อถ โข ภควา อนฺธวนํ อชฺโฌคาเหตฺวา อญฺญตรสฺมึ
รุกฺขมูเล ปญฺญตฺเต อาสเน นิสีทิ ฯ✎ ร่าง
Atha kho bhagavā andhavanaṁ ajjhogāhetvā aññatarasmiṁ rukkhamūle paññatte āsane nisīdi.
Then the Buddha plunged deep into the Dark Forest and sat at the root of a tree on the seat spread out.
อายสฺมาปิ โข ราหุโล
ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ ฯ✎ ร่าง
Āyasmāpi kho rāhulo bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi.
Rāhula bowed to the Buddha and sat down to one side.
เอกมนฺตํ นิสินฺนํ โข
อายสฺมนฺตํ ราหุลํ ภควา เอตทโวจ✎ ร่าง
Ekamantaṁ nisinnaṁ kho āyasmantaṁ rāhulaṁ bhagavā etadavoca:
The Buddha said to him:
ตํ กึ มญฺญสิ ราหุล✎ ร่าง
“Taṁ kiṁ maññasi, rāhula,
“What do you think, Rāhula?
จกฺขุํ
นิจฺจํ วา อนิจฺจํ วาติ ฯ✎ ร่าง
cakkhu niccaṁ vā aniccaṁ vā”ti?
Is the eye permanent or impermanent?”
อนิจฺจํ ภนฺเต ฯ✎ ร่าง
“Aniccaṁ, bhante”.
“Impermanent, sir.”
ยํ ปนานิจฺจํ ทุกฺขํ วา
ตํ สุขํ วาติ ฯ✎ ร่าง
“Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vā taṁ sukhaṁ vā”ti?
“But if it’s impermanent, is it suffering or happiness?”
อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 26.112
ทุกฺขํ ภนฺเต ฯ✎ ร่าง
“Dukkhaṁ, bhante”.
“Suffering, sir.”
ยํ ปนานิจฺจํ ทุกฺขํ วิปริณามธมฺมํ
กลฺลํ นุ ตํ สมนุปสฺสิตุํ✎ ร่าง
“Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vipariṇāmadhammaṁ, kallaṁ nu taṁ samanupassituṁ:
“But if it’s impermanent, suffering, and perishable, is it fit to be regarded thus:
เอตํ มม เอโสหมสฺมิ เอโส เม อตฺตาติ ฯ✎ ร่าง
‘etaṁ mama, esohamasmi, eso me attā’”ti?
‘This is mine, I am this, this is my self’?”
โน เหตํ ภนฺเต ฯ✎ ร่าง
“No hetaṁ, bhante”. (…)
“No, sir.”
รูปา นิจฺจา วา อนิจฺจา วาติ ฯ✎ ร่าง
“Rūpā niccā vā aniccā vā”ti?
“Are sights …
อนิจฺจา ภนฺเต
ฯเปฯ✎ ร่าง
“Aniccā, bhante” …pe….
จกฺขุวิญฺญาณํ นิจฺจํ วา อนิจฺจํ วาติ ฯ✎ ร่าง
“Cakkhuviññāṇaṁ niccaṁ vā aniccaṁ vā”ti?
eye consciousness …
อนิจฺจํ ภนฺเต ฯ✎ ร่าง
“Aniccaṁ, bhante” …pe….
จกฺขุสมฺผสฺโส นิจฺโจ วา อนิจฺโจ วาติ ฯ✎ ร่าง
“Cakkhusamphasso nicco vā anicco vā”ti?
eye contact permanent or impermanent?”
อนิจฺโจ ภนฺเต ฯ✎ ร่าง
“Anicco, bhante” …pe….
“Impermanent, sir.” …
ยมฺปิทํ
จกฺขุสมฺผสฺสปจฺจยา อุปฺปชฺชติ เวทนาคตํ สญฺญาคตํ สงฺขารคตํ
วิญฺญาณคตํ ตมฺปิ นิจฺจํ วา อนิจฺจํ วาติ ฯ✎ ร่าง
“Yampidaṁ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedanāgataṁ, saññāgataṁ, saṅkhāragataṁ, viññāṇagataṁ, tampi niccaṁ vā aniccaṁ vā”ti?
“Anything included in feeling, perception, choices, and consciousness that arises dependent on eye contact: is that permanent or impermanent?”
อนิจฺจํ ภนฺเต ฯ✎ ร่าง
“Aniccaṁ, bhante”.
“Impermanent, sir.”
ยํ ปนานิจฺจํ ทุกฺขํ วา ตํ สุขํ วาติ ฯ✎ ร่าง
“Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vā taṁ sukhaṁ vā”ti?
“But if it’s impermanent, is it suffering or happiness?”
ทุกฺขํ ภนฺเต ฯ✎ ร่าง
“Dukkhaṁ, bhante”.
“Suffering, sir.”
ยํ ปนานิจฺจํ
ทุกฺขํ วิปริณามธมฺมํ กลฺลํ นุ ตํ สมนุปสฺสิตุํ✎ ร่าง
“Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vipariṇāmadhammaṁ, kallaṁ nu taṁ samanupassituṁ:
“But if it’s impermanent, suffering, and perishable, is it fit to be regarded thus:
อ้างอิงสยามรัฐ 18.134
เอตํ มม เอโสหมสฺมิ
เอโส เม อตฺตาติ ฯ✎ ร่าง
‘etaṁ mama, esohamasmi, eso me attā’”ti?
‘This is mine, I am this, this is my self’?”
โน เหตํ ภนฺเต ฯเปฯ✎ ร่าง
“No hetaṁ, bhante” …pe….
“No, sir.”
อ้างอิงพุทธชยันตี 16.222
ชิวฺหา นิจฺจา
วา อนิจฺจา วาติ ฯ✎ ร่าง
“Jivhā niccā vā aniccā vā”ti?
“Is the ear … nose … tongue … body …
อนิจฺจา ภนฺเต ฯ รสา นิจฺจา วา อนิจฺจา
วาติ ฯ อนิจฺจา ภนฺเต ฯ✎ ร่าง
“Aniccā, bhante” …pe….
ชิวฺหาวิญฺญาณํ นิจฺจํ วา อนิจฺจํ
วาติ ฯ✎ ร่าง
“Jivhāviññāṇaṁ niccaṁ vā aniccaṁ vā”ti?
อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 26.113
อนิจฺจํ ภนฺเต ฯ✎ ร่าง
“Aniccaṁ, bhante” …pe….
ชิวฺหาสมฺผสฺโส นิจฺโจ วา อนิจฺโจ
วาติ ฯ✎ ร่าง
“Jivhāsamphasso nicco vā anicco vā”ti?
อนิจฺโจ ภนฺเต ฯ✎ ร่าง
“Anicco, bhante” …pe….
ยมฺปิทํ ชิวฺหาสมฺผสฺสปจฺจยา อุปฺปชฺชติ
เวทนาคตํ สญฺญาคตํ สงฺขารคตํ วิญฺญาณคตํ ตมฺปิ นิจฺจํ วา
อนิจฺจํ วาติ ฯ✎ ร่าง
“Yampidaṁ jivhāsamphassapaccayā uppajjati vedanāgataṁ, saññāgataṁ, saṅkhāragataṁ, viññāṇagataṁ, tampi niccaṁ vā aniccaṁ vā”ti?
อนิจฺจํ ภนฺเต ฯ✎ ร่าง
“Aniccaṁ, bhante”.
ยํ ปนานิจฺจํ ทุกฺขํ วา ตํ สุขํ วาติ ฯ✎ ร่าง
“Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vā taṁ sukhaṁ vā”ti?
ทุกฺขํ ภนฺเต ฯ✎ ร่าง
“Dukkhaṁ, bhante”.
ยํ ปนานิจฺจํ ทุกฺขํ วิปริณามธมฺมํ กลฺลํ
นุ ตํ สมนุปสฺสิตุํ✎ ร่าง
“Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vipariṇāmadhammaṁ, kallaṁ nu taṁ samanupassituṁ:
เอตํ มม เอโสหมสฺมิ เอโส เม อตฺตาติ ฯ✎ ร่าง
‘etaṁ mama, esohamasmi, eso me attā’”ti?
โน เหตํ ภนฺเต ฯเปฯ✎ ร่าง
“No hetaṁ, bhante” …pe….
มโน นิจฺโจ วา อนิจฺโจ วาติ ฯ✎ ร่าง
“Mano nicco vā anicco vā”ti?
mind permanent or impermanent?”
อนิจฺโจ ภนฺเต ฯ✎ ร่าง
“Anicco, bhante”.
“Impermanent, sir.”
ยํ ปนานิจฺจํ ทุกฺขํ วา ตํ สุขํ วาติ ฯ✎ ร่าง
“Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vā taṁ sukhaṁ vā”ti?
“But if it’s impermanent, is it suffering or happiness?”
ทุกฺขํ
ภนฺเต ฯ✎ ร่าง
“Dukkhaṁ, bhante”.
“Suffering, sir.”
ยํ ปนานิจฺจํ ทุกฺขํ วิปริณามธมฺมํ กลฺลํ นุ ตํ
สมนุปสฺสิตุํ✎ ร่าง
“Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vipariṇāmadhammaṁ, kallaṁ nu taṁ samanupassituṁ
“But if it’s impermanent, suffering, and perishable, is it fit to be regarded thus:
อ้างอิงPTS 4.107
เอตํ มม เอโสหมสฺมิ เอโส เม อตฺตาติ ฯ✎ ร่าง
‘etaṁ mama, esohamasmi, eso me attā’”ti?
‘This is mine, I am this, this is my self’?”
โน
เหตํ ภนฺเต ฯ✎ ร่าง
“No hetaṁ, bhante”.
“No, sir.”
ธมฺมา นิจฺจา วา อนิจฺจา วาติ ฯ✎ ร่าง
“Dhammā niccā vā aniccā vā”ti?
“Are ideas …
อนิจฺจา
ภนฺเต ฯ✎ ร่าง
“Aniccā, bhante” …pe….
มโนวิญฺญาณํ นิจฺจํ วา อนิจฺจํ วาติ ฯ✎ ร่าง
“Manoviññāṇaṁ niccaṁ vā aniccaṁ vā”ti?
mind consciousness …
อนิจฺจํ ภนฺเต ฯ✎ ร่าง
“Aniccaṁ, bhante” …pe….
มโนสมฺผสฺโส นิจฺโจ วา อนิจฺโจ วาติ ฯ✎ ร่าง
“Manosamphasso nicco vā anicco vā”ti?
mind contact permanent or impermanent?”
อนิจฺโจ ภนฺเต ฯ✎ ร่าง
“Anicco, bhante” …pe….
“Impermanent, sir.” …
ยมฺปิทํ มโนสมฺผสฺสปจฺจยา อุปฺปชฺชติ เวทนาคตํ สญฺญาคตํ
สงฺขารคตํ วิญฺญาณคตํ ตมฺปิ นิจฺจํ วา อนิจฺจํ วาติ ฯ✎ ร่าง
“Yampidaṁ manosamphassapaccayā uppajjati vedanāgataṁ, saññāgataṁ, saṅkhāragataṁ, viññāṇagataṁ, tampi niccaṁ vā aniccaṁ vā”ti?
“Anything included in feeling, perception, choices, and consciousness that arises dependent on mind contact: is that permanent or impermanent?”
อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 26.114
อนิจฺจํ
ภนฺเต ฯ✎ ร่าง
“Aniccaṁ, bhante”.
“Impermanent, sir.”
ยํ ปนานิจฺจํ ทุกฺขํ วา ตํ สุขํ วาติ ฯ✎ ร่าง
“Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vā taṁ sukhaṁ vā”ti?
“But if it’s impermanent, is it suffering or happiness?”
ทุกฺขํ ภนฺเต ฯ✎ ร่าง
“Dukkhaṁ, bhante”.
“Suffering, sir.”
ยํ ปนานิจฺจํ ทุกฺขํ วิปริณามธมฺมํ กลฺลํ นุ ตํ สมนุปสฺสิตุํ✎ ร่าง
“Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vipariṇāmadhammaṁ, kallaṁ nu taṁ samanupassituṁ:
“But if it’s impermanent, suffering, and perishable, is it fit to be regarded thus:
อ้างอิงสยามรัฐ 18.135
เอตํ มม เอโสหมสฺมิ เอโส เม อตฺตาติ ฯ✎ ร่าง
‘etaṁ mama, esohamasmi, eso me attā’”ti?
‘This is mine, I am this, this is my self’?”
โน เหตํ ภนฺเต ฯ✎ ร่าง
“No hetaṁ, bhante”.
“No, sir.”
เอวํ ปสฺสํ ราหุล สุตวา อริยสาวโก จกฺขุสฺมึปิ
นิพฺพินฺทติ รูเปสุปิ นิพฺพินฺทติ จกฺขุวิญฺญาเณปิ นิพฺพินฺทติ
จกฺขุสมฺผสฺเสปิ นิพฺพินฺทติ ยมฺปิทํ จกฺขุสมฺผสฺสปจฺจยา อุปฺปชฺชติ
เวทนาคตํ สญฺญาคตํ สงฺขารคตํ วิญฺญาณคตํ ตสฺมึปิ นิพฺพินฺทติ
ฯเปฯ✎ ร่าง
“Evaṁ passaṁ, rāhula, sutavā ariyasāvako cakkhusmimpi nibbindati, rūpesupi nibbindati, cakkhuviññāṇepi nibbindati, cakkhusamphassepi nibbindati, yampidaṁ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedanāgataṁ saññāgataṁ saṅkhāragataṁ viññāṇagataṁ tasmimpi nibbindati …pe…
“Seeing this, a learned noble disciple grows disillusioned with the eye, sights, eye consciousness, and eye contact. And they become disillusioned with anything included in feeling, perception, choices, and consciousness that arises dependent on eye contact.
ชิวฺหายปิ นิพฺพินฺทติ รเสสุปิ นิพฺพินฺทติ ชิวฺหาวิญฺญาเณปิ
นิพฺพินฺทติ ชิวฺหาสมฺผสฺเสปิ นิพฺพินฺทติ ยมฺปิทํ ชิวฺหาสมฺผสฺสปจฺจยา
อุปฺปชฺชติ เวทนาคตํ สญฺญาคตํ สงฺขารคตํ วิญฺญาณคตํ
ตสฺมึปิ นิพฺพินฺทติ ฯเปฯ✎ ร่าง
jivhāyapi nibbindati, rasesupi nibbindati, jivhāviññāṇepi nibbindati, jivhāsamphassepi nibbindati, yampidaṁ jivhāsamphassapaccayā uppajjati vedanāgataṁ saññāgataṁ saṅkhāragataṁ viññāṇagataṁ tasmimpi nibbindati …pe….
They grow disillusioned with the ear … nose … tongue … body …
มนสฺมึปิ นิพฺพินฺทติ ธมฺเมสุปิ นิพฺพินฺทติ
ฯเปฯ ตสฺมึปิ นิพฺพินฺทติ✎ ร่าง
Manasmimpi nibbindati, dhammesupi nibbindati, manoviññāṇepi nibbindati, manosamphassepi nibbindati, yampidaṁ manosamphassapaccayā uppajjati vedanāgataṁ saññāgataṁ saṅkhāragataṁ viññāṇagataṁ tasmimpi nibbindati.
They grow disillusioned with the mind, ideas, mind consciousness, and mind contact. And they grow disillusioned with anything included in feeling, perception, choices, and consciousness that arises dependent on mind contact.
นิพฺพินฺทํ วิรชฺชติ วิราคา วิมุจฺจติ ฯ
วิมุตฺตสฺมึ วิมุตฺตมิติ ญาณํ โหติ ฯ✎ ร่าง
Nibbindaṁ virajjati; virāgā vimuccati; vimuttasmiṁ vimuttamiti ñāṇaṁ hoti.
Being disillusioned, desire fades away. When desire fades away they’re freed. When they’re freed, they know they’re freed.
ขีณา ชาติ วุสิตํ พฺรหฺมจริยํ
กตํ กรณียํ นาปรํ อิตฺถตฺตายาติ ปชานาตีติ ฯ✎ ร่าง
‘Khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyā’ti pajānātī”ti.
They understand: ‘Rebirth is ended, the spiritual journey has been completed, what had to be done has been done, there is nothing further for this place.’”
อิทมโวจ ภควา✎ ร่าง
Idamavoca bhagavā.
That is what the Buddha said.
อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 26.115
อตฺตมโน อายสฺมา ราหุโล
ภควโต ภาสิตํ อภินนฺทิ ฯ✎ ร่าง
Attamano āyasmā rāhulo bhagavato bhāsitaṁ abhinandi.
Satisfied, Venerable Rāhula approved what the Buddha said.
อิมสฺมิญฺจ ปน เวยฺยากรณสฺมึ
ภญฺญมาเน อายสฺมโต ราหุลสฺส อนุปาทาย อาสเวหิ จิตฺตํ
วิมุจฺจติ✎ ร่าง
Imasmiñca pana veyyākaraṇasmiṁ bhaññamāne āyasmato rāhulassa anupādāya āsavehi cittaṁ vimucci.
And while this discourse was being spoken, Rāhula’s mind was freed from defilements by not grasping.
อเนกานํ จ เทวตาสหสฺสานํ วิรชํ วีตมลํ ธมฺมจกฺขุํ
อุทปาทิ✎ ร่าง
Anekānañca devatāsahassānaṁ virajaṁ vītamalaṁ dhammacakkhuṁ udapādi:
And the stainless, immaculate vision of the Dhamma arose in those thousands of deities:
ยงฺกิญฺจิ สมุทยธมฺมํ สพฺพนฺตํ นิโรธธมฺมนฺติ ฯ✎ ร่าง
“yaṁ kiñci samudayadhammaṁ sabbaṁ taṁ nirodhadhamman”ti.
“Everything that is liable to arise is liable to cease.”
—
Saṁyutta Nikāya 35.122
Linked Discourses 35.122
—
12. Lokakāmaguṇavagga
12. The World and the Kinds of Sensual Stimulation