓ ยุ. อคถิโต ฯ
ชีวก✎ ร่าง
Taṁ kiṁ maññasi, jīvaka,
What do you think, Jīvaka?
อปิ นุ โส ภิกฺขุ ตสฺมึ สมเย อตฺตพฺยาพาธาย วา เจเตติ
ปรพฺยาพาธาย วา เจเตติ อุภยพฺยาพาธาย วา เจเตตีติ ฯ✎ ร่าง
api nu so bhikkhu tasmiṁ samaye attabyābādhāya vā ceteti, parabyābādhāya vā ceteti, ubhayabyābādhāya vā cetetī”ti?
At that time is that mendicant intending to hurt themselves, hurt others, or hurt both?”
โน
เห✎ ร่าง
“No hetaṁ, bhante”.
“No, sir.”
ตํ ภนฺเต ฯ✎ ร่าง
“acchariyaṁ, bhante, abbhutaṁ, bhante.
“It’s incredible, sir, it’s amazing!
นนุ โส ชีวก ภิกฺขุ ตสฺมึ สมเย อนวชฺชํเยว อาหารํ
อาหาเรตีติ ฯ✎ ร่าง
“Nanu so, jīvaka, bhikkhu tasmiṁ samaye anavajjaṁyeva āhāraṁ āhāretī”ti?
“Aren’t they eating blameless food at that time?”
เอวํ ภนฺเต✎ ร่าง
“Evaṁ, bhante.
“Yes, sir.
อ้างอิงPTS 1.370
สุตํ เมตํ ภนฺเต✎ ร่าง
Sutaṁ metaṁ, bhante:
Sir, I have heard that
พฺรหฺมา เมตฺตาวิหารีติ✎ ร่าง
‘brahmā mettāvihārī’ti.
The Divinity abides in love.
ตมฺเม อิทํ ภนฺเต ภควา สกฺขิ ทิฏฺโฐ✎ ร่าง
Taṁ me idaṁ, bhante, bhagavā sakkhidiṭṭho;
Now, I’ve seen the Buddha with my own eyes,
ภควา หิ ภนฺเต เมตฺตาวิหารีติ ฯ✎ ร่าง
bhagavā hi, bhante, mettāvihārī”ti.
and it is the Buddha who truly abides in love.”
เยน โข ชีวก ราเคน เยน โทเสน เยน โมเหน พฺยาปาทวา ๑- อสฺส
โส ราโค โส โทโส โส โมโห ตถาคตสฺส ปหีโน อุจฺฉินฺนมูโล
ตาลาวตฺถุกโต อนภาวงฺคโต ๒- อายตึ อนุปฺปาทธมฺโม✎ ร่าง
“Yena kho, jīvaka, rāgena yena dosena yena mohena byāpādavā assa so rāgo so doso so moho tathāgatassa pahīno ucchinnamūlo tālāvatthukato anabhāvaṅkato āyatiṁ anuppādadhammo.
“Any greed, hate, or delusion that might give rise to ill will has been given up by the Realized One, cut off at the root, made like a palm stump, obliterated, and is unable to arise in the future.
สเจ โข เต
ชีวก อิทํ สนฺธาย ภาสิตํ อนุชานามิ เต เอตนฺติ ฯ✎ ร่าง
Sace kho te, jīvaka, idaṁ sandhāya bhāsitaṁ anujānāmi te etan”ti.
If that’s what you were referring to, I grant it.”
เอตเทว โข ปน
เม ภนฺเต สนฺธาย ภาสิตนฺติ ๓- ฯ✎ ร่าง
“Etadeva kho pana me, bhante, sandhāya bhāsitaṁ”.
“That’s exactly what I was referring to.”