เล่ม ๑๖ — สังยุตตนิกาย นิทานวรรค ข้อ 265

เนื้อความทั้งข้อ

[๒๖๕] โก. เราทั้งหลายเพิ่งรู้ชัดภาษิตของท่านสารีบุตรในบัดนี้เอง อย่างนี้ว่า ท่านโกฏฐิตะ นามรูปตนทำเองก็ไม่ใช่ ผู้อื่นทำให้ก็ไม่ใช่ ทั้งตน ทำเองทั้งผู้อื่นทำให้ก็ไม่ใช่ บังเกิดขึ้นเพราะอาศัยตนไม่ได้ทำเอง ผู้อื่นไม่ได้ทำให้ ก็ไม่ใช่ แต่เพราะวิญญาณเป็นปัจจัย จึงมีนามรูป ฯ อนึ่ง เราทั้งหลายรู้ชัดภาษิตของท่านสารีบุตรในบัดนี้เอง อย่างนี้ว่า ท่าน โกฏฐิตะ วิญญาณตนทำเองก็ไม่ใช่ ผู้อื่นทำให้ก็ไม่ใช่ บังเกิดขึ้นเพราะอาศัยตน ไม่ได้ทำเอง ผู้อื่นไม่ได้ทำให้ก็ไม่ใช่ แต่เพราะนามรูปเป็นปัจจัย จึงมีวิญญาณ ฯ ท่านสารีบุตร ก็เนื้อความของภาษิตนี้ เราทั้งหลายจะพึงเห็นได้อย่างไร ฯ

sn12.67:5.1 #

อิทาเนว โข มยํ อายสฺมโต สารีปุตฺตสฺส ภาสิตํ เอวํ อาชานาม✎ ร่าง

“Idāneva kho mayaṁ āyasmato sāriputtassa bhāsitaṁ evaṁ ājānāma:

“Just now I understood you to say:

อ้างอิงPTS 2.114

sn12.67:5.2 #

น โข อาวุโส โกฏฺฐิต สยํกตํ นามรูปํ น ปรกตํ นามรูปํ น สยํกตญฺจ ปรกตญฺจ นามรูปํ นาปิ อสยํการํ อปรการํ อธิจฺจ สมุปฺปนฺนํ นามรูปํ✎ ร่าง

‘na khvāvuso koṭṭhika, sayaṅkataṁ nāmarūpaṁ, na paraṅkataṁ nāmarūpaṁ, na sayaṅkatañca paraṅkatañca nāmarūpaṁ, nāpi asayaṅkāraṁ aparaṅkāraṁ adhiccasamuppannaṁ nāmarūpaṁ.

‘No, Reverend Koṭṭhita, name and form are not made by oneself, nor by another, nor by both oneself and another, nor do they arise anomalously, not made by oneself or another.

sn12.67:5.3 #

อปิจ วิญฺญาณปจฺจยา นามรูปนฺติ ฯ✎ ร่าง

Api ca viññāṇapaccayā nāmarūpan’ti.

Rather, consciousness is a requirement for name and form.’

sn12.67:6.1 #

อิทาเนว ปน มยํ อายสฺมโต สารีปุตฺตสฺส ภาสิตํ เอวํ อาชานาม✎ ร่าง

Idāneva ca pana mayaṁ āyasmato sāriputtassa bhāsitaṁ evaṁ ājānāma:

But I also understood you to say:

อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 24.100

sn12.67:6.2 #

น โข อาวุโส โกฏฺฐิต สยํกตํ วิญฺญาณํ น ๑- ปรกตํ วิญฺญาณํ น สยํกตญฺจ ปรกตญฺจ วิญฺญาณํ นาปิ อสยํการํ อปรการํ อธิจฺจ สมุปฺปนฺนํ วิญฺญาณํ✎ ร่าง

‘na khvāvuso koṭṭhika, sayaṅkataṁ viññāṇaṁ, na paraṅkataṁ viññāṇaṁ, na sayaṅkatañca paraṅkatañca viññāṇaṁ, nāpi asayaṅkāraṁ aparaṅkāraṁ adhiccasamuppannaṁ viññāṇaṁ.

‘No, Reverend Koṭṭhita, consciousness is not made by oneself, nor by another, nor by both oneself and another, nor does it arise anomalously, not made by oneself or another.

sn12.67:6.3 #

อปิจ นามรูปปจฺจยา วิญฺญาณนฺติ ฯ✎ ร่าง

Api ca nāmarūpapaccayā viññāṇan’ti.

Rather, name and form are requirements for consciousness.’

sn12.67:7.1 #

ยถากถํ ปนาวุโส สารีปุตฺต อิมสฺส ภาสิตสฺส อตฺโถ ทฏฺฐพฺโพติ✎ ร่าง

Yathā kathaṁ panāvuso sāriputta, imassa bhāsitassa attho daṭṭhabbo”ti?

How then should we see the meaning of this statement?”

อ้างอิงสยามรัฐ 16.139 · พุทธชยันตี 14.180

sn12.67:7.2 #

ฯ✎ ร่าง

“Tenahāvuso, upamaṁ te karissāmi.

“Well then, reverend, I shall give you a simile.