เนื้อความทั้งข้อ
[๓๕] ม. พระพุทธเจ้าข้า ใครหนอย่อมทะเยอทะยาน ฯ
ภ. ตั้งปัญหายังไม่ถูก เรามิได้กล่าวว่า ย่อมทะเยอทะยาน ถ้าเรากล่าว
ว่า ย่อมทะเยอทะยาน ควรตั้งปัญหาในข้อนั้นได้ว่า พระพุทธเจ้าข้า ใครหนอ
ย่อมทะเยอทะยาน แต่เรามิได้กล่าวอย่างนั้น ผู้ใดถามเราผู้มิได้กล่าวอย่างนั้น
อย่างนี้ว่า พระพุทธเจ้าข้า เพราะอะไรเป็นปัจจัยหนอ จึงมีตัณหา อันนี้ควรเป็น
ปัญหา ควรชี้แจงให้กระจ่างในปัญหานั้นว่า เพราะเวทนาเป็นปัจจัย จึงมีตัณหา
เพราะตัณหาเป็นปัจจัย จึงมีอุปาทาน ฯ
โก นุ โข ภนฺเต ตณฺหียตีติ ๓- ฯ✎ ร่าง
“Ko nu kho, bhante, tasatī”ti?
“But sir, who craves?”
อ้างอิงPTS 2.14 · สยามรัฐ 16.17
โน กลฺโล ปโญฺหติ
ภควา อโวจ✎ ร่าง
“No kallo pañho”ti bhagavā avoca:
“That’s not a cogent question,” said the Buddha.
ตณฺหียตีติ อหํ น วทามิ✎ ร่าง
“‘tasatī’ti ahaṁ na vadāmi.
“I don’t speak of one who craves.
ตณฺหียตีติ จาหํ
@เชิงอรรถ: ๑ ม. ยุ. ปจฺจโย ฯ ๒ ยุ. เวทิยตีติ ฯ เอวมุปริปิ ฯ@๓ ม. ยุ. ตสฺสตีติ ฯ เอวมุปริปิ ฯ
วเทยฺยํ ตตฺรสฺส กลฺโล ปโญฺห✎ ร่าง
‘Tasatī’ti cāhaṁ vadeyyaṁ, tatrassa kallo pañho:
If I were to speak of one who craves, then it would be cogent to ask
โก นุ โข ภนฺเต ตณฺหียตีติ✎ ร่าง
‘ko nu kho, bhante, tasatī’ti?
who craves.
เอวญฺจาหํ น วทามิ✎ ร่าง
Evañcāhaṁ na vadāmi.
But I don’t speak like that.
เอวํ มํ อวทนฺตํ โย เอวํ ปุจฺเฉยฺย✎ ร่าง
Evaṁ maṁ avadantaṁ yo evaṁ puccheyya:
Hence it would be cogent to ask:
กึ ปจฺจยา นุ โข ภนฺเต ตณฺหาติ เอส กลฺโล ปโญฺห✎ ร่าง
‘kiṁpaccayā nu kho, bhante, taṇhā’ti, esa kallo pañho.
‘What is a requirement for craving?’
ตตฺร กลฺลํ เวยฺยากรณํ✎ ร่าง
Tatra kallaṁ veyyākaraṇaṁ:
And a cogent answer to this would be:
เวทนาปจฺจยา ตณฺหา ตณฺหาปจฺจยา
อุปาทานนฺติ ฯ✎ ร่าง
‘vedanāpaccayā taṇhā, taṇhāpaccayā upādānan’”ti.
‘Feeling is a requirement for craving. Craving is a requirement for grasping.’”