เนื้อความทั้งข้อ
[๙๑] ดูกรอานนท์ ภิกษุในธรรมวินัยนี้ เป็นผู้ปฏิบัติแล้วอย่างนี้ ย่อม
ได้อุเบกขาโดยเฉพาะด้วยคิดว่า สิ่งที่ไม่มีก็ไม่พึงมีแก่เรา และจักไม่มีแก่เรา
เราจะละสิ่งที่กำลังมีอยู่ และมีมาแล้วนั้นๆ เสีย เธอไม่ยินดี ไม่บ่นถึง ไม่ติดใจ
อุเบกขานั้นอยู่ เมื่อเธอไม่ยินดี ไม่บ่นถึง ไม่ติดใจอุเบกขานั้นอยู่ วิญญาณก็
ไม่เป็นอันอาศัยอุเบกขานั้น และไม่ยึดมั่นอุเบกขานั้น ดูกรอานนท์ ภิกษุผู้ไม่มี
ความยึดมั่น ย่อมปรินิพพานได้ ฯ
อา. น่าอัศจรรย์จริง พระพุทธเจ้าข้า ไม่น่าเป็นไปได้ พระพุทธเจ้าข้า
อาศัยเหตุนี้ เป็นอันว่า พระผู้มีพระภาคตรัสบอกปฏิปทาเครื่องข้ามพ้นโอฆะแก่
พวกข้าพระองค์แล้ว ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ วิโมกข์ของพระอริยะเป็นไฉน ฯ
อิธานนฺท ภิกฺขุ เอวํ ปฏิปนฺโน โหติ✎ ร่าง
Idhānanda, bhikkhu evaṁ paṭipanno hoti:
Take a mendicant who practices like this:
โน จสฺส โน จ
เม สิยา น เม ภวิสฺสติ ยทตฺถิ ยมฺภูตํ ตํ ปชหามีติ✎ ร่าง
‘no cassa, no ca me siyā; na bhavissati, na me bhavissati; yadatthi, yaṁ bhūtaṁ—taṁ pajahāmī’ti.
‘It might not be, and it might not be mine. It will not be, and it will not be mine. I am giving up what exists, what has come to be.’
อุเปกฺขํ
ปฏิลภติ✎ ร่าง
Evaṁ upekkhaṁ paṭilabhati.
In this way they gain equanimity.
โส ตํ อุเปกฺขํ นาภินนฺทติ นาภิวทติ น อชฺโฌสาย
ติฏฺฐติ✎ ร่าง
So taṁ upekkhaṁ nābhinandati, nābhivadati, na ajjhosāya tiṭṭhati.
They don’t approve, welcome, or keep clinging to that equanimity.
ตสฺส ตํ อุเปกฺขํ อนภินนฺทโต อนภิวทโต อนชฺโฌสาย
ติฏฺฐโต น ตนฺนิสฺสิตํ โหติ วิญฺญาณํ ตทนุปาทานํ✎ ร่าง
Tassa taṁ upekkhaṁ anabhinandato anabhivadato anajjhosāya tiṭṭhato na tannissitaṁ hoti viññāṇaṁ na tadupādānaṁ.
So their consciousness doesn’t have that as support and fuel for grasping.
อนุปาทาโน
อานนฺท ภิกฺขุ ปรินิพฺพายตีติ ฯ✎ ร่าง
Anupādāno, ānanda, bhikkhu parinibbāyatī”ti.
A mendicant free of grasping becomes extinguished.”
อจฺฉริยํ ภนฺเต อพฺภูตํ ภนฺเต✎ ร่าง
“Acchariyaṁ, bhante, abbhutaṁ, bhante.
“It’s incredible, sir, it’s amazing!
อ้างอิงPTS 2.266 · สยามรัฐ 14.80
นิสฺสาย นิสฺสาย กิร โน ภนฺเต ภควตา โอฆนิตฺถรณา อกฺขาตา✎ ร่าง
Nissāya nissāya kira no, bhante, bhagavatā oghassa nittharaṇā akkhātā.
It seems the Buddha has explained to us how to cross over the flood by relying on one support or another.
กตโม ปน ภนฺเต อริโย วิโมกฺโขติ ฯ✎ ร่าง
Katamo pana, bhante, ariyo vimokkho”ti?
But sir, what is noble liberation?”
—
“Idhānanda, bhikkhu ariyasāvako iti paṭisañcikkhati:
“Ānanda, it’s when a noble disciple reflects like this: