เนื้อความทั้งข้อ
[๕๕๖] ดูกรท่านผู้มีอายุทั้งหลาย ก็บุคคลย่อมคำนึงถึงสิ่งที่ล่วงแล้ว
อย่างไร คือ มีความรู้สึกเนื่องด้วยฉันทราคะในจักษุและรูปว่า จักษุของเราได้
เป็นดังนี้ รูปได้เป็นดังนี้ ในกาลที่ล่วงแล้ว เพราะความรู้สึกเนื่องด้วยฉันทราคะ
จึงเพลิดเพลินจักษุและรูปนั้น เมื่อเพลิดเพลิน จึงชื่อว่าคำนึงถึงสิ่งที่ล่วงแล้ว
มีความรู้สึกเนื่องด้วยฉันทราคะในโสตและเสียงว่า โสตของเราได้เป็น
ดังนี้ เสียงได้เป็นดังนี้ ในกาลที่ล่วงแล้ว...
มีความรู้สึกเนื่องด้วยฉันทราคะในฆานะและกลิ่นว่า ฆานะของเราได้เป็น
ดังนี้ กลิ่นได้เป็นดังนี้ ในกาลที่ล่วงแล้ว...
มีความรู้สึกเนื่องด้วยฉันทราคะในชิวหาและรสว่า ชิวหาของเราได้เป็น
ดังนี้ รสได้เป็นดังนี้ ในกาลที่ล่วงแล้ว...
มีความรู้สึกเนื่องด้วยฉันทราคะในกายและโผฏฐัพพะว่า กายของเราได้
เป็นดังนี้ โผฏฐัพพะได้เป็นดังนี้ ในกาลที่ล่วงแล้ว...
มีความรู้สึกเนื่องด้วยฉันทราคะในมโนและธรรมารมณ์ว่า มโนของเราได้
เป็นดังนี้ ธรรมารมณ์ได้เป็นดังนี้ ในกาลที่ล่วงแล้ว เพราะความรู้สึกเนื่องด้วย
ฉันทราคะ จึงเพลิดเพลินมโนและธรรมารมณ์นั้น เมื่อเพลิดเพลิน จึงชื่อว่าคำนึง
ถึงสิ่งที่ล่วงแล้ว ดูกรท่านผู้มีอายุทั้งหลาย อย่างนี้แล ชื่อว่าคำนึงถึงสิ่งที่
ล่วงแล้ว ฯ
กถญฺจาวุโส อตีตํ อนฺวาคเมติ ฯ อิติ เม จกฺขุ
อโหสิ อตีตมทฺธานํ อิติ รูปาติ✎ ร่าง
Iti me cakkhu ahosi atītamaddhānaṁ iti rūpāti—
Consciousness gets tied up there with desire and lust, thinking: ‘In the past I had such eyes and such sights.’
ตตฺถ ฉนฺทราคปฏิพทฺธํ โหติ
วิญฺญาณํ ฉนฺทราคปฏิพทฺธตฺตา วิญฺญาณสฺส ตทภินนฺทติ
ตทภินนฺทนฺโต อตีตํ อนฺวาคเมติ ฯ✎ ร่าง
tattha chandarāgappaṭibaddhaṁ hoti viññāṇaṁ, chandarāgappaṭibaddhattā viññāṇassa tadabhinandati, tadabhinandanto atītaṁ anvāgameti.
So you take pleasure in that, and that’s when you run back to the past.
อิติ เม โสตํ อโหสิ อตีตมทฺธานํ
อิติ สทฺทาติ✎ ร่าง
Iti me sotaṁ ahosi atītamaddhānaṁ iti saddāti …pe…
Consciousness gets tied up there with desire and lust, thinking: ‘In the past I had such ears and such sounds …
อิติ เม ฆานํ อโหสิ อตีตมทฺธานํ อิติ คนฺธาติ✎ ร่าง
iti me ghānaṁ ahosi atītamaddhānaṁ iti gandhāti …
such a nose and such smells …
อิติ เม ชิวฺหา อโหสิ อตีตมทฺธานํ อิติ รสาติ✎ ร่าง
iti me jivhā ahosi atītamaddhānaṁ iti rasāti …
such a tongue and such tastes …
อิติ เม กาโย
อโหสิ อตีตมทฺธานํ อิติ โผฏฺฐพฺพาติ✎ ร่าง
iti me kāyo ahosi atītamaddhānaṁ iti phoṭṭhabbāti …
such a body and such touches …
อิติ เม มโน อโหสิ
อตีตมทฺธานํ อิติ ธมฺมาติ✎ ร่าง
iti me mano ahosi atītamaddhānaṁ iti dhammāti—
such a mind and such ideas.’
ตตฺถ ฉนฺทราคปฏิพทฺธํ โหติ วิญฺญาณํ
ฉนฺทราคปฏิพทฺธตฺตา วิญฺญาณสฺส ตทภินนฺทติ ตทภินนฺทนฺโต
อตีตํ อนฺวาคเมติ ฯ✎ ร่าง
tattha chandarāgappaṭibaddhaṁ hoti viññāṇaṁ, chandarāgappaṭibaddhattā viññāṇassa tadabhinandati, tadabhinandanto atītaṁ anvāgameti—
So you take pleasure in that, and that’s when you run back to the past.
เอวํ โข อาวุโส อตีตํ อนฺวาคเมติ ฯ✎ ร่าง
evaṁ kho, āvuso, atītaṁ anvāgameti.
That’s how you run back to the past.