เล่ม ๑๘ — สังยุตตนิกาย สฬายตนวรรค ข้อ 124

เนื้อความทั้งข้อ

[๑๒๔] พระผู้มีพระภาคตรัสว่า ดูกรภิกษุทั้งหลาย วิญญาณเกิดขึ้น เพราะอาศัยส่วนสอง วิญญาณเกิดขึ้นเพราะอาศัยส่วนสองเป็นอย่างไร จักษุ วิญญาณเกิดขึ้นเพราะอาศัยจักษุและรูป จักษุไม่เที่ยง มีความแปรปรวน มีความ เป็นอย่างอื่น รูปไม่เที่ยง มีความแปรปรวน มีความเป็นอย่างอื่น ส่วนสองอย่าง นี้ หวั่นไหวและอาพาธ ไม่เที่ยง มีความแปรปรวน มีความเป็นอย่างอื่น จักษุ วิญญาณไม่เที่ยง มีความแปรปรวน มีความเป็นอย่างอื่น แม้เหตุปัจจัยเพื่อความ เกิดขึ้นแห่งจักษุวิญญาณก็ไม่เที่ยง มีความแปรปรวน มีความเป็นอย่างอื่น ดูกร- *ภิกษุทั้งหลาย ก็จักษุวิญญาณที่เกิดขึ้นแล้ว เพราะอาศัยปัจจัยอันไม่เที่ยงจักเป็น ของเที่ยงแต่ไหน ดูกรภิกษุทั้งหลาย ความประจวบ ความประชุม ความพร้อมกัน แห่งธรรมทั้ง ๓ นี้แล เรียกว่าจักษุสัมผัส ฯ

sn35.93:1.1 #

ทฺวยํ ภิกฺขเว ปฏิจฺจ วิญฺญาณํ สมฺโภติ ฯ✎ ร่าง

“Dvayaṁ, bhikkhave, paṭicca viññāṇaṁ sambhoti.

“Mendicants, consciousness originates dependent on a duality.

อ้างอิงPTS 4.68 · สยามรัฐ 18.86 · ฉัฏฐสังคายนา 26.74 · พุทธชยันตี 16.148

sn35.93:1.2 #

กถญฺจ ภิกฺขเว ทฺวยํ ปฏิจฺจ วิญฺญาณํ สมฺโภติ ฯ✎ ร่าง

Kathañca, bhikkhave, dvayaṁ paṭicca viññāṇaṁ sambhoti?

And what is that duality?

sn35.93:1.3 #

จกฺขุญฺจ ปฏิจฺจ รูเป จ อุปฺปชฺชติ จกฺขุวิญฺญาณํ✎ ร่าง

Cakkhuñca paṭicca rūpe ca uppajjati cakkhuviññāṇaṁ.

Eye consciousness arises dependent on the eye and sights.

sn35.93:1.4 #

จกฺขุํ อนิจฺจํ วิปริณามิ อญฺญถาภาวิ✎ ร่าง

Cakkhu aniccaṁ vipariṇāmi aññathābhāvi.

The eye is impermanent, decaying, and perishing.

sn35.93:1.5 #

รูปา อนิจฺจา วิปริณามิโน อญฺญถาภาวิโน✎ ร่าง

Rūpā aniccā vipariṇāmino aññathābhāvino.

Sights are impermanent, decaying, and perishing.

sn35.93:1.6 #

อิตฺเถตํ ทฺวยํ จลญฺเจว พฺยาธญฺจ ๑- อนิจฺจํ วิปริณามิ อญฺญถาภาวิ✎ ร่าง

Itthetaṁ dvayaṁ calañceva byathañca aniccaṁ vipariṇāmi aññathābhāvi.

So this duality is tottering and toppling; it’s impermanent, decaying, and perishing.

sn35.93:1.7 #

จกฺขุวิญฺญาณํ อนิจฺจํ วิปริณามิ อญฺญถาภาวิ ฯ✎ ร่าง

Cakkhuviññāṇaṁ aniccaṁ vipariṇāmi aññathābhāvi.

Eye consciousness is impermanent, decaying, and perishing.

sn35.93:1.8 #

โยปิ เหตุ โยปิ ปจฺจโย จกฺขุวิญฺญาณสฺส อุปฺปาทาย โสปิ เหตุ โสปิ ปจฺจโย อนิจฺโจ วิปริณามี อญฺญถาภาวี ฯ✎ ร่าง

Yopi hetu yopi paccayo cakkhuviññāṇassa uppādāya, sopi hetu sopi paccayo anicco vipariṇāmī aññathābhāvī.

And the causes and reasons that give rise to eye consciousness are also impermanent, decaying, and perishing.

sn35.93:1.9 #

อนิจฺจํ โข ปน ภิกฺขเว ปจฺจยํ ปฏิจฺจ อุปฺปนฺนํ จกฺขุวิญฺญาณํ กุโต นิจฺจํ ภวิสฺสติ ฯ โ✎ ร่าง

Aniccaṁ kho pana, bhikkhave, paccayaṁ paṭicca uppannaṁ cakkhuviññāṇaṁ kuto niccaṁ bhavissati.

But since eye consciousness has arisen dependent on conditions that are impermanent, how could it be permanent?

sn35.93:1.10 #

ย ๒- โข ภิกฺขเว อิเมสํ ติณฺณํ ธมฺมานํ สงฺคติ สนฺนิปาโต สมวาโย อยํ วุจฺจติ ภิกฺขเว จกฺขุสมฺผสฺโส ฯ✎ ร่าง

Yā kho, bhikkhave, imesaṁ tiṇṇaṁ dhammānaṁ saṅgati sannipāto samavāyo, ayaṁ vuccati cakkhusamphasso.

The meeting, coming together, and joining together of these three things is called eye contact.