เนื้อความทั้งข้อ
[๒๕๗] อีกประการหนึ่ง ภิกษุเมื่อพิจารณา ย่อมพิจารณาซึ่งปัจจัย
ภายในว่า ก็อุปธิอันนี้มีอะไรเป็นเหตุ มีอะไรเป็นที่ตั้งขึ้น มีอะไรเป็นกำเนิด
มีอะไรเป็นแดนเกิด เมื่ออะไรมี อุปธิจึงมี เมื่ออะไรไม่มี อุปธิจึงไม่มี เมื่อ
เธอพิจารณาอยู่ย่อมรู้ได้อย่างนี้ว่า อุปธิมีตัณหาเป็นเหตุ มีตัณหาเป็นที่ตั้งขึ้น มี
ตัณหาเป็นกำเนิด มีตัณหาเป็นแดนเกิด เมื่อตัณหามี อุปธิจึงมี เมื่อตัณหาไม่มี
อุปธิก็ไม่มี เธอย่อมทราบชัดซึ่งอุปธิ ย่อมทราบชัดซึ่งเหตุเกิดแห่งอุปธิ ย่อม
ทราบชัดซึ่งความดับแห่งอุปธิ ย่อมทราบชัดซึ่งปฏิปทาอันสมควรเครื่องให้ถึงความ
ดับแห่งอุปธิ และย่อมเป็นผู้ปฏิบัติตามนั้น ชื่อว่าเป็นผู้ประพฤติตามธรรม ดูกร
ภิกษุทั้งหลาย เราเรียกภิกษุรูปนี้ว่า เป็นผู้ปฏิบัติเพื่อความสิ้นทุกข์ เพื่อความดับ
แห่งอุปธิโดยชอบทุกประการ ฯ
อถาปรํ สมฺมสมาโน สมฺมสติ อนฺตรํ สมฺมสํ✎ ร่าง
Athāparaṁ sammasamāno sammasati antaraṁ sammasaṁ:
They probe further within:
อุปธิ
ปนายํ กึนิทาโน กึสมุทโย กึชาติโก กึปภโว กึสฺมึ สติ อุปธิ
โหติ กิสฺมึ อสติ อุปธิ น โหตีติ ฯ✎ ร่าง
‘upadhi panāyaṁ kiṁnidāno kiṁsamudayo kiṁjātiko kiṁpabhavo, kismiṁ sati upadhi hoti, kismiṁ asati upadhi na hotī’ti?
‘But what is the source of this attachment? When what exists does attachment come to be? And when what does not exist does attachment not come to be?’
โส สมฺมสมาโน เอวํ
ชานาติ✎ ร่าง
So sammasamāno evaṁ jānāti:
While probing they know:
อุปธิ ตณฺหานิทาโน ตณฺหาสมุทโย ตณฺหาชาติโก
ตณฺหาปภโว ตณฺหาย สติ อุปธิ โหติ ตณฺหาย อสติ อุปธิ น
โหตีติ ฯ✎ ร่าง
‘upadhi taṇhānidāno taṇhāsamudayo taṇhājātiko taṇhāpabhavo, taṇhāya sati upadhi hoti, taṇhāya asati upadhi na hotī’ti.
‘The source of this attachment is craving. When craving exists attachments come to be. And when craving doesn’t exist attachments don’t come to be.’
โส อุปธิญฺจ ปชานาติ อุปธิสมุทยญฺจ ปชานาติ
อุปธินิโรธญฺจ ปชานาติ ยา จ อุปธินิโรธสารุปฺปคามินี ปฏิปทา
ตญฺจ ปชานาติ✎ ร่าง
So upadhiñca pajānāti upadhisamudayañca pajānāti upadhinirodhañca pajānāti yā ca upadhinirodhasāruppagāminī paṭipadā tañca pajānāti.
They understand attachments, their origin, their cessation, and the fitting practice for their cessation.
ตถา ปฏิปนฺโน จ โหติ อนุธมฺมจารี ฯ✎ ร่าง
Tathāpaṭipanno ca hoti anudhammacārī.
And they practice in line with that path.
อยํ วุจฺจติ
ภิกฺขเว ภิกฺขุ สพฺพโส สมฺมา ทุกฺขกฺขยาย ปฏิปนฺโน อุปธินิโรธาย ฯ✎ ร่าง
Ayaṁ vuccati, bhikkhave, bhikkhu sabbaso sammā dukkhakkhayāya paṭipanno upadhinirodhāya.
This is called a mendicant who is practicing for the complete ending of suffering, for the cessation of attachments.