เนื้อความทั้งข้อ
แปลไทย ฉบับหลวง
บาลีอักษรไทย
[๘๑๗] ก็ข้อที่เรากล่าวดังนี้ว่า พึงทราบหมวดตัณหา ๖ นั่น เราอาศัย
อะไรกล่าวแล้ว คือ บุคคลอาศัยจักษุและรูปเกิดจักษุวิญญาณ ความประจวบของ
ธรรมทั้ง ๓ เป็นผัสสะ เพราะผัสสะเป็นปัจจัย จึงมีเวทนา เพราะเวทนาเป็น
ปัจจัย จึงมีตัณหา
อาศัยโสตะและเสียงเกิดโสตวิญญาณ ...
อาศัยฆานะและกลิ่นเกิดฆานวิญญาณ ...
อาศัยชิวหาและรสเกิดชิวหาวิญญาณ ...
อาศัยกายและโผฏฐัพพะเกิดกายวิญญาณ ...
อาศัยมโนและธรรมารมณ์เกิดมโนวิญญาณ ความประจวบของธรรมทั้ง ๓
เป็นผัสสะ เพราะผัสสะเป็นปัจจัย จึงมีเวทนา เพราะเวทนาเป็นปัจจัย จึงมีตัณหา
ข้อที่เรากล่าวดังนี้ว่า พึงทราบหมวดตัณหา ๖ นั่น เราอาศัยตัณหาดังนี้ กล่าวแล้ว
นี้ธรรมหมวดหก หมวดที่ ๖ ฯ
▴ ย่อ
ฉ ตณฺหากายา เวทิตพฺพาติ✎ ร่าง
‘Cha taṇhākāyā veditabbā’ti—
‘The six classes of craving should be understood.’
อ้างอิง สยามรัฐ 14.512 · ฉัฏฐสังคายนา 14.339
อิติ โข ปเนตํ วุตฺตํ ฯ
กิญฺเจตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ ฯ✎ ร่าง
iti kho panetaṁ vuttaṁ. Kiñcetaṁ paṭicca vuttaṁ?
That’s what I said, but why did I say it?
จกฺขุญฺจ ปฏิจฺจ รูเป จ อุปฺปชฺชติ
จกฺขุวิญฺญาณํ ติณฺณํ สงฺคติ ผสฺโส ผสฺสปจฺจยา เวทนา เวทนาปจฺจยา
ตณฺหา ฯ✎ ร่าง
Cakkhuñca paṭicca rūpe ca uppajjati cakkhuviññāṇaṁ, tiṇṇaṁ saṅgati phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā taṇhā;
Eye consciousness arises dependent on the eye and sights. The meeting of the three is contact. Contact is a requirement for feeling. Feeling is a requirement for craving.
โสตญฺจ ปฏิจฺจ สทฺเท จ อุปฺปชฺชติ โสตวิญฺญาณํ✎ ร่าง
sotañca paṭicca sadde ca uppajjati sotaviññāṇaṁ …pe…
Ear consciousness …
ฆานญฺจ ปฏิจฺจ คนฺเธ จ อุปฺปชฺชติ ฆานวิญฺญาณํ✎ ร่าง
ghānañca paṭicca gandhe ca uppajjati ghānaviññāṇaṁ …
Nose consciousness …
ชิวฺหญฺจ ปฏิจฺจ รเส จ อุปฺปชฺชติ ชิวฺหาวิญฺญาณํ✎ ร่าง
jivhañca paṭicca rase ca uppajjati jivhāviññāṇaṁ …
Tongue consciousness …
กายญฺจ
ปฏิจฺจ โผฏฺฐพฺเพ จ อุปฺปชฺชติ กายวิญฺญาณํ✎ ร่าง
kāyañca paṭicca phoṭṭhabbe ca uppajjati kāyaviññāṇaṁ …
Body consciousness …
มนญฺจ ปฏิจฺจ
ธมฺเม จ อุปฺปชฺชติ มโนวิญฺญาณํ ติณฺณํ สงฺคติ ผสฺโส
ผสฺสปจฺจยา เวทนา เวทนาปจฺจยา ตณฺหา ฯ✎ ร่าง
manañca paṭicca dhamme ca uppajjati manoviññāṇaṁ, tiṇṇaṁ saṅgati phasso, phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā taṇhā.
Mind consciousness arises dependent on the mind and ideas. The meeting of the three is contact. Contact is a requirement for feeling. Feeling is a requirement for craving.
ฉ ตณฺหากายา
เวทิตพฺพาติ✎ ร่าง
‘Cha taṇhākāyā veditabbā’ti—
‘The six classes of craving should be understood.’
อิติ ยนฺตํ วุตฺตํ อิทเมตํ ปฏิจฺจ วุตฺตํ ฯ✎ ร่าง
iti yaṁ taṁ vuttaṁ, idametaṁ paṭicca vuttaṁ.
That’s what I said, and this is why I said it.
อิทํ
ฉฏฺฐํ ฉกฺกํ ฯ✎ ร่าง
Idaṁ chaṭṭhaṁ chakkaṁ.
This is the sixth set of six.