เนื้อความทั้งข้อ
[๓๐๗] ดูกรภิกษุทั้งหลาย เมื่อมือทั้ง ๒ มี การจับและการวางก็มี
เมื่อเท้าทั้ง ๒ มี การก้าวไปและถอยกลับก็มี เมื่อข้อทั้งหลายมี การคู้เข้าและ
เหยียดออกก็มี เมื่อท้องมี ความหิวและความระหายก็มี ฉันใด ดูกรภิกษุทั้งหลาย
เมื่อจักษุมีอยู่ สุขและทุกข์อันเป็นภายในย่อมเกิดขึ้น เพราะจักษุสัมผัสเป็น
ปัจจัย ฯลฯ เมื่อใจมีอยู่ สุขและทุกข์อันเป็นภายในย่อมเกิดขึ้น เพราะมโน-
*สัมผัสเป็นปัจจัย ฉันนั้นเหมือนกัน ฯ
หตฺเถสุ ภิกฺขเว สติ อาทานนิกฺเขปนํ โหติ✎ ร่าง
“Hatthesu, bhikkhave, sati ādānanikkhepanaṁ hoti;
“Mendicants, when there are hands, there’s picking up and putting down.
อ้างอิงสยามรัฐ 18.215 · พุทธชยันตี 16.338
ปาเทสุ
สติ อภิกฺกมปฏิกฺกโม โหติ✎ ร่าง
pādesu sati abhikkamapaṭikkamo hoti;
When there are feet, there’s coming and going.
ปพฺเพสุ สติ สมฺมิญฺชนปสารณํ
โหติ✎ ร่าง
pabbesu sati samiñjanapasāraṇaṁ hoti;
When there are joints, there’s contracting and extending.
กุจฺฉิสฺมึ สติ ชิฆจฺฉาปิปาสา โหติ ฯ✎ ร่าง
kucchismiṁ sati jighacchā pipāsā hoti.
When there’s a belly, there’s hunger and thirst.
เอวเมว โข ภิกฺขเว
จกฺขุสฺมึ สติ จกฺขุสมฺผสฺสปจฺจยา อุปฺปชฺชติ อชฺฌตฺตํ สุขทุกฺขํ
@เชิงอรรถ: ๑ ยุ. อิติสทฺโท อตฺถิ ฯ
ฯเปฯ✎ ร่าง
Evameva kho, bhikkhave, cakkhusmiṁ sati cakkhusamphassapaccayā uppajjati ajjhattaṁ sukhaṁ dukkhaṁ …pe…
In the same way, when there’s an eye, pleasure and pain arise internally conditioned by eye contact.
ชิวฺหาย สติ ฯเปฯ✎ ร่าง
jivhāya sati …pe…
When there’s an ear … nose … tongue … body …
มนสฺมึ สติ มโนสมฺผสฺสปจฺจยา
อุปฺปชฺชติ อชฺฌตฺตํ สุขทุกฺขนฺติ ๑- ฯ✎ ร่าง
manasmiṁ sati manosamphassapaccayā uppajjati ajjhattaṁ sukhaṁ dukkhaṁ …pe….
mind, pleasure and pain arise internally conditioned by mind contact.