เนื้อความทั้งข้อ
[๗๕๖] ข. ขอถวายพระพร ถ้าอย่างนั้น อาตมภาพจักขอย้อนถาม
มหาบพิตรในปัญหาข้อนี้บ้าง ปัญหาข้อนั้นพอพระทัยมหาบพิตรอย่างใด มหาบพิตร
พึงทรงพยากรณ์ปัญหาข้อนั้นอย่างนั้นเถิด ขอถวายพระพร มหาบพิตรจะสำคัญ
ความข้อนั้นเป็นไฉน มหาบพิตรมีนักคำนวณ นักประเมิน หรือนักประมาณไรๆ
ซึ่งสามารถจะคำนวณทรายในแม่น้ำคงคาว่า ทรายมีประมาณเท่านี้ หรือว่ามีทราย
เท่านี้ร้อยเม็ด หรือว่ามีทรายเท่านี้พันเม็ด หรือว่ามีทรายเท่านี้แสนเม็ด หรือไม่ ฯ
ป. ไม่มีเลย แม่เจ้า ฯ
ข. และมหาบพิตรมีนักคำนวณ นักประเมิน หรือนักประมาณไรๆ
ซึ่งสามารถจะคำนวณน้ำในมหาสมุทรว่า น้ำมีเท่านี้อาฬหกะ หรือว่ามีน้ำเท่านี้ร้อย
อาฬหกะ หรือว่ามีน้ำเท่านี้พันอาฬหกะ หรือว่ามีน้ำเท่านี้แสนอาฬหกะ หรือไม่
ขอถวายพระพร ฯ
ป. ไม่มีเลย แม่เจ้า ฯ
ข. นั่นเพราะเหตุไร ขอถวายพระพร ฯ
ป. ข้าแต่แม่เจ้า เพราะว่ามหาสมุทรเป็นของลึก ประมาณไม่ได้ หยั่ง
ถึงได้โดยยาก ฯ
เตนหิ มหาราช ตญฺเญเวตฺถ ปฏิปุจฺฉิสฺสามิ ยถา เต
ขเมยฺย ตถา นํ พฺยากเรยฺยาสิ ฯ ตํ กึ มญฺญสิ มหาราช✎ ร่าง
Taṁ kiṁ maññasi, mahārāja,
What do you think, great king?
อตฺถิ เต
โกจิ คณโก วา มุทฺทิโก วา สงฺขายโก วา โย ปโหติ คงฺคาย
วาลิกํ คเณตุํ✎ ร่าง
atthi te koci gaṇako vā muddiko vā saṅkhāyako vā yo pahoti gaṅgāya vālukaṁ gaṇetuṁ—
Do you have any accountant or finger-tallier or reckoner who can count the grains of sand in the Ganges, that is,
เอตฺตกา วาลิกา อิติ วา เอตฺตกานิ วาลิกสตานิ
อิติ วา เอตฺตกานิ วาลิกสหสฺสานิ อิติ วา เอตฺตกานิ
วาลิกสตสหสฺสานิ อิติ วาติ ฯ✎ ร่าง
ettakā vālukā iti vā, ettakāni vālukasatāni iti vā, ettakāni vālukasahassāni iti vā, ettakāni vālukasatasahassāni iti vā”ti?
how many grains of sand there are, how many hundreds or thousands or hundreds of thousands of grains of sand?”
โน เหตํ อยฺเย ฯ✎ ร่าง
“No hetaṁ, ayye”.
“No, ma’am.”
อตฺถิ ปน เต
โกจิ คณโก วา มุทฺทิโก วา สงฺขายโก วา โย ปโหติ มหาสมุทฺเท
อุทกํ คเณตุํ✎ ร่าง
“Atthi pana te koci gaṇako vā muddiko vā saṅkhāyako vā yo pahoti mahāsamudde udakaṁ gaṇetuṁ—
“Do you have any accountant or finger-tallier or reckoner who can count the water in the ocean, that is,
เอตฺตกานิ อุทกาฬฺหกานิ อิติ วา เอตฺตกานิ
อุทกาฬฺหกสตานิ อิติ วา เอตฺตกานิ อุทกาฬฺหกสหสฺสานิ อิติ
วา เอตฺตกานิ อุทกาฬฺหกสตสหสฺสานิ อิติ วาติ ฯ✎ ร่าง
ettakāni udakāḷhakāni iti vā, ettakāni udakāḷhakasatāni iti vā, ettakāni udakāḷhakasahassāni iti vā, ettakāni udakāḷhakasatasahassāni iti vā”ti?
how many gallons of water there are, how many hundreds or thousands or hundreds of thousands of gallons of water?”
โน เหตํ
อยฺเย ฯ✎ ร่าง
“No hetaṁ, ayye”.
“No, ma’am.
ตํ กิสฺส เหตุ ฯ✎ ร่าง
“Taṁ kissa hetu”?
Why is that?
มหยฺเย สมุทฺโท คมฺภีโร อปฺปเมยฺโย
ทุปฺปริโยคาโหติ ๑- ฯ✎ ร่าง
“Mahāyye, samuddo gambhīro appameyyo duppariyogāho”ti.
Because the ocean is deep, immeasurable, and hard to fathom.”