อถ โข อญฺญตโร ภิกฺขุ เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ
ฯเปฯ เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข โส ภิกฺขุ ภควนฺตํ เอตทโวจ✎ ร่าง
Atha kho aññataro bhikkhu yena bhagavā tenupasaṅkami …pe… ekamantaṁ nisinno kho so bhikkhu bhagavantaṁ etadavoca:
Then a mendicant went up to the Buddha … and asked him,
อ้างอิงPTS 4.141 · สยามรัฐ 18.177
ธมฺมกถิโก ธมฺมกถิโกติ ภนฺเต วุจฺจติ✎ ร่าง
“‘dhammakathiko, dhammakathiko’ti, bhante, vuccati.
“Sir, they speak of a ‘Dhamma speaker’.
กิตฺตาวตา นุ โข ภนฺเต
ธมฺมกถิโก โหตีติ ฯ✎ ร่าง
Kittāvatā nu kho, bhante, dhammakathiko hotī”ti?
How is a Dhamma speaker defined?”
จกฺขุสฺส เจ ภิกฺขเว ๑- ภิกฺขุ นิพฺพิทาย วิราคาย
นิโรธาย ธมฺมํ เทเสติ ธมฺมกถิโก ภิกฺขูติ อลํ วจนาย ฯ✎ ร่าง
“Cakkhussa ce, bhikkhu, nibbidāya virāgāya nirodhāya dhammaṁ deseti, ‘dhammakathiko bhikkhū’ti alaṁvacanāya.
“If a mendicant teaches Dhamma for disillusionment, dispassion, and cessation regarding the eye, they’re qualified to be called ‘a mendicant who speaks on Dhamma’.
อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 26.144
จกฺขุสฺส เจ ภิกฺขุ นิพฺพิทาย วิราคาย นิโรธาย ปฏิปนฺโน โหติ
ธมฺมานุธมฺมปฏิปนฺโน ภิกฺขูติ อลํ วจนาย ฯ✎ ร่าง
Cakkhussa ce, bhikkhu, nibbidāya virāgāya nirodhāya paṭipanno hoti, ‘dhammānudhammappaṭipanno bhikkhū’ti alaṁvacanāya.
If they practice for disillusionment, dispassion, and cessation regarding the eye, they’re qualified to be called ‘a mendicant who practices in line with the teaching’.
จกฺขุสฺส เจ ภิกฺขุ
นิพฺพิทา วิราคา นิโรธา อนุปาทา วิมุตฺโต โหติ ทิฏฺฐธมฺมนิพฺพานปตฺโต
ภิกฺขูติ อลํ วจนาย ฯเปฯ✎ ร่าง
Cakkhussa ce, bhikkhu, nibbidā virāgā nirodhā anupādāvimutto hoti, ‘diṭṭhadhammanibbānappatto bhikkhū’ti alaṁvacanāya …pe…
If they’re freed by not grasping by disillusionment, dispassion, and cessation regarding the eye, they’re qualified to be called ‘a mendicant who has attained extinguishment in this very life’.
ชิวฺหาย เจ ภิกฺขุ
นิพฺพิทาย วิราคาย นิโรธาย ธมฺมํ เทเสติ ธมฺมกถิโก ภิกฺขูติ
อลํ วจนาย ฯเปฯ✎ ร่าง
jivhāya ce, bhikkhu, nibbidāya virāgāya nirodhāya dhammaṁ deseti, ‘dhammakathiko bhikkhū’ti alaṁvacanāya …pe…
If a mendicant teaches Dhamma for disillusionment with the ear … nose … tongue … body …
มนสฺส เจ ภิกฺขุ นิพฺพิทาย วิราคาย นิโรธาย
ธมฺมํ เทเสติ ธมฺมกถิโก ภิกฺขูติ อลํ วจนาย ฯ✎ ร่าง
manassa ce, bhikkhu, nibbidāya virāgāya nirodhāya dhammaṁ deseti, ‘dhammakathiko bhikkhū’ti alaṁvacanāya.
mind, for its fading away and cessation, they’re qualified to be called ‘a mendicant who speaks on Dhamma’.
มนสฺส เจ ภิกฺขุ
นิพฺพิทาย วิราคาย นิโรธาย ปฏิปนฺโน โหติ ธมฺมานุธมฺมปฏิปนฺโน
ภิกฺขูติ อลํ วจนาย ฯ✎ ร่าง
Manassa ce, bhikkhu, nibbidāya virāgāya nirodhāya paṭipanno hoti, ‘dhammānudhammappaṭipanno bhikkhū’ti alaṁvacanāya.
If they practice for disillusionment, dispassion, and cessation regarding the mind, they’re qualified to be called ‘a mendicant who practices in line with the teaching’.
มนสฺส เจ ภิกฺขุ นิพฺพิทา วิราคา
นิโรธา อนุปาทา วิมุตฺโต โหติ ทิฏฺฐธมฺมนิพฺพานปตฺโต ภิกฺขูติ
อลํ วจนายาติ ฯ✎ ร่าง
Manassa ce, bhikkhu, nibbidā virāgā nirodhā anupādāvimutto hoti, ‘diṭṭhadhammanibbānappatto bhikkhū’ti alaṁvacanāyā”ti.
If they’re freed by not grasping by disillusionment, dispassion, and cessation regarding the mind, they’re qualified to be called ‘a mendicant who has attained extinguishment in this very life’.”
นวปุราณวคฺโค ปญฺจโม ฯ✎ ร่าง
Navapurāṇavaggo pañcamo.
ตสฺสุทฺทานํ✎ ร่าง
Tassuddānaṁ
กมฺมํ จตฺตาริ สปฺปายา✎ ร่าง
Kammaṁ cattāri sappāyā,
อนนฺเตวาสิกิมตฺถิยา✎ ร่าง
anantevāsi kimatthiyā;
อตฺถิ นุ โข ปริยาโย✎ ร่าง
Atthi nu kho pariyāyo,
อินฺทฺริยกถิเกน วาติ ๒- ฯ✎ ร่าง
indriyakathikena cāti.
ตติยปณฺณาสเก✎ ร่าง
Saḷāyatanavagge tatiyapaṇṇāsako samatto.
วคฺคสฺสุทฺทานํ✎ ร่าง
Tassa vagguddānaṁ
โยคกฺเขมิ จ โลโก จ✎ ร่าง
Yogakkhemi ca loko ca,
อ้างอิงสยามรัฐ 18.178
คหปติ เทวทเหน จ✎ ร่าง
Gahapati devadahena ca;
นวปุราเณน ปญฺญาสํ✎ ร่าง
Navapurāṇena paṇṇāso,
ตติยํ เตน วุจฺจตีติ ฯ✎ ร่าง
Tatiyo tena vuccatīti.
—
Saṁyutta Nikāya 35.156
Linked Discourses 35.156
นนฺทิกฺขยวคฺโค ปฐโม✎ ร่าง
16. Nandikkhayavagga
16. The End of Relishing
—
Ajjhattanandikkhayasutta
The Interior and the End of Relishing