อากาสานญฺจายตนํ อากาสานญฺจายตนนฺติ วุจฺจติ✎ ร่าง
“‘Ākāsānañcāyatanaṁ, ākāsānañcāyatanan’ti vuccati.
“They speak of this thing called the ‘dimension of infinite space’.
อ้างอิงสยามรัฐ 18.327 · ฉัฏฐสังคายนา 26.260 · พุทธชยันตี 16.496
กตมํ
นุ โข อากาสานญฺจายตนนฺติ ฯ✎ ร่าง
Katamaṁ nu kho ākāsānañcāyatananti?
What is the dimension of infinite space?
ตสฺส มยฺหํ อาวุโส เอตทโหสิ✎ ร่าง
Tassa mayhaṁ, āvuso, etadahosi:
It occurred to me:
อิธ ภิกฺขุ สพฺพโส รูปสญฺญานํ สมติกฺกมา ปฏิฆสญฺญานํ อตฺถงฺคมา
นานตฺตสญฺญานํ อมนสิการา อนนฺโต อากาโสติ อากาสานญฺจายตนํ
อุปสมฺปชฺช วิหรติ✎ ร่าง
‘idha bhikkhu sabbaso rūpasaññānaṁ samatikkamā paṭighasaññānaṁ atthaṅgamā nānattasaññānaṁ amanasikārā ananto ākāsoti ākāsānañcāyatanaṁ upasampajja viharati.
‘It’s when a mendicant—going totally beyond perceptions of form, with the disappearance of perceptions of impingement, not focusing on perceptions of diversity—aware that “space is infinite”, enters and remains in the dimension of infinite space.
อิทํ วุจฺจติ อากาสานญฺจายตนนฺติ ฯ✎ ร่าง
Idaṁ vuccati ākāsānañcāyatanan’ti.
This is called the dimension of infinite space.’
โส
ขฺวาหํ อาวุโส สพฺพโส รูปสญฺญานํ สมติกฺกมา ปฏิฆสญฺญานํ
อตฺถงฺคมา นานตฺตสญฺญานํ อมนสิการา อนนฺโต อากาโสติ
อากาสานญฺจายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหรามิ ฯ✎ ร่าง
So khvāhaṁ, āvuso, sabbaso rūpasaññānaṁ samatikkamā paṭighasaññānaṁ atthaṅgamā nānattasaññānaṁ amanasikārā ananto ākāsoti ākāsānañcāyatanaṁ upasampajja viharāmi.
And so … I was entering and remaining in the dimension of infinite space.
ตสฺส มยฺหํ อาวุโส อิมินา
วิหาเรน วิหรโต รูปสหคตา สญฺญามนสิการา สมุทาจรนฺติ ฯ✎ ร่าง
Tassa mayhaṁ, āvuso, iminā vihārena viharato rūpasahagatā saññāmanasikārā samudācaranti.
While I was in that meditation, perception and focus accompanied by forms beset me.
อถ โข มํ อาวุโส ภควา อิทฺธิยา อุปสงฺกมิตฺวา เอตทโวจ✎ ร่าง
Atha kho maṁ, āvuso, bhagavā iddhiyā upasaṅkamitvā etadavoca:
Then the Buddha came up to me with his psychic power and said,
โมคฺคลฺลาน โมคฺคลฺลาน✎ ร่าง
‘moggallāna, moggallāna.
‘Moggallāna, Moggallāna!
มา พฺราหฺมณ อากาสานญฺจายตนํ
ปมาโท อากาสานญฺจายตเน จิตฺตํ สณฺฐเปหิ อากาสานญฺจายตเน
จิตฺตํ เอโกทึ กโรหิ อากาสานญฺจายตเน จิตฺตํ สมาทหาติ ฯ✎ ร่าง
Mā, brāhmaṇa, ākāsānañcāyatanaṁ pamādo, ākāsānañcāyatane cittaṁ saṇṭhapehi, ākāsānañcāyatane cittaṁ ekodiṁ karohi, ākāsānañcāyatane cittaṁ samādahā’ti.
Don’t neglect the dimension of infinite space, brahmin! Settle your mind in the dimension of infinite space; unify your mind and immerse it in the dimension of infinite space.’
โส ขฺวาหํ อาวุโส อปเรน สมเยน สพฺพโส รูปสญฺญานํ สมติกฺกมา
ปฏิฆสญฺญานํ อตฺถงฺคมา นานตฺตสญฺญานํ อมนสิการา อนนฺโต
อากาโสติ อากาสานญฺจายตนํ อุปสมฺปชฺช วิหาสึ ฯ✎ ร่าง
So khvāhaṁ, āvuso, aparena samayena sabbaso rūpasaññānaṁ samatikkamā paṭighasaññānaṁ atthaṅgamā nānattasaññānaṁ amanasikārā ananto ākāsoti ākāsānañcāyatanaṁ upasampajja vihāsiṁ.
And so, after some time … I entered and remained in the dimension of infinite space.
ยํ หิ ตํ
อาวุโส สมฺมา วทมาโน วเทยฺย ฯเปฯ มหาภิญฺญตํ ปตฺโตติ ฯ✎ ร่าง
Yañhi taṁ, āvuso, sammā vadamāno vadeyya …pe… mahābhiññataṁ patto”ti.
So if anyone should be rightly called a disciple who attained to great direct knowledge with help from the Teacher, it’s me.”
—
Saṁyutta Nikāya 40.6
Linked Discourses 40.6
—
1. Moggallānavagga
1. By Moggallāna