เนื้อความทั้งข้อ
แปลไทย ฉบับหลวง
บาลีอักษรไทย
[๓๑๓] พระผู้มีพระภาคประทับอยู่ ณ พระเชตวัน อารามของท่าน-
*อนาถบิณฑิกเศรษฐี เขตพระนครสาวัตถี ณ ที่นั้นแล พระผู้มีพระภาคตรัสเรียก
ภิกษุทั้งหลาย ... แล้วได้ตรัสว่า ดูกรภิกษุทั้งหลาย สระโบกขรณียาว ๕๐ โยชน์
กว้าง ๕๐ โยชน์ ลึก ๕๐ โยชน์ มีน้ำเต็มเสมอขอบ กาดื่มกินได้ บุรุษพึงวิดน้ำ
ขึ้นจากสระโบกขรณีนั้นด้วยปลายหญ้าคา เธอทั้งหลายจะสำคัญความข้อนั้นเป็น
ไฉน น้ำที่บุรุษวิดขึ้นด้วยปลายหญ้าคาก็ดี น้ำในสระโบกขรณีก็ดี ไหนจะมากกว่า
กัน ภิกษุทั้งหลายกราบทูลว่า ข้าแต่พระองค์ผู้เจริญ น้ำในสระโบกขรณีนี้แหละ
มากกว่า น้ำที่บุรุษวิดขึ้นด้วยปลายหญ้าคามีประมาณน้อย น้ำที่บุรุษวิดขึ้นด้วย
ปลายหญ้าคาเมื่อเทียบกันเข้ากับน้ำในสระโบกขรณี ไม่เข้าถึงเสี้ยวที่ ๑๐๐ เสี้ยว
ที่ ๑,๐๐๐ เสี้ยวที่ ๑๐๐,๐๐๐ แม้ฉันใด ฯ
▴ ย่อ
สาวตฺถิยํ วิหรติ ... ตตฺร โข ภควา✎ ร่าง
Sāvatthiyaṁ viharati.
At Sāvatthī.
อ้างอิง สยามรัฐ 16.163 · ฉัฏฐสังคายนา 24.120
เสยฺยถาปิ ภิกฺขเว
โปกฺขรณี ปญฺญาสโยชนา ๓- อายาเมน ปญฺญาสโยชนา วิตฺถาเรน
@เชิงอรรถ: ๑ ม. วายํ ฯ ๒ ม. ยุ. วา ฯ ๓ ม. ยุ. ปญฺญาสโยชนานิ ฯ เอวมุปริปิ ฯ
ปญฺญาสโยชนา อุพฺเพเธน ปุณฺณา อุทกสฺส สมติตฺติกา
กากเปยฺยา✎ ร่าง
“Seyyathāpi, bhikkhave, pokkharaṇī paññāsayojanāni āyāmena paññāsayojanāni vitthārena paññāsayojanāni ubbedhena, puṇṇā udakassa samatittikā kākapeyyā.
“Mendicants, suppose there was a lotus pond that was fifty leagues long, fifty leagues wide, and fifty leagues deep, full to the brim so a crow could drink from it.
ตโต ปุริโส กุสคฺเคน อุทกํ อุทฺธเรยฺย ฯ✎ ร่าง
Tato puriso kusaggena udakaṁ uddhareyya.
Then a person would pick up some water on the tip of a blade of grass.
ตํ กึ
มญฺญถ ภิกฺขเว✎ ร่าง
Taṁ kiṁ maññatha, bhikkhave,
What do you think, mendicants?
กตมํ นุ โข พหุตรํ ยํ วา กุสคฺเคน อุทกํ
อุพฺภตํ ยํ วา โปกฺขรณิยา อุทกนฺติ ฯ✎ ร่าง
katamaṁ nu kho bahutaraṁ, yaṁ vā kusaggena udakaṁ ubbhataṁ yaṁ vā pokkharaṇiyā udakan”ti?
Which is more: the water on the tip of the blade of grass, or the water in the lotus pond?”
เอตเทว ภนฺเต พหุตรํ
ยทิทํ โปกฺขรณิยา อุทกํ✎ ร่าง
“Etadeva, bhante, bahutaraṁ, yadidaṁ pokkharaṇiyā udakaṁ.
“Sir, the water in the lotus pond is certainly more.
อปฺปมตฺตกํ กุสคฺเคน อุทกํ อุพฺภตํ✎ ร่าง
Appamattakaṁ kusaggena udakaṁ ubbhataṁ.
The water on the tip of a blade of grass is tiny.
เนว สติมํ กลํ อุเปติ น สหสฺสิมํ กลํ อุเปติ น สตสหสฺสิมํ กลํ
อุเปติ โปกฺขรณิยา อุทกํ อุปนิธาย กุสคฺเคน อุทกํ อุพฺภตนฺติ ฯ✎ ร่าง
Neva satimaṁ kalaṁ upeti na sahassimaṁ kalaṁ upeti na satasahassimaṁ kalaṁ upeti pokkharaṇiyā udakaṁ upanidhāya kusaggena udakaṁ ubbhatan”ti.
Compared to the water in the lotus pond, it’s not nearly a hundredth, a thousandth, or a hundred thousandth part.”