เนื้อความทั้งข้อ
[๔๓๐] พ. อาจอุปมาได้ ภิกษุ แล้วจึงตรัสต่อไปว่า ดูกรภิกษุ
เหมือนอย่างว่า ภูเขาหินลูกใหญ่ยาวโยชน์หนึ่ง กว้างโยชน์หนึ่ง สูงโยชน์หนึ่ง
ไม่มีช่อง ไม่มีโพรง เป็นแท่งทึบ บุรุษพึงเอาผ้าแคว้นกาสีมาแล้วปัดภูเขานั้น
๑๐๐ ปีต่อครั้ง ภูเขาหินลูกใหญ่นั้น พึงถึงการหมดไป สิ้นไป เพราะความ
พยายามนี้ ยังเร็วกว่าแล ส่วนกัปหนึ่งยังไม่ถึงการหมดไป สิ้นไป กัปนาน
อย่างนี้แล บรรดากัปที่นานอย่างนี้ พวกเธอท่องเที่ยวไปแล้ว มิใช่หนึ่งกัป มิใช่
ร้อยกัป มิใช่พันกัป มิใช่แสนกัป ข้อนั้นเพราะเหตุไร เพราะว่า สงสารนี้
กำหนดที่สุดเบื้องต้นเบื้องปลายไม่ได้ ฯลฯ ดูกรภิกษุทั้งหลาย ก็เหตุเพียงเท่านี้
พอทีเดียวเพื่อจะเบื่อหน่าย ในสังขารทั้งปวง พอเพื่อจะคลายกำหนัด พอเพื่อจะ
หลุดพ้น ดังนี้ ฯ
สกฺกา ภิกฺขูติ ภควา อโวจ เสยฺยถาปิ ภิกฺขุ มหาเสโล
ปพฺพโต โยชนํ อายาเมน โยชนํ วิตฺถาเรน โยชนํ อุพฺเพเธน
อจฺฉิทฺโท อสุสิโร เอกฆโน✎ ร่าง
“Seyyathāpi, bhikkhu, mahāselo pabbato yojanaṁ āyāmena yojanaṁ vitthārena yojanaṁ ubbedhena acchinno asusiro ekagghano.
“Suppose there was a huge stone mountain, a league long, a league wide, and a league high, with no cracks or holes, one solid mass.
ตเมนํ ปุริโส วสฺสสตสฺส วสฺสสตสฺส
อจฺจเยน กาสิเกน วตฺเถน สกึ สกึ ปริมชฺเชยฺย✎ ร่าง
Tamenaṁ puriso vassasatassa vassasatassa accayena kāsikena vatthena sakiṁ sakiṁ parimajjeyya.
And as each century passed someone would stroke it once with a fine cloth from Kāsi.
ขิปฺปตรํ โข
โส ภิกฺขุ มหาเสโล ปพฺพโต อิมินา อุปกฺกเมน ปริกฺขยํ ปริยาทานํ
@เชิงอรรถ: ๑ ม. อุปมํ ฯ เอวมุปริปิ ฯ
คจฺเฉยฺย น เตฺวว กปฺโป✎ ร่าง
Khippataraṁ kho so, bhikkhu, mahāselo pabbato iminā upakkamena parikkhayaṁ pariyādānaṁ gaccheyya, na tveva kappo.
By this means the huge stone mountain would be worn away before the eon comes to an end.
เอวํ ทีโฆ โข ๑- ภิกฺขุ กปฺโป ฯ✎ ร่าง
Evaṁ dīgho, bhikkhu, kappo.
That’s how long an eon is.
เอวํ ทีฆานํ โข ภิกฺขุ กปฺปานํ เนโก กปฺโป สํสิโต เนกํ
กปฺปสตํ สํสิตํ เนกํ กปฺปสหสฺสํ สํสิตํ เนกํ กปฺปสตสหสฺสํ
สํสิตํ✎ ร่าง
Evaṁ dīghānaṁ kho, bhikkhu, kappānaṁ neko kappo saṁsito, nekaṁ kappasataṁ saṁsitaṁ, nekaṁ kappasahassaṁ saṁsitaṁ, nekaṁ kappasatasahassaṁ saṁsitaṁ.
And we’ve transmigrated through many such eons, many hundreds, many thousands, many hundreds of thousands.
ตํ กิสฺส เหตุ✎ ร่าง
Taṁ kissa hetu?
Why is that?
อนมตคฺโคยํ ภิกฺขุ สํสาโร ฯ✎ ร่าง
Anamataggoyaṁ, bhikkhu, saṁsāro.
This transmigration has no known beginning. …
เปฯ✎ ร่าง
Pubbā koṭi …pe…
ยาวญฺจิทํ
ภิกฺขุ อลเมว สพฺพสงฺขาเรสุ นิพฺพินฺทิตุํ อลํ วิรชฺชิตุํ อลํ
วิมุจฺจิตุนฺติ ฯ✎ ร่าง
yāvañcidaṁ, bhikkhu, alameva sabbasaṅkhāresu nibbindituṁ, alaṁ virajjituṁ, alaṁ vimuccitun”ti.
This is quite enough for you to become disillusioned, dispassionate, and freed regarding all conditions.”
—
Saṁyutta Nikāya 15.6
Linked Discourses 15.6
—
1. Paṭhamavagga
Chapter One