เนื้อความทั้งข้อ
แปลไทย ฉบับหลวง
บาลีอักษรไทย
[๖๗๘] พระผู้มีพระภาคตรัสว่า ดูกรภิกษุทั้งหลาย เรื่องเคยมีมาแล้ว
มีสระใหญ่ที่ชายป่าแห่งหนึ่ง ช้างทั้งหลายอาศัยสระเหล่านั้นอยู่ ช้างเหล่านั้นลงสู่
สระน้ำแล้ว ถอนเหง้าและรากบัวขึ้นด้วยงวง ล้างให้ดีแล้ว เคี้ยวกินเหง้าและรากบัว
ที่ไม่มีเปือกตม ข้อนั้นย่อมเป็นไปเพื่อวรรณและเพื่อกำลังแก่ช้างเหล่านั้น ช้างเหล่า
นั้นย่อมไม่เข้าถึงความตายหรือทุกข์ปางตาย ซึ่งมีข้อนั้นเป็นเหตุ ส่วนลูกช้าง
เล็กๆ สำเหนียกตามช้างใหญ่เหล่านั้นนั่นเทียว พวกมันลงสู่สระนั้นแล้ว ถอนเหง้า
และรากบัวขึ้นด้วยงวง ไม่ล้างให้ดีจึงเคี้ยวกินทั้งเปือกตม ข้อนั้นย่อมไม่เป็นไป
เพื่อวรรณและเพื่อกำลังแก่ลูกช้างเหล่านั้น ลูกช้างเหล่านั้นย่อมเข้าถึงความตาย
หรือทุกข์ปางตาย ซึ่งมีข้อนั้นเป็นเหตุ ฯ
▴ ย่อ
ภูตปุพฺพํ ภิกฺขเว อรญฺญายตเน มหา สรสิ✎ ร่าง
“Bhūtapubbaṁ, bhikkhave, araññāyatane mahāsarasī.
“Once upon a time, mendicants, there was a great lake in the jungle,
อ้างอิง สยามรัฐ 16.314 · ฉัฏฐสังคายนา 24.245 · พุทธชยันตี 14.416
ตํ นาคา
อุปนิสฺสาย วิหรนฺติ ฯ✎ ร่าง
Taṁ nāgā upanissāya viharanti.
with bull elephants living nearby.
เต ตํ สรสึ โอคาเหตฺวา โสณฺฑาย
ภิสมูฬาลํ ๑- อพฺภุคฺคเหตฺวา ๒- สุวิกฺขาลิตํ วิกฺขาเลตฺวา อกทฺทมํ
สงฺขาทิตฺวา ๓- อชฺโฌหรนฺติ✎ ร่าง
Te taṁ sarasiṁ ogāhetvā soṇḍāya bhisamuḷālaṁ abbuhetvā suvikkhālitaṁ vikkhāletvā akaddamaṁ saṅkhāditvā ajjhoharanti.
They’d plunge into the lake and pull up lotus bulbs with their trunks. They’d wash them thoroughly until they were free of mud before chewing and swallowing them.
เตสนฺตํ วณฺณาย เจว โหติ พลาย จ
น จ ตโตนิทานํ มรณํ วา นิคจฺฉนฺติ มรณมตฺตํ วา ทุกฺขํ ฯ✎ ร่าง
Tesaṁ taṁ vaṇṇāya ceva hoti balāya ca, na ca tatonidānaṁ maraṇaṁ vā nigacchanti maraṇamattaṁ vā dukkhaṁ.
That was good for their appearance and strength, and wouldn’t result in death or deadly pain.
เตสญฺเญว โข ปน ภิกฺขเว มหานาคานํ อนุสิกฺขมานา ตรุณา
ภิกจฺฉาปา ๑- เต ตํ สรสึ โอคาเหตฺวา โสณฺฑาย ภิสมูฬาลํ
อพฺภุคฺคเหตฺวา น สุวิกฺขาลิตํ วิกฺขาเลตฺวา สกทฺทมํ
อสงฺขาทิตฺวา ๒- อชฺโฌหรนฺติ✎ ร่าง
Tesaṁyeva kho pana, bhikkhave, mahānāgānaṁ anusikkhamānā taruṇā bhiṅkacchāpā taṁ sarasiṁ ogāhetvā soṇḍāya bhisamuḷālaṁ abbuhetvā na suvikkhālitaṁ vikkhāletvā sakaddamaṁ asaṅkhāditvā ajjhoharanti.
The young cubs, following the example of the great bull elephants, plunged into the lake and pulled up lotus bulbs with their trunks. But they didn’t wash them thoroughly, and while they were still muddy they chewed and swallowed them.
เตสนฺตํ เนว วณฺณาย โหติ
น พลาย✎ ร่าง
Tesaṁ taṁ neva vaṇṇāya hoti na balāya.
That was not good for their appearance and strength, and resulted in death or deadly pain.
ตโตนิทานํ มรณํ วา นิคจฺฉนฺติ มรณมตฺตํ วา ทุกฺขํ ฯ✎ ร่าง
Tatonidānaṁ maraṇaṁ vā nigacchanti maraṇamattaṁ vā dukkhaṁ.