ปุพฺเพว โข ตฺวํ ภารทฺวาช สทฺธํ อคมาสิ อนุสฺสวํ
อิทานิ วเทสิ✎ ร่าง
“Pubbeva kho tvaṁ, bhāradvāja, saddhaṁ agamāsi, anussavaṁ idāni vadesi.
“First you relied on faith, now you speak of oral transmission.
ปญฺจ โข อิเม ภารทฺวาช ธมฺมา ทิฏฺเฐว ธมฺเม
ทฺวิธาวิปากา✎ ร่าง
Pañca kho ime, bhāradvāja, dhammā diṭṭheva dhamme dvedhā vipākā.
These five things can be seen to turn out in two different ways.
กตเม ปญฺจ✎ ร่าง
Katame pañca?
What five?
สทฺธา รุจิ อนุสฺสโว อาการปริวิตกฺโก
ทิฏฺฐินิชฺฌานกฺขนฺติ✎ ร่าง
Saddhā, ruci, anussavo, ākāraparivitakko, diṭṭhinijjhānakkhanti—
Faith, endorsement, oral transmission, reasoned train of thought, and acceptance of a view after deliberation.
อิเม โข ภารทฺวาช ปญฺจ ธมฺมา
ทิฏฺเฐว ธมฺเม ทฺวิธาวิปากา✎ ร่าง
ime kho, bhāradvāja, pañca dhammā diṭṭheva dhamme dvedhā vipākā.
อปิจ ภารทฺวาช สุสทฺทหิตํ ๑-
เยว โหติ ตญฺจ โหติ ริตฺตํ ตุจฺฉํ มุสา✎ ร่าง
Api ca, bhāradvāja, susaddahitaṁyeva hoti, tañca hoti rittaṁ tucchaṁ musā;
Even though you have full faith in something, it may be vacuous, hollow, and false.
โน เจปิ สุสทฺทหิตํ
โหติ ตญฺจ โหติ ภูตํ ตจฺฉํ อนญฺญถา✎ ร่าง
no cepi susaddahitaṁ hoti, tañca hoti bhūtaṁ tacchaṁ anaññathā.
And even if you don’t have full faith in something, it may be true and real, not otherwise.
อปิจ ภารทฺวาช
สุรุจิตํเยว โหติ ฯเปฯ✎ ร่าง
Api ca, bhāradvāja, surucitaṁyeva hoti …pe…
Even though you fully endorse something …
สฺวานุสฺสุตํเยว โหติ ฯเปฯ✎ ร่าง
svānussutaṁyeva hoti …pe…
something may be well transmitted …
สุปริวิตกฺกํเยว
โหติ ฯเปฯ✎ ร่าง
suparivitakkitaṁyeva hoti …pe…
something may be well thought out …
สุนิชฺฌายิตํเยว โหติ ตญฺจ โหติ ริตฺตํ ตุจฺฉํ
มุสา✎ ร่าง
sunijjhāyitaṁyeva hoti, tañca hoti rittaṁ tucchaṁ musā;
something may be well deliberated, it may be vacuous, hollow, and false.
โน เจปิ สุนิชฺฌายิตํ โหติ ตญฺจ โหติ ภูตํ ตจฺฉํ อนญฺญถา✎ ร่าง
no cepi sunijjhāyitaṁ hoti, tañca hoti bhūtaṁ tacchaṁ anaññathā.
And even if something is not well deliberated, it may be true and real, not otherwise.
สจฺจํ อนุรกฺขตา ภารทฺวาช วิญฺญุนา ปุริเสน นาลเมตฺถ เอกํเสน
นิฏฺฐํ คนฺตุํ✎ ร่าง
Saccamanurakkhatā, bhāradvāja, viññunā purisena nālamettha ekaṁsena niṭṭhaṁ gantuṁ:
For a sensible person who is preserving truth this is not sufficient to come to the categorical conclusion:
อิทเมว สจฺจํ โมฆมญฺญนฺติ ฯ✎ ร่าง
‘idameva saccaṁ, moghamaññan’”ti.
‘This is the only truth, anything else is futile.’”
กิตฺตาวตา ปน โภ
โคตม สจฺจานุรกฺขณา โหติ กิตฺตาวตา สจฺจมนุรกฺขติ✎ ร่าง
“Kittāvatā pana, bho gotama, saccānurakkhaṇā hoti, kittāvatā saccamanurakkhati?
“But worthy Gotama, how do you define the preservation of truth?”
อ้างอิงสยามรัฐ 13.602 · พุทธชยันตี 11.658
สจฺจานุรกฺขณํ มยํ ภวนฺตํ โคตมํ ปุจฺฉามาติ ฯ✎ ร่าง
Saccānurakkhaṇaṁ mayaṁ bhavantaṁ gotamaṁ pucchāmā”ti.