เล่ม ๑๔ — มัชฌิมนิกาย อุปริปัณณาสก์ ข้อ 84

เนื้อความทั้งข้อ

[๘๔] ดูกรภิกษุทั้งหลาย ประการอื่นยังมีอีก อริยสาวกย่อมพิจารณา เห็นดังนี้ว่า กามทั้งที่มีในภพนี้ ทั้งที่มีในภพหน้าและกามสัญญาทั้งที่มีในภพนี้ ทั้งที่มีในภพหน้า รูปทั้งที่มีในภพนี้ ทั้งที่มีในภพหน้า และรูปสัญญาทั้งที่มีในภพนี้ ทั้งที่มีในภพหน้า ทั้ง ๒ อย่างนี้ เป็นของไม่เที่ยง สิ่งใดไม่เที่ยง สิ่งนั้นไม่ควร ยินดี ไม่ควรบ่นถึง ไม่ควรติดใจ เมื่ออริยสาวกนั้นปฏิบัติแล้วอย่างนี้ เป็นผู้ มากด้วยปฏิปทานั้นอยู่ จิตย่อมผ่องใสในอายตนะ เมื่อมีความผ่องใส ก็จะเข้าถึง อาเนญชสมาบัติ หรือจะน้อมใจไปในปัญญาได้ในปัจจุบัน เมื่อตายไป ข้อที่ วิญญาณอันจะเป็นไปในภพนั้นๆ พึงเป็นวิญญาณเข้าถึงสภาพหาความหวั่นไหว มิได้ นั่นเป็นฐานะที่มีได้ ดูกรภิกษุทั้งหลาย นี้เราเรียกว่า ปฏิปทามีอาเนญชสมาบัติ เป็นที่สบายข้อที่ ๓ ฯ

mn106:5.1 #

ปุน จปรํ ภิกฺขเว อริยสาวโก อิติ ปฏิสญฺจิกฺขติ✎ ร่าง

Puna caparaṁ, bhikkhave, ariyasāvako iti paṭisañcikkhati:

Furthermore, a noble disciple reflects:

อ้างอิงPTS 2.263 · สยามรัฐ 14.76

mn106:5.2 #

เย จ ทิฏฺฐธมฺมิกา กามา เย จ สมฺปรายิกา กามา✎ ร่าง

‘ye ca diṭṭhadhammikā kāmā, ye ca samparāyikā kāmā;

‘Sensual pleasures in this life and in lives to come,

mn106:5.3 #

ยา จ ทิฏฺฐธมฺมิกา @เชิงอรรถ: ๑ ยุ. ยงฺกิญฺจิ รูปํ จตฺตาริ จ มหาภูตานีติ ทิสฺสติ ฯ กามสญฺญา ยา จ สมฺปรายิกา กามสญฺญา✎ ร่าง

yā ca diṭṭhadhammikā kāmasaññā, yā ca samparāyikā kāmasaññā;

sensual perceptions in this life and in lives to come,

mn106:5.4 #

เย จ ทิฏฺฐธมฺมิกา รูปา เย จ สมฺปรายิกา รูปา✎ ร่าง

ye ca diṭṭhadhammikā rūpā, ye ca samparāyikā rūpā;

visions in this life and in lives to come,

mn106:5.5 #

ยา จ ทิฏฺฐธมฺมิกา รูปสญฺญา ยา จ สมฺปรายิกา รูปสญฺญา✎ ร่าง

yā ca diṭṭhadhammikā rūpasaññā, yā ca samparāyikā rūpasaññā—

perceptions of visions in this life and in lives to come;

mn106:5.6 #

อุภยเมตํ อนิจฺจํ✎ ร่าง

ubhayametaṁ aniccaṁ.

all of these are impermanent.

mn106:5.7 #

ยทนิจฺจํ ตํ นาลํ อภินนฺทิตุํ นาลํ อภิวทิตุํ นาลํ อชฺโฌสิตุนฺติ ฯ✎ ร่าง

Yadaniccaṁ taṁ nālaṁ abhinandituṁ, nālaṁ abhivadituṁ, nālaṁ ajjhositun’ti.

And what’s impermanent is not worth approving, welcoming, or clinging to.’

mn106:5.8 #

ตสฺส เอวํ ปฏิปนฺนสฺส ตพฺพหุลวิหาริโน อายตเน จิตฺตํ ปสีทติ✎ ร่าง

Tassa evaṁpaṭipannassa tabbahulavihārino āyatane cittaṁ pasīdati.

Practicing in this way and meditating on it often their mind becomes confident in this dimension.

mn106:5.9 #

สมฺปสาเท สติ เอตรหิ วา อาเนญฺชํ สมาปชฺชติ ปญฺญาย วา อธิมุจฺจติ ฯ✎ ร่าง

Sampasāde sati etarahi vā āneñjaṁ samāpajjati paññāya vā adhimuccati.

Being confident, they either attain the imperturbable now, or are freed by wisdom.

mn106:5.10 #

กายสฺส เภทา ปรมฺมรณา ฐานเมตํ วิชฺชติ ยนฺตํ สํวตฺตนิกํ วิญฺญาณํ อสฺส อาเนญฺชูปคํ ฯ✎ ร่าง

Kāyassa bhedā paraṁ maraṇā, ṭhānametaṁ vijjati yaṁ taṁsaṁvattanikaṁ viññāṇaṁ assa āneñjūpagaṁ.

When their body breaks up, after death, it’s possible that that conducive consciousness will be reborn in the imperturbable.

mn106:5.11 #

อยํ ภิกฺขเว ตติยา อาเนญฺชสปฺปายา ปฏิปทา อกฺขายติ ฯ✎ ร่าง

Ayaṁ, bhikkhave, tatiyā āneñjasappāyā paṭipadā akkhāyati.

This is said to be the third way of practice suitable for attaining the imperturbable.