เนื้อความทั้งข้อ
[๔๓๒] พ. อาจอุปมาได้ ภิกษุ แล้วจึงตรัสต่อไปว่า ดูกรภิกษุ
เหมือนอย่างว่า นครที่ทำด้วยเหล็ก ยาวโยชน์ ๑ กว้างโยชน์ ๑ สูงโยชน์ ๑
เต็มด้วยเมล็ดพันธุ์ผักกาด มีเมล็ดพันธุ์ผักกาดรวมกันเป็นกลุ่มก้อน บุรุษพึงหยิบ
เอาเมล็ดพันธุ์ผักกาดเมล็ดหนึ่งๆ ออกจากนครนั้นโดยล่วงไปหนึ่งร้อยปีต่อเมล็ด
เมล็ดพันธุ์ผักกาดกองใหญ่นั้น พึงถึงความสิ้นไป หมดไป เพราะความพยายาม
นี้ ยังเร็วกว่าแล ส่วนกัปหนึ่งยังไม่ถึงความสิ้นไป หมดไป กัปนานอย่างนี้แล
บรรดากัปที่นานอย่างนี้ พวกเธอท่องเที่ยวไปแล้วมิใช่หนึ่งกัป มิใช่ร้อยกัป มิใช่
พันกัป มิใช่แสนกัป ข้อนั้นเพราะเหตุไร เพราะว่า สงสารนี้กำหนดที่สุดเบื้อง
ต้นเบื้องปลายไม่ได้ ฯลฯ พอเพื่อจะหลุดพ้น ดังนี้ ฯ
สกฺกา ภิกฺขูติ ภควา อโวจ เสยฺยถาปิ ภิกฺขุ อายสํ
นครํ โยชนํ อายาเมน โยชนํ วิตฺถาเรน โยชนํ อุพฺเพเธน ปุณฺณํ
สาสปานํ คุฬิกาพนฺธํ✎ ร่าง
“Seyyathāpi, bhikkhu, āyasaṁ nagaraṁ yojanaṁ āyāmena yojanaṁ vitthārena yojanaṁ ubbedhena, puṇṇaṁ sāsapānaṁ guḷikābaddhaṁ.
“Suppose there was an iron citadel, a league long, a league wide, and a league high, full of mustard seeds pressed into balls.
ตโต ปุริโส วสฺสสตสฺส วสฺสสตสฺส อจฺจเยน
เอกเมกํ สาสปํ อุทฺธเรยฺย✎ ร่าง
Tato puriso vassasatassa vassasatassa accayena ekamekaṁ sāsapaṁ uddhareyya.
And as each century passed someone would remove a single mustard seed.
ขิปฺปตรํ โข โส ภิกฺขุ มหาสาสปราสิ
อิมินา อุปกฺกเมน ปริกฺขยํ ปริยาทานํ คจฺเฉยฺย น เตฺวว กปฺโป✎ ร่าง
Khippataraṁ kho so, bhikkhu, mahāsāsaparāsi iminā upakkamena parikkhayaṁ pariyādānaṁ gaccheyya, na tveva kappo.
By this means the huge heap of mustard seeds would be used up before the eon comes to an end.
เอวํ ทีโฆ โข ภิกฺขุ กปฺโป ฯ✎ ร่าง
Evaṁ dīgho kho, bhikkhu, kappo.
That’s how long an eon is.
เอวํ ทีฆานํ โข ภิกฺขุ กปฺปานํ เนโก
กปฺโป สํสิโต เนกํ กปฺปสตํ สํสิตํ เนกํ กปฺปสหสฺสํ สํสิตํ
เนกํ กปฺปสตสหสฺสํ สํสิตํ✎ ร่าง
Evaṁ dīghānaṁ kho, bhikkhu, kappānaṁ neko kappo saṁsito, nekaṁ kappasataṁ saṁsitaṁ, nekaṁ kappasahassaṁ saṁsitaṁ, nekaṁ kappasatasahassaṁ saṁsitaṁ.
And we’ve transmigrated through many such eons, many hundreds, many thousands, many hundreds of thousands.
ตํ กิสฺส เหตุ✎ ร่าง
Taṁ kissa hetu?
Why is that?
อนมตคฺโคยํ ภิกฺขุ
@เชิงอรรถ: ๑ ม. ยุ. โขสทฺโท นตฺถิ ฯ ๒ ม. คุฬิกาพทฺธํ ฯ ยุ. จุฬิกาพทฺธํ ฯ
สํสาโร ฯเปฯ✎ ร่าง
Anamataggoyaṁ, bhikkhu, saṁsāro …pe…
This transmigration has no known beginning. …
อลํ วิมุจฺจิตุนฺติ ฯ✎ ร่าง
alaṁ vimuccitun”ti.
This is quite enough for you to become disillusioned, dispassionate, and freed regarding all conditions.”
—
Saṁyutta Nikāya 15.7
Linked Discourses 15.7
—
1. Paṭhamavagga
Chapter One