เนื้อความทั้งข้อ
[๓๓] ม. พระพุทธเจ้าข้า ใครหนอย่อมถูกต้อง ฯ
ภ. ตั้งปัญหายังไม่ถูก เรามิได้กล่าวว่าย่อมถูกต้อง ถ้าเรากล่าวว่าย่อม
ถูกต้อง ควรตั้งปัญหาในข้อนั้นได้ว่า พระพุทธเจ้าข้า ใครหนอย่อมถูกต้อง แต่
เรามิได้กล่าวอย่างนั้น ผู้ใดพึงถามเราผู้มิได้กล่าวอย่างนั้น อย่างนี้ว่า พระพุทธ
เจ้าข้า เพราะอะไรเป็นปัจจัยหนอ จึงมีผัสสะ อันนี้ควรเป็นปัญหา ควรชี้แจงให้
กระจ่างในปัญหานั้นว่า เพราะสฬายตนะเป็นปัจจัย จึงมีผัสสะ เพราะผัสสะ
เป็นปัจจัย จึงมีเวทนา ฯ
โก นุ โข ภนฺเต ผุสตีติ ฯ✎ ร่าง
“Ko nu kho, bhante, phusatī”ti?
“But sir, who contacts?”
โน กลฺโล ปโญฺหติ
ภควา อโวจ✎ ร่าง
“No kallo pañho”ti bhagavā avoca:
“That’s not a cogent question,” said the Buddha.
ผุสตีติ อหํ น วทามิ✎ ร่าง
“‘phusatī’ti ahaṁ na vadāmi.
“I don’t speak of one who contacts.
ผุสตีติ จาหํ วเทยฺยํ
ตตฺรสฺส กลฺโล ปโญฺห✎ ร่าง
‘Phusatī’ti cāhaṁ vadeyyaṁ, tatrassa kallo pañho:
If I were to speak of one who contacts, then it would be cogent to ask
โก นุ โข ภนฺเต ผุสตีติ✎ ร่าง
‘ko nu kho, bhante, phusatī’ti?
who contacts.
เอวญฺจาหํ
น วทามิ✎ ร่าง
Evañcāhaṁ na vadāmi.
But I don’t speak like that.
เอวํ มํ อวทนฺตํ โย เอวํ ปุจฺเฉยฺย✎ ร่าง
Evaṁ maṁ avadantaṁ yo evaṁ puccheyya:
Hence it would be cogent to ask:
กึปจฺจยา
นุ โข ภนฺเต ผสฺโสติ เอส กลฺโล ปโญฺห✎ ร่าง
‘kiṁpaccayā nu kho, bhante, phasso’ti, esa kallo pañho.
‘What is a requirement for contact?’
ตตฺร กลฺลํ
เวยฺยากรณํ✎ ร่าง
Tatra kallaṁ veyyākaraṇaṁ:
And a cogent answer to this would be:
สฬายตนปจฺจยา ผสฺโส ผสฺสปจฺจยา เวทนาติ ฯ✎ ร่าง
‘saḷāyatanapaccayā phasso, phassapaccayā vedanā’”ti.
‘The six sense fields are requirements for contact. Contact is a requirement for feeling.’”