โส โข อหํ อนุรุทฺธา อปฺปมตฺโต อาตาปี ปหิตตฺโต
วิหรนฺโต ปริตฺตญฺเจว โอภาสํ สญฺชานามิ ปริตฺตานิ จ รูปานิ
ปสฺสามิ✎ ร่าง
So kho ahaṁ, anuruddhā, appamatto ātāpī pahitatto viharanto parittañceva obhāsaṁ sañjānāmi, parittāni ca rūpāni passāmi;
While meditating diligent, keen, and resolute, I perceived limited light and saw limited forms,
อ้างอิงสยามรัฐ 14.309 · ฉัฏฐสังคายนา 14.201
อปฺปมาณญฺเจว โอภาสํ สญฺชานามิ อปฺปมาณานิ จ รูปานิ
ปสฺสามิ✎ ร่าง
appamāṇañceva obhāsaṁ sañjānāmi, appamāṇāni ca rūpāni passāmi:
or I perceived limitless light and saw limitless forms.
เกวลมฺปิ รตฺตึ เกวลมฺปิ ทิวสํ เกวลมฺปิ รตฺตินฺทิวํ ฯ✎ ร่าง
‘kevalampi rattiṁ, kevalampi divaṁ, kevalampi rattindivaṁ’.
And this went on for a whole night, a whole day, even a whole night and day.
ตสฺส มยฺหํ อนุรุทฺธา เอตทโหสิ✎ ร่าง
Tassa mayhaṁ, anuruddhā, etadahosi:
I thought:
โก นุ โข เหตุ โก ปจฺจโย
โยหํ ปริตฺตญฺเจว โอภาสํ สญฺชานามิ ปริตฺตานิ จ รูปานิ ปสฺสามิ✎ ร่าง
‘ko nu kho hetu ko paccayo yvāhaṁ parittañceva obhāsaṁ sañjānāmi, parittāni ca rūpāni passāmi;
‘What is the cause, what is the reason for this?’
อปฺปมาณญฺเจว โอภาสํ สญฺชานามิ อปฺปมาณานิ จ รูปานิ
ปสฺสามิ✎ ร่าง
appamāṇañceva obhāsaṁ sañjānāmi, appamāṇāni ca rūpāni passāmi—
เกวลมฺปิ รตฺตึ เกวลมฺปิ ทิวสํ เกวลมฺปิ รตฺตินฺทิวนฺติ ฯ✎ ร่าง
kevalampi rattiṁ, kevalampi divaṁ, kevalampi rattindivan’ti.
ตสฺส มยฺหํ อนุรุทฺธา เอตทโหสิ✎ ร่าง
Tassa mayhaṁ, anuruddhā, etadahosi:
It occurred to me:
ยสฺมึ โข สมเย ปริตฺโต เม
สมาธิ โหติ ปริตฺตํ เม ตมฺหิ สมเย จกฺขุ โหติ✎ ร่าง
‘yasmiṁ kho me samaye paritto samādhi hoti, parittaṁ me tasmiṁ samaye cakkhu hoti.
‘When my immersion is limited, then my vision is limited,
โสหํ ปริตฺเตน
จกฺขุนา ปริตฺตญฺเจว โอภาสํ สญฺชานามิ ปริตฺตานิ จ รูปานิ
ปสฺสามิ✎ ร่าง
Sohaṁ parittena cakkhunā parittañceva obhāsaṁ sañjānāmi, parittāni ca rūpāni passāmi.
and with limited vision I perceive limited light and see limited forms.
ยสฺมึ ปน สมเย อปฺปมาโณ ๑- เม สมาธิ โหติ
อปฺปมาณํ เม ตมฺหิ สมเย จกฺขุ โหติ✎ ร่าง
Yasmiṁ pana me samaye appamāṇo samādhi hoti, appamāṇaṁ me tasmiṁ samaye cakkhu hoti.
But when my immersion is limitless, then my vision is limitless,
โสหํ อปฺปมาเณน
จกฺขุนา อปฺปมาณญฺเจว โอภาสํ สญฺชานามิ อปฺปมาณานิ จ รูปานิ
ปสฺสามิ✎ ร่าง
Sohaṁ appamāṇena cakkhunā appamāṇañceva obhāsaṁ sañjānāmi, appamāṇāni ca rūpāni passāmi—
and with limitless vision I perceive limitless light and see limitless forms.
เกวลมฺปิ รตฺตึ เกวลมฺปิ ทิวสํ เกวลมฺปิ รตฺตินฺทิวนฺติ ฯ✎ ร่าง
kevalampi rattiṁ, kevalampi divaṁ, kevalampi rattindivan’ti.
And this goes on for a whole night, a whole day, even a whole night and day.’
ยโต โข เม อนุรุทฺธา วิจิกิจฺฉา จิตฺตสฺส อุปกฺกิเลโสติ
อิติ วิทิตฺวา วิจิกิจฺฉา จิตฺตสฺส อุปกฺกิเลโส ปหีโน อโหสิ ฯ✎ ร่าง
Yato kho me, anuruddhā, ‘vicikicchā cittassa upakkileso’ti—iti viditvā vicikicchā cittassa upakkileso pahīno ahosi,
After understanding that doubt,
อ้างอิงPTS 3.162 · สยามรัฐ 14.310 · พุทธชยันตี 12.358
อมนสิกาโร จิตฺตสฺส อุปกฺกิเลโสติ อิติ วิทิตฺวา อมนสิกาโร จิตฺตสฺส
อุปกฺกิเลโส ปหีโน อโหสิ ฯ✎ ร่าง
‘amanasikāro cittassa upakkileso’ti—iti viditvā amanasikāro cittassa upakkileso pahīno ahosi,
loss of focus,
ถีนมิทฺธํ จิตฺตสฺส อุปกฺกิเลโสติ
อิติ วิทิตฺวา ถีนมิทฺธํ จิตฺตสฺส อุปกฺกิเลโส ปหีโน อโหสิ ฯ✎ ร่าง
‘thinamiddhaṁ cittassa upakkileso’ti—iti viditvā thinamiddhaṁ cittassa upakkileso pahīno ahosi,
dullness and drowsiness,
ฉมฺภิตตฺตํ จิตฺตสฺส อุปกฺกิเลโสติ อิติ วิทิตฺวา ฉมฺภิตตฺตํ จิตฺตสฺส
อุปกฺกิเลโส ปหีโน อโหสิ ฯ✎ ร่าง
‘chambhitattaṁ cittassa upakkileso’ti—iti viditvā chambhitattaṁ cittassa upakkileso pahīno ahosi,
terror,
อุพฺพิลํ จิตฺตสฺส อุปกฺกิเลโสติ อิติ
วิทิตฺวา อุพฺพิลํ จิตฺตสฺส อุปกฺกิเลโส ปหีโน อโหสิ ฯ✎ ร่าง
‘uppilaṁ cittassa upakkileso’ti—iti viditvā uppilaṁ cittassa upakkileso pahīno ahosi,
excitement,
ทุฏฺฐุลฺลํ
จิตฺตสฺส อุปกฺกิเลโสติ อิติ วิทิตฺวา ทุฏฺฐุลฺลํ จิตฺตสฺส อุปกฺกิเลโส
ปหีโน อโหสิ ฯ✎ ร่าง
‘duṭṭhullaṁ cittassa upakkileso’ti—iti viditvā duṭṭhullaṁ cittassa upakkileso pahīno ahosi,
discomfort,
อจฺจารทฺธวิริยํ จิตฺตสฺส อุปกฺกิเลโสติ อิติ
วิทิตฺวา อจฺจารทฺธวิริยํ จิตฺตสฺส อุปกฺกิเลโส ปหีโน อโหสิ ฯ✎ ร่าง
‘accāraddhavīriyaṁ cittassa upakkileso’ti—iti viditvā accāraddhavīriyaṁ cittassa upakkileso pahīno ahosi,
excessive energy,
อติลีนวิริยํ จิตฺตสฺส อุปกฺกิเลโสติ อิติ วิทิตฺวา อติลีนวิริยํ จิตฺตสฺส
อุปกฺกิเลโส ปหีโน อโหสิ ฯ✎ ร่าง
‘atilīnavīriyaṁ cittassa upakkileso’ti—iti viditvā atilīnavīriyaṁ cittassa upakkileso pahīno ahosi,
overly lax energy,
อภิชปฺปา จิตฺตสฺส อุปกฺกิเลโสติ
อิติ วิทิตฺวา อภิชปฺปา จิตฺตสฺส อุปกฺกิเลโส ปหีโน อโหสิ ฯ✎ ร่าง
‘abhijappā cittassa upakkileso’ti—iti viditvā abhijappā cittassa upakkileso pahīno ahosi,
longing,
นานตฺตสญฺญา จิตฺตสฺส อุปกฺกิเลโสติ อิติ วิทิตฺวา นานตฺตสญฺญา
จิตฺตสฺส อุปกฺกิเลโส ปหีโน อโหสิ ฯ✎ ร่าง
‘nānattasaññā cittassa upakkileso’ti—iti viditvā nānattasaññā cittassa upakkileso pahīno ahosi,
perception of diversity,
อตินิชฺฌายิตตฺตํ รูปานํ
@เชิงอรรถ: ๑ ยุ. อปฺปริตฺโต ฯ
จิตฺตสฺส อุปกฺกิเลโสติ อิติ วิทิตฺวา อตินิชฺฌายิตตฺตํ รูปานํ จิตฺตสฺส
อุปกฺกิเลโส ปหีโน อโหสิ ฯ✎ ร่าง
‘atinijjhāyitattaṁ rūpānaṁ cittassa upakkileso’ti—iti viditvā atinijjhāyitattaṁ rūpānaṁ cittassa upakkileso pahīno ahosi.
and excessive concentration on forms are corruptions of the mind, I had given them up.
ตสฺส มยฺหํ อนุรุทฺธา เอตทโหสิ✎ ร่าง
Tassa mayhaṁ, anuruddhā, etadahosi:
I thought:
อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 14.202
เย โข เม จิตฺตสฺส อุปกฺกิเลสา เต เม ปหีนา✎ ร่าง
‘ye kho me cittassa upakkilesā te me pahīnā.
‘I’ve given up my mental corruptions.
หนฺททานาหํ
ติวิเธน สมาธึ ภาเวสินฺติ ฯ✎ ร่าง
Handa dānāhaṁ tividhena samādhiṁ bhāvemī’ti.
Now let me develop immersion in three ways.’