เนื้อความทั้งข้อ
[๓๙๐] ครั้งนั้น พระเจ้าปเสนทิโกศล เสด็จเข้าไปเฝ้าพระผู้มีพระภาค
ถึงที่ประทับในเวลาเที่ยงวัน ครั้นแล้ว ก็ถวายบังคมพระผู้มีพระภาคแล้ว ประทับ
นั่ง ณ ที่ควรส่วนข้างหนึ่ง ฯ
พระผู้มีพระภาคได้ตรัสกะพระเจ้าปเสนทิโกศลผู้ประทับนั่ง ณ ที่ควรส่วน
ข้างหนึ่งว่า เชิญเถอะมหาบพิตร พระองค์เสด็จมาจากไหนหนอ ในเวลาเที่ยงวัน ฯ
พระเจ้าปเสนทิโกศลกราบทูลว่า ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ คฤหบดีผู้เป็น
เศรษฐีในพระนครสาวัตถีนี้ กระทำกาลกิริยาแล้ว หม่อมฉันให้ขนทรัพย์สมบัติ
อันไม่มีบุตรรับมรดกนั้น มาไว้ในพระราชวังแล้วก็มา ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ
เฉพาะเงินเท่านั้นมี ๑๐,๐๐๐,๐๐๐ ส่วนเครื่องรูปิยะไม่ต้องพูดถึง ข้าแต่พระองค์
ผู้เจริญ ก็คฤหบดีผู้เป็นเศรษฐีนั้น ได้บริโภคอาหารเห็นปานนี้ คือบริโภคปลาย
ข้าวกับน้ำส้มพอูม ได้ใช้ผ้าเครื่องนุ่งห่มเห็นปานนี้ คือนุ่งห่มผ้าเนื้อหยาบที่ตัด
เป็นสามชิ้นเย็บติดกัน ได้ใช้ยานพาหนะเห็นปานนี้ คือใช้รถเก่าๆ กั้นร่มทำด้วย
ใบไม้ ฯ
อถ โข ราชา ปเสนทิโกสโล ทิวาทิวสฺส เยน ภควา
เตนุปสงฺกมิ อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ ฯ
เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข ราชานํ ปเสนทิโกสลํ ภควา เอตทโวจ✎ ร่าง
Atha kho rājā pasenadi kosalo divā divassa yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā ekamantaṁ nisinnaṁ kho rājānaṁ pasenadiṁ kosalaṁ bhagavā etadavoca:
Then King Pasenadi of Kosala went up to the Buddha in the middle of the day … The Buddha said to him,
อ้างอิงสยามรัฐ 15.133 · ฉัฏฐสังคายนา 23.110
หนฺท
กุโต นุ ตฺวํ มหาราช อาคจฺฉสิ ทิวาทิวสฺสาติ ฯ✎ ร่าง
“handa kuto nu tvaṁ, mahārāja, āgacchasi divā divassā”ti?
“So, great king, where are you coming from in the middle of the day?”
อิธ ภนฺเต
สาวตฺถิยํ เสฏฺฐี คหปติ กาลกโต✎ ร่าง
“Idha, bhante, sāvatthiyaṁ seṭṭhi gahapati kālaṅkato.
“Sir, here in Sāvatthī a financier householder has passed away.
ตมหํ อปุตฺตกํ สาปเตยฺยํ
ราชนฺเตปุรํ อติหริตฺวา อาคจฺฉามิ✎ ร่าง
Tamahaṁ aputtakaṁ sāpateyyaṁ rājantepuraṁ atiharitvā āgacchāmi.
Since he died childless, I have come after transferring his fortune to the royal compound.
สตํ ภนฺเต สตสหสฺสานิ
หิรญฺญสฺเสว โก ปน วาโท รูปิยสฺส✎ ร่าง
Sataṁ, bhante, satasahassāni hiraññasseva, ko pana vādo rūpiyassa.
There was ten million in gold coin, not to mention the silver coin.
ตสฺส โข ปน ภนฺเต
เสฏฺฐิสฺส คหปติสฺส เอวรูโป ภตฺตโภโค อโหสิ✎ ร่าง
Tassa kho pana, bhante, seṭṭhissa gahapatissa evarūpo bhattabhogo ahosi—
And yet that financier ate meals of
กณาชกํ ภุญฺชติ
พิลงฺคทุติยํ✎ ร่าง
kaṇājakaṁ bhuñjati bilaṅgadutiyaṁ.
rough gruel with false black pepper.
เอวรูโป วตฺถโภโค อโหสิ✎ ร่าง
Evarūpo vatthabhogo ahosi—
He wore clothes consisting of
สาณํ ธาเรติ ติปกฺขวสนํ✎ ร่าง
sāṇaṁ dhāreti tipakkhavasanaṁ.
three patches of sunn hemp.
เอวรูโป ยานโภโค อโหสิ✎ ร่าง
Evarūpo yānabhogo ahosi—
He traveled around in a vehicle that was
ชชฺชรรถเกน ยาติ ปณฺณจฺฉตฺตเกน
ธาริยมาเนนาติ ฯ✎ ร่าง
jajjararathakena yāti paṇṇachattakena dhāriyamānenā”ti.
a dilapidated little cart, holding a leaf as parasol.”