เล่ม ๑๔ — มัชฌิมนิกาย อุปริปัณณาสก์ ข้อ 181

เนื้อความทั้งข้อ

[๑๘๑] ดูกรภิกษุทั้งหลาย ประการอื่นยังมีอีก อสัตบุรุษเป็นผู้ปรากฏ มียศ ย่อมพิจารณาเห็นดังนี้ว่า เราเป็นผู้ปรากฏ มียศ ส่วนภิกษุอื่นเหล่านี้ เป็นผู้ไม่ปรากฏ มีศักดิ์น้อย อสัตบุรุษนั้นจึงยกตน ข่มผู้อื่น เพราะความเป็นผู้ ปรากฏนั้น ดูกรภิกษุทั้งหลาย แม้นี้ก็คือ อสัปปุริสธรรม ฯ ส่วนสัตบุรุษแล ย่อมพิจารณาเห็นดังนี้ว่า ธรรมคือ ความโลภ ความ โกรธ ความหลง ย่อมไม่ถึงความหมดสิ้นไป เพราะความเป็นผู้ปรากฏ ถึงแม้ ภิกษุไม่ใช่เป็นผู้ปรากฏ มียศ แต่เป็นผู้ปฏิบัติธรรมสมควรแก่ธรรม ปฏิบัติชอบ ประพฤติธรรมอันสมควร คนทั้งหลายก็ต้องบูชาสรรเสริญเธอในที่นั้นๆ สัตบุรุษ นั้น (ทำการปฏิบัติแต่ภายในเท่านั้น) ไม่ยกตน ไม่ข่มผู้อื่น เพราะความเป็นผู้ ปรากฏนั้นๆ ดูกรภิกษุทั้งหลาย แม้นี้ก็คือ สัปปุริสธรรม ฯ

mn113:7.1 #

ปุน จปรํ ภิกฺขเว อสปฺปุริโส ญาโต โหติ ยสสฺสี ฯ✎ ร่าง

Puna caparaṁ, bhikkhave, asappuriso ñāto hoti yasassī.

Furthermore, take an untrue person who is well-known and famous.

อ้างอิงสยามรัฐ 14.136 · พุทธชยันตี 12.156

mn113:7.2 #

โส อิติ ปฏิสญฺจิกฺขติ✎ ร่าง

So iti paṭisañcikkhati:

They reflect:

mn113:7.3 #

อหํ โขมฺหิ ญาโต ยสสฺสี อิเม ปนญฺเญ ภิกฺขู อปฺปญาตา อปฺเปสกฺขาติ ฯ✎ ร่าง

‘ahaṁ khomhi ñāto yasassī, ime panaññe bhikkhū appaññātā appesakkhā’ti.

‘I’m well-known and famous. These other mendicants are obscure and insignificant.’

mn113:7.4 #

โส เตน ญาตตฺเตน ๑- อตฺตานุกฺกํเสติ ปรํ วมฺเภติ✎ ร่าง

So tena ñattena attānukkaṁseti, paraṁ vambheti.

And they glorify themselves and put others down on account of that.

mn113:7.5 #

อยมฺปิ ภิกฺขเว อสปฺปุริสธมฺโม ฯ✎ ร่าง

Ayampi, bhikkhave, asappurisadhammo.

This too is a quality of an untrue person.

mn113:7.6 #

สปฺปุริโส จ โข ภิกฺขเว อิติ ปฏิสญฺจิกฺขติ✎ ร่าง

Sappuriso ca kho, bhikkhave, iti paṭisañcikkhati:

A true person reflects:

mn113:7.7 #

น โข ญาตตฺเตน โลภธมฺมา วา ปริกฺขยํ คจฺฉนฺติ โทสธมฺมา วา ปริกฺขยํ คจฺฉนฺติ โมหธมฺมา วา ปริกฺขยํ คจฺฉนฺติ✎ ร่าง

‘na kho ñattena lobhadhammā vā parikkhayaṁ gacchanti, dosadhammā vā parikkhayaṁ gacchanti, mohadhammā vā parikkhayaṁ gacchanti.

‘It’s not because of one’s fame that thoughts of greed, hate, or delusion come to an end.

mn113:7.8 #

โน เจปิ ญาโต โหติ ยสสฺสี✎ ร่าง

No cepi ñāto hoti yasassī;

Even if someone is not well-known and famous,

mn113:7.9 #

โส จ โหติ ธมฺมานุธมฺมปฏิปนฺโน สามีจิปฏิปนฺโน อนุธมฺมจารี โส ตตฺถ @เชิงอรรถ: ๑ โป. ญาเตน ฯ ม. ญตฺเตน ฯ ปุชฺโช โส ตตฺถ ปาสํโสติ ฯ✎ ร่าง

so ca hoti dhammānudhammappaṭipanno sāmīcippaṭipanno anudhammacārī, so tattha pujjo, so tattha pāsaṁso’ti.

if they practice in line with the teaching, practice properly, and live in line with the teaching, they are worthy of honor and praise for that.’

mn113:7.10 #

โส ๑- เตน ญาตตฺเตน เนวตฺตานุกฺกํเสติ น ปรํ วมฺเภติ✎ ร่าง

So paṭipadaṁyeva antaraṁ karitvā tena ñattena nevattānukkaṁseti, na paraṁ vambheti.

Keeping the practice to themselves, they don’t glorify themselves and put others down on account of their fame.

mn113:7.11 #

อยมฺปิ ภิกฺขเว สปฺปุริสธมฺโม ฯ✎ ร่าง

Ayampi, bhikkhave, sappurisadhammo.

This too is a quality of a true person.