เนื้อความทั้งข้อ
[๓๑๑] ข้าพเจ้าได้สดับมาอย่างนี้-
สมัยหนึ่ง พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ณ พระเชตวัน อารามของท่าน-
*อนาถบิณฑิกเศรษฐี เขตพระนครสาวัตถี ครั้งนั้นแล พระผู้มีพระภาคทรงเอา
ปลายพระนขาช้อนฝุ่นขึ้นเล็กน้อย แล้วตรัสกะภิกษุทั้งหลายว่า ดูกรภิกษุทั้งหลาย
เธอทั้งหลายจะสำคัญความข้อนั้นเป็นไฉน ฝุ่นประมาณน้อยนี้ที่เราเอาปลายเล็บ
ช้อนขึ้น กับแผ่นดินใหญ่นี้ อย่างไหนจะมากกว่ากันหนอ ภิกษุทั้งหลายกราบทูล
ว่า ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ แผ่นดินใหญ่นี้แหละมากกว่า ฝุ่นประมาณเล็กน้อยที่
พระผู้มีพระภาคทรงเอาปลายพระนขาช้อนขึ้นนี้มีประมาณน้อย เมื่อเทียบกับ
แผ่นดินใหญ่แล้ว ฝุ่นที่พระผู้มีพระภาคทรงเอาปลายพระนขาช้อนขึ้นมีประมาณน้อย
ย่อมไม่ถึงเสี้ยวที่ ๑๐๐ ไม่ถึงเสี้ยวที่ ๑,๐๐๐ ไม่ถึงเสี้ยวที่ ๑๐๐,๐๐๐ ฯ
เอวมฺเม สุตํ เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ
เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม ฯ✎ ร่าง
ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.
At one time the Buddha was staying near Sāvatthī in Jeta’s Grove, Anāthapiṇḍika’s monastery.
อถ โข ภควา ปริตฺตํ
นขสิขาย ปํสุํ อาโรเปตฺวา ภิกฺขู อามนฺเตสิ✎ ร่าง
Atha kho bhagavā parittaṁ nakhasikhāyaṁ paṁsuṁ āropetvā bhikkhū āmantesi:
Then the Buddha, picking up a little bit of dirt on his fingernail, addressed the mendicants:
ตํ กึ มญฺญถ
ภิกฺขเว✎ ร่าง
“Taṁ kiṁ maññatha, bhikkhave,
“What do you think, mendicants?
กตมํ นุ โข พหุตรํ โย จายํ ๑- มยา ปริตฺโต นขสิขาย
ปํสุ อาโรปิโต อยํ จ ๒- มหาปฐวีติ ฯ✎ ร่าง
katamaṁ nu kho bahutaraṁ, yo vāyaṁ mayā paritto nakhasikhāyaṁ paṁsu āropito, ayaṁ vā mahāpathavī”ti?
Which is more: the little bit of dirt on my fingernail, or this great earth?”
เอตเทว ภนฺเต พหุตรํ
ยทิทํ มหาปฐวี✎ ร่าง
“Etadeva, bhante, bahutaraṁ, yadidaṁ mahāpathavī.
“Sir, the great earth is far more.
อ้างอิงPTS 2.134
อปฺปมตฺตโก ภควตา ปริตฺโต นขสิขาย ปํสุ
อาโรปิโต✎ ร่าง
Appamattako bhagavatā paritto nakhasikhāyaṁ paṁsu āropito.
The little bit of dirt on your fingernail is tiny.
เนว สติมํ กลํ อุเปติ น สหสฺสิมํ กลํ อุเปติ น
สตสหสฺสิมํ กลํ อุเปติ มหาปฐวึ อุปนิธาย ภควตา ปริตฺโต
นขสิขาย ปํสุ อาโรปิโตติ ฯ✎ ร่าง
Neva satimaṁ kalaṁ upeti na sahassimaṁ kalaṁ upeti na satasahassimaṁ kalaṁ upeti mahāpathaviṁ upanidhāya bhagavatā paritto nakhasikhāyaṁ paṁsu āropito”ti.
Compared to the great earth, it’s not nearly a hundredth, a thousandth, or a hundred thousandth part.”