เนื้อความทั้งข้อ
[๓๔] ม. พระพุทธเจ้าข้า ใครหนอย่อมเสวยอารมณ์ ฯ
ภ. ตั้งปัญหายังไม่ถูก เรามิได้กล่าวว่า ย่อมเสวยอารมณ์ ถ้าเรากล่าว
ว่า ย่อมเสวยอารมณ์ ควรตั้งปัญหาในข้อนั้นได้ว่า พระพุทธเจ้าข้า ใครหนอ
ย่อมเสวยอารมณ์ แต่เรามิได้กล่าวอย่างนั้น ผู้ใดถามเราผู้มิได้กล่าวอย่างนั้น
อย่างนี้ว่า พระพุทธเจ้าข้า เพราะอะไรเป็นปัจจัยหนอ จึงมีเวทนา อันนี้ควรเป็น
ปัญหา ควรชี้แจงให้กระจ่างในปัญหานั้นว่า เพราะผัสสะเป็นปัจจัย จึงมีเวทนา
เพราะเวทนาเป็นปัจจัย จึงมีตัณหา ฯ
โก นุ โข ภนฺเต เวทยตีติ ๒- ฯ✎ ร่าง
“Ko nu kho, bhante, vedayatī”ti?
“But sir, who feels?”
อ้างอิงพุทธชยันตี 14.24
โน กลฺโล ปญฺโหติ
ภควา อโวจ✎ ร่าง
“No kallo pañho”ti bhagavā avoca:
“That’s not a cogent question,” said the Buddha.
เวทยตีติ อหํ น วทามิ✎ ร่าง
“‘vedayatī’ti ahaṁ na vadāmi.
“I don’t speak of one who feels.
เวทยตีติ จาหํ วเทยฺยํ
ตตฺรสฺส กลฺโล ปโญฺห✎ ร่าง
‘Vedayatī’ti cāhaṁ vadeyyaṁ, tatrassa kallo pañho:
If I were to speak of one who feels, then it would be cogent to ask
โก นุ โข ภนฺเต เวทยตีติ✎ ร่าง
‘ko nu kho, bhante, vedayatī’ti?
who feels.
เอวญฺจาหํ
น วทามิ✎ ร่าง
Evañcāhaṁ na vadāmi.
But I don’t speak like that.
เอวํ มํ อวทนฺตํ โย เอวํ ปุจฺเฉยฺย✎ ร่าง
Evaṁ maṁ avadantaṁ yo evaṁ puccheyya:
Hence it would be cogent to ask:
กึปจฺจยา
นุ โข ภนฺเต เวทนาติ เอส กลฺโล ปโญฺห✎ ร่าง
‘kiṁpaccayā nu kho, bhante, vedanā’ti, esa kallo pañho.
‘What is a requirement for feeling?’
ตตฺร กลฺลํ
เวยฺยากรณํ✎ ร่าง
Tatra kallaṁ veyyākaraṇaṁ:
And a cogent answer to this would be:
ผสฺสปจฺจยา เวทนา เวทนาปจฺจยา ตณฺหาติ ฯ✎ ร่าง
‘phassapaccayā vedanā, vedanāpaccayā taṇhā’”ti.
‘Contact is a requirement for feeling. Feeling is a requirement for craving.’”