เนื้อความทั้งข้อ
แปลไทย ฉบับหลวง
บาลีอักษรไทย
[๒๒๖] ดูกรภิกษุทั้งหลาย รูปเป็นอนัตตา แม้เหตุและปัจจัยเพื่อความ
เกิดขึ้นแห่งรูปก็เป็นอนัตตา รูปอันเกิดแต่เหตุที่เป็นอนัตตา ที่ไหนจักเป็นอัตตา
เล่า เสียง กลิ่น รส โผฏฐัพพะ ธรรมารมณ์เป็นอนัตตา แม้เหตุและปัจจัย
เพื่อความเกิดขึ้นแห่งธรรมารมณ์ก็เป็นอนัตตา ธรรมารมณ์อันเกิดแต่เหตุที่เป็น
อนัตตาที่ไหนจักเป็นอัตตาเล่า ดูกรภิกษุทั้งหลาย อริยสาวกผู้ได้สดับแล้ว
เห็นอยู่อย่างนี้ ย่อมเบื่อหน่ายแม้ในรูป แม้ในเสียง แม้ในกลิ่น แม้ในรส
แม้ในโผฏฐัพพะ แม้ในธรรมารมณ์ เมื่อเบื่อหน่าย ย่อมคลายกำหนัด เพราะ
คลายกำหนัด จึงหลุดพ้น เมื่อหลุดพ้นแล้ว ย่อมมีญาณหยั่งรู้ว่า หลุดพ้นแล้ว
รู้ชัดว่า ชาติสิ้นแล้ว พรหมจรรย์อยู่จบแล้ว กิจที่ควรทำ ทำเสร็จแล้ว กิจอื่นเพื่อ
ความเป็นอย่างนี้มิได้มี ฯ
๑. เทวทหสูตร ๒. ขณสูตร ๓. ปัคคัยหสูตรที่ ๑ ๔. ปัคคัยหสูตร
ที่ ๒ ๕. อัคคัยหสูตรที่ ๑ ๖. อัคคัยหสูตรที่ ๒ ๗. เหตุอัชฌัตตสูตรที่ ๑
๘. เหตุอัชฌัตตสูตรที่ ๒ ๙. เหตุพาหิรสูตรที่ ๑ ๑๐. เหตุพาหิรสูตรที่ ๒ ฯ
▴ ย่อ
รูปา ภิกฺขเว อนตฺตา✎ ร่าง
“Rūpā, bhikkhave, anattā.
“Mendicants, sights are not-self.
อ้างอิง PTS 4.132 · สยามรัฐ 18.165 · ฉัฏฐสังคายนา 26.135
โยปิ เหตุ โยปิ ปจฺจโย รูปานํ
อุปฺปาทาย โส อนตฺตา✎ ร่าง
Yopi hetu, yopi paccayo rūpānaṁ uppādāya, sopi anattā.
The cause and reason that gives rise to sights is also not-self.
อนตฺตสมฺภูตา ภิกฺขเว รูปา กุโต
อตฺตา ภวิสฺสนฺติ ฯ✎ ร่าง
Anattasambhūtā, bhikkhave, rūpā kuto attā bhavissanti.
Since sights are produced by what is not-self, how could they be self?
สทฺทา✎ ร่าง
Saddā …
Sounds …
คนฺธา✎ ร่าง
gandhā …
Smells …
รสา✎ ร่าง
rasā …
Tastes …
โผฏฺฐพฺพา✎ ร่าง
phoṭṭhabbā …
Touches …
ธมฺมา
อนตฺตา✎ ร่าง
dhammā anattā.
Ideas are not-self.
โยปิ เหตุ โยปิ ปจฺจโย ธมฺมานํ อุปฺปาทาย โสปิ
อนตฺตา✎ ร่าง
Yopi hetu, yopi paccayo dhammānaṁ uppādāya, sopi anattā.
The cause and reason that gives rise to ideas is also not-self.
อนตฺตสมฺภูตา ภิกฺขเว ธมฺมา กุโต อตฺตา ภวิสฺสนฺติ ฯ✎ ร่าง
Anattasambhūtā, bhikkhave, dhammā kuto attā bhavissanti.
Since ideas are produced by what is not-self, how could they be self?
เอวํ ปสฺสํ ภิกฺขเว สุตวา อริยสาวโก รูเปสุ นิพฺพินฺทติ สทฺเทสุ
คนฺเธสุ รเสสุ โผฏฺฐพฺเพสุ ธมฺเมสุ นิพฺพินฺทติ✎ ร่าง
Evaṁ passaṁ, bhikkhave, sutavā ariyasāvako rūpesupi nibbindati, saddesupi … gandhesupi … rasesupi … phoṭṭhabbesupi … dhammesupi nibbindati.
Seeing this …
นิพฺพินฺทํ
วิรชฺชติ วิราคา วิมุจฺจติ ฯ วิมุตฺตสฺมึ วิมุตฺตมิติ ญาณํ โหติ ฯ✎ ร่าง
Nibbindaṁ virajjati; virāgā vimuccati; vimuttasmiṁ vimuttamiti ñāṇaṁ hoti.
Being disillusioned, desire fades away. When desire fades away they’re freed. When they’re freed, they know they’re freed.
ขีณา ชาติ วุสิตํ พฺรหฺมจริยํ กตํ กรณียํ นาปรํ อิตฺถตฺตายาติ
ปชานาตีติ ฯ✎ ร่าง
‘Khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyā’ti pajānātī”ti.
They understand: ‘Rebirth is ended, the spiritual journey has been completed, what had to be done has been done, there is nothing further for this place.’”
เทวทหวคฺโค จตุตฺโถ ฯ✎ ร่าง
Devadahavaggo catuttho.
ตสฺสุทฺทานํ✎ ร่าง
Tassuddānaṁ
เทวทหขโณปคฺคยฺห ๑- อคฺคยฺห✎ ร่าง
Devadaho khaṇo rūpā,
เทฺว โหนฺติ มนสินา✎ ร่าง
dve natumhākameva ca;
เหตุนาปิ ตโย วุตฺตา✎ ร่าง
Hetunāpi tayo vuttā,
ทุเว อชฺฌตฺตพาหิราติ ฯ✎ ร่าง
duve ajjhattabāhirāti.
—
Saṁyutta Nikāya 35.146
Linked Discourses 35.146
นวปุราณวคฺ✎ ร่าง
15. Navapurāṇavagga
15. The Old and the New
โค ปญฺจโม✎ ร่าง
Kammanirodhasutta
The Cessation of Deeds