‹ กลับ
ชีวกสูตร
เล่ม ๑๓ — มัชฌิมนิกาย มัชฌิมปัณณาสก์ · ข้อ 59 · ม.ม. ๑๓/๙๕๐ ↗
👁 การแสดงผล
แตะเพื่อเปิด/ปิดแต่ละส่วน
เนื้อความทั้งข้อ
[๕๙] ดูกรชีวก ภิกษุในธรรมวินัยนี้ อาศัยบ้านหรือนิคมแห่งใดแห่งหนึ่งอยู่ เธอมีใจ ประกอบด้วยกรุณา ... มีใจประกอบด้วยมุทิตา ... มีใจประกอบด้วยอุเบกขา แผ่ไปตลอดทิศหนึ่ง อยู่ ทิศที่ ๒ ทิศที่ ๓ ทิศที่ ๔ ก็เหมือนกัน ตามนัยนี้ ทั้งเบื้องบน เบื้องล่าง เบื้องขวาง แผ่ไปตลอดโลก ทั่วสัตว์ทุกเหล่าโดยความมีตนทั่วไปในที่ทุกสถาน ด้วยใจประกอบด้วยอุเบกขา อันไพบูลย์ ถึงความเป็นใหญ่ หาประมาณมิได้ ไม่มีเวร ไม่มีความเบียดเบียน คฤหบดีหรือ บุตรคฤหบดีเข้าไปหาเธอ แล้วนิมนต์ด้วยภัต เพื่อให้ฉันในวันรุ่งขึ้น ดูกรชีวก เมื่อภิกษุหวังอยู่ ย่อมรับนิมนต์ พอล่วงราตรีนั้นไป เวลาเช้า ภิกษุนั้นนุ่งแล้ว ถือบาตรและจีวรเข้าไปยังนิเวศน์ ของคฤหบดีหรือบุตรของคฤหบดี แล้วนั่งลงบนอาสนะที่เขาปูลาดไว้. คฤหบดีหรือบุตรคฤหบดีนั้น อังคาสเธอด้วยบิณฑบาตอันประณีต ความดำริว่า ดีหนอ คฤหบดีหรือบุตรคฤหบดีผู้นี้ อังคาสเราอยู่ด้วยบิณฑบาตอันประณีต ดังนี้ ย่อมไม่มีแก่เธอ แม้ ความดำริว่า โอหนอ คฤหบดีหรือบุตรคฤหบดีผู้นี้ พึงอังคาสเราด้วยบิณฑบาตอันประณีตนี้ แม้ต่อไป ดังนี้ ก็ไม่มีแก่เธอ เธอไม่กำหนัด ไม่สยบ ไม่รีบกลืนบิณฑบาตนั้น มีปกติเห็นโทษ มีปัญญาเครื่องถอนตน บริโภคอยู่ ดูกรชีวก ท่านจะสำคัญความข้อนั้นเป็นไฉนว่า ในสมัยนั้น ภิกษุนั้นย่อมคิดเพื่อเบียดเบียนตน เพื่อเบียดเบียนผู้อื่น หรือเพื่อเบียดเบียนทั้งสองฝ่าย บ้างหรือ? ไม่เป็นเช่นนั้น พระพุทธเจ้าข้า. ดูกรชีวก สมัยนั้น ภิกษุนั้นชื่อว่าฉันอาหารอันไม่มีโทษมิใช่หรือ? อย่างนั้น พระพุทธเจ้าข้า ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ข้าพระพุทธเจ้าได้สดับมาว่า พรหม มีปกติอยู่ด้วยอุเบกขา คำนั้นเป็นแต่ข้าพระพุทธเจ้าได้สดับมา คำนี้พระผู้มีพระภาคเป็นองค์พยาน ปรากฏแล้ว ด้วยว่า พระผู้มีพระภาคทรงมีปกติอยู่ด้วยอุเบกขา. ดูกรชีวก บุคคลพึงมีความเบียดเบียน มีความไม่ยินดี มีความกระทบกระทั่งเพราะราคะ โทสะ โมหะใด ราคะ โทสะ โมหะนั้น ตถาคตละแล้วมีมูลอันขาดแล้ว เป็นดุจตาลยอดด้วน ถึงความไม่มี มีอันไม่เกิดต่อไปเป็นธรรมดา ดูกรชีวก ถ้าแลท่านกล่าวหมายเอาการละราคะ โทสะ โมหะ เป็นต้นนี้ เราอนุญาตการกล่าวเช่นนั้นแก่ท่าน. ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ ข้าพระพุทธเจ้ากล่าวหมายเอาการละราคะ โทสะ โมหะ เป็นต้นนี้.
เทียบรายประโยค (26 ประโยค)
mn55:8-10.1 #
อิธ ชีวก ภิกฺขุ อญฺญตรํ คามํ วา นิคมํ วา อุปนิสฺสาย วิหรติ ฯ✎ ร่าง
“Idha, jīvaka, bhikkhu aññataraṁ gāmaṁ vā nigamaṁ vā upanissāya viharati.
“Take the case, Jīvaka, of a mendicant living supported by a town or village.
อ้างอิงสยามรัฐ 13.51 · ฉัฏฐสังคายนา 13.37
mn55:8-10.2 #
โส กรุณาสหคเตน เจตสา ฯเปฯ✎ ร่าง
So karuṇāsahagatena cetasā …pe…
They meditate spreading a heart full of compassion …
mn55:8-10.3 #
มุทิตาสหคเตน เจตสา✎ ร่าง
muditāsahagatena cetasā …pe…
They meditate spreading a heart full of rejoicing …
mn55:8-10.4 #
อุเปกฺขาสหคเตน เจตสา เอกํ ทิสํ ผริตฺวา วิหรติ ตถา ทุติยํ ตถา ตติยํ ตถา จตุตฺถํ✎ ร่าง
upekkhāsahagatena cetasā ekaṁ disaṁ pharitvā viharati, tathā dutiyaṁ, tathā tatiyaṁ, tathā catutthaṁ.
They meditate spreading a heart full of equanimity to one direction, and to the second, and to the third, and to the fourth.
mn55:8-10.5 #
อิติ อุทฺธมโธ ติริยํ สพฺพธิ สพฺพตฺถตาย สพฺพาวนฺตํ โลกํ อุเปกฺขาสหคเตน เจตสา วิปุเลน มหคฺคเตน อปฺปมาเณน อเวเรน อพฺยาปชฺเฌน ผริตฺวา วิหรติ ฯ✎ ร่าง
Iti uddhamadho tiriyaṁ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṁ lokaṁ upekkhāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyābajjhena pharitvā viharati.
In the same way above, below, across, everywhere, all around, they spread a heart full of equanimity to the whole world—abundant, expansive, limitless, free of enmity and ill will.
mn55:8-10.6 #
ตเมนํ คหปติ วา คหปติปุตฺโต วา อุปสงฺกมิตฺวา สฺวาตนาย ภตฺเตน นิมนฺเตติ✎ ร่าง
Tamenaṁ gahapati vā gahapatiputto vā upasaṅkamitvā svātanāya bhattena nimanteti.
A householder or their child approaches and invites them for the next day’s meal.
mn55:8-10.7 #
อากงฺขมาโน ๔- ชีวก ภิกฺขุ อธิวาเสติ ฯ✎ ร่าง
Ākaṅkhamānova, jīvaka, bhikkhu adhivāseti.
The mendicant accepts if they want.
mn55:8-10.8 #
โส ตสฺสา รตฺติยา อจฺจเยน ปุพฺพณฺหสมยํ นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย @เชิงอรรถ: ๑ โป. พฺยาพาธํ ฯ ม. พฺยาปาทํ วา ฯ ๒ โป. อนภาวงฺกโต ฯ ยุ. อนภาวกโต ฯ@๓ ยุ. อิติสทฺโท นตฺถิ ฯ ๔ ยุ. เอตฺถนฺตเร วาสทฺโท ทิสฺสติ ฯ เยน ตสฺส คหปติสฺส วา คหปติปุตฺตสฺส วา นิเวสนํ เตนุปสงฺกมิ อุปสงฺกมิตฺวา ปญฺญตฺเต อาสเน นิสีทติ ฯ✎ ร่าง
So tassā rattiyā accayena pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena gahapatissa vā gahapatiputtassa vā nivesanaṁ tenupasaṅkamati; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdati.
When the night has passed, they robe up in the morning, take their bowl and robe, and approach that householder’s home, where they sit on the seat spread out.
mn55:8-10.9 #
ตเมนํ โส คหปติ วา คหปติปุตฺโต วา ปณีเตน ปิณฺฑปาเตน ปริวิสติ ฯ✎ ร่าง
Tamenaṁ so gahapati vā gahapatiputto vā paṇītena piṇḍapātena parivisati.
That householder or their child serves them with delicious almsfood.
mn55:8-10.10 #
ตสฺส น เอวํ โหติ✎ ร่าง
Tassa na evaṁ hoti:
It never occurs to them,
mn55:8-10.11 #
สาธุ วต มายํ คหปติ วา คหปติปุตฺโต วา ปณีเตน ปิณฺฑปาเตน ปริวิสติ✎ ร่าง
‘sādhu vata māyaṁ gahapati vā gahapatiputto vā paṇītena piṇḍapātena pariviseyyāti.
‘It’s so good that this householder serves me with delicious almsfood!
mn55:8-10.12 #
อโห วต มายํ คหปติ วา คหปติปุตฺโต วา อายติมฺปิ เอวรูเปน ปณีเตน ปิณฺฑปาเตน ปริวิเสยฺยาติ✎ ร่าง
Aho vata māyaṁ gahapati vā gahapatiputto vā āyatimpi evarūpena paṇītena piṇḍapātena pariviseyyā’ti—
I hope they serve me with such delicious almsfood in the future!’
mn55:8-10.13 #
เอวมฺปิสฺส น โหติ ฯ✎ ร่าง
evampissa na hoti.
They don’t think that.
mn55:8-10.14 #
โส ตํ ปิณฺฑปาตํ อคธิโต อมุจฺฉิโต อนชฺฌาปนฺโน อาทีนวทสฺสาวี นิสฺสรณปญฺโญ ปริภุญฺชติ ฯ✎ ร่าง
So taṁ piṇḍapātaṁ agathito amucchito anajjhopanno ādīnavadassāvī nissaraṇapañño paribhuñjati.
They eat that almsfood untied, uninfatuated, unattached, seeing the drawback, and understanding the escape.
mn55:8-10.15 #
ตํ กึ มญฺญสิ ชีวก✎ ร่าง
Taṁ kiṁ maññasi, jīvaka,
What do you think, Jīvaka?
mn55:8-10.16 #
อปิ นุ โส ภิกฺขุ ตสฺมึ สมเย อตฺตพฺยาพาธาย วา เจเตติ ปรพฺยาพาธาย วา เจเตติ อุภยพฺยาพาธาย วา เจเตตีติ ฯ✎ ร่าง
api nu so bhikkhu tasmiṁ samaye attabyābādhāya vā ceteti, parabyābādhāya vā ceteti, ubhayabyābādhāya vā cetetī”ti?
At that time is that mendicant intending to hurt themselves, hurt others, or hurt both?”
mn55:8-10.17 #
โน เหตํ ภนฺเต ฯ✎ ร่าง
“No hetaṁ, bhante”.
“No, sir.”
mn55:8-10.18 #
นนุ โส ชีวก ภิกฺขุ ตสฺมึ สมเย ตํ ๒- อนวชฺชํเยว อาหารํ อาหาเรตีติ ฯ✎ ร่าง
“Nanu so, jīvaka, bhikkhu tasmiṁ samaye anavajjaṁyeva āhāraṁ āhāretī”ti?
“Aren’t they eating blameless food at that time?”
mn55:11.1 #
เอวํ ภนฺเต✎ ร่าง
“Evaṁ, bhante.
“Yes, sir.
อ้างอิงPTS 1.371
mn55:11.2 #
สุตํ เมตํ ภนฺเต✎ ร่าง
Sutaṁ metaṁ, bhante:
Sir, I have heard that
mn55:11.3 #
พฺรหฺมา อุเปกฺขาวิหารีติ ฯ✎ ร่าง
‘brahmā upekkhāvihārī’ti.
The Divinity abides in equanimity.
mn55:11.4 #
ตมฺเม อิทํ ภนฺเต ภควา สกฺขิ ทิฏฺโฐ✎ ร่าง
Taṁ me idaṁ, bhante, bhagavā sakkhidiṭṭho;
Now, I’ve seen the Buddha with my own eyes,
mn55:11.5 #
ภควา หิ ภนฺเต อุเปกฺขาวิหารีติ ฯ✎ ร่าง
bhagavā hi, bhante, upekkhāvihārī”ti.
and it is the Buddha who truly abides in equanimity.”
mn55:11.6 #
เยน โข ชีวก ราเคน เยน โทเสน เยน โมเหน วิเหสวา ๓- อสฺส อรติวา อสฺส ปฏิฆวา ๔- อสฺส โส ราโค โส โทโส โส โมโห ตถาคตสฺส ปหีโน อุจฺฉินฺนมูโล ตาลาวตฺถุกโต อนภาวงฺคโต อายตึ อนุปฺปาทธมฺโม✎ ร่าง
“Yena kho, jīvaka, rāgena yena dosena yena mohena vihesavā assa arativā assa paṭighavā assa so rāgo so doso so moho tathāgatassa pahīno ucchinnamūlo tālāvatthukato anabhāvaṅkato āyatiṁ anuppādadhammo.
“Any greed, hate, or delusion that might give rise to cruelty, discontent, or aversion has been given up by the Realized One, cut off at the root, made like a palm stump, obliterated, and is unable to arise in the future.
mn55:11.7 #
สเจ โข เต ชีวก อิทํ สนฺธาย ภาสิตํ อนุชานามิ เต เอตนฺติ ฯ✎ ร่าง
Sace kho te, jīvaka, idaṁ sandhāya bhāsitaṁ, anujānāmi te etan”ti.
If that’s what you were referring to, I grant it.”
mn55:11.8 #
เอตเทว โข ปน เม สนฺธาย ภาสิตนฺติ ฯ✎ ร่าง
“Etadeva kho pana me, bhante, sandhāya bhāsitaṁ”.
“That’s exactly what I was referring to.”
‹ กลับสารบัญ เล่ม ๑๓ — มัชฌิมนิกาย มัชฌิมปัณณาสก์
ความน่าเชื่อถือ: ✓ ทางการ 🤖 AI จับคู่ ✎ ร่าง — "ร่าง" คือจับคู่อัตโนมัติ อาจคลาดเคลื่อน ยังไม่ตรวจทาน