เอวเมว โข มหาราช เยน รูเปน ตถาคตํ@เชิงอรรถ: ๑ ทุปฺปริโยคาโฬฺหติ วา ปาโฐ ฯ
ปญฺญาปยมาโน ปญฺญเปยฺย ๑- ตํ รูปํ ตถาคตสฺส ปหีนํ
อุจฺฉินฺนมูลํ ตาลาวตฺถุกตํ อนภาวงฺคตํ อายตึ อนุปฺปาทธมฺมํ ฯ✎ ร่าง
“Evameva kho, mahārāja, yena rūpena tathāgataṁ paññāpayamāno paññāpeyya taṁ rūpaṁ tathāgatassa pahīnaṁ ucchinnamūlaṁ tālāvatthukataṁ anabhāvaṅkataṁ āyatiṁ anuppādadhammaṁ.
“In the same way, great king, any form by which a realized one might be described has been cut off at the root, made like a palm stump, obliterated, and unable to arise in the future.
รูปสงฺขฺยา วิมุตฺโต โข มหาราช ตถาคโต คมฺภีโร อปฺปเมยฺโย
ทุปฺปริโยคาโห✎ ร่าง
Rūpasaṅkhāyavimutto kho, mahārāja, tathāgato gambhīro appameyyo duppariyogāho—
A realized one is freed from reckoning in terms of form. They’re deep, immeasurable, and hard to fathom,
เสยฺยถาปิ มหาราช ๒- มหาสมุทฺโท ฯ✎ ร่าง
seyyathāpi mahāsamuddo.
like the ocean.
โหติ
ตถาคโต ปรํ มรณาติปิ น อุเปติ น โหติ ตถาคโต ปรํ มรณาติปิ
น อุเปติ โหติ จ น จ โหติ ตถาคโต ปรํ มรณาติปิ น อุเปติ
เนว โหติ น น โหติ ตถาคโต ปรํ มรณาติปิ น อุเปติ ฯ✎ ร่าง
‘Hoti tathāgato paraṁ maraṇā’tipi na upeti, ‘na hoti tathāgato paraṁ maraṇā’tipi na upeti, ‘hoti ca na ca hoti tathāgato paraṁ maraṇā’tipi na upeti, ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā’tipi na upeti.
To say that after death, a realized one still exists, or no longer exists, or both still exists and no longer exists, or neither still exists nor no longer exists: none of these apply.
ยาย เวทนาย ตถาคตํ ปญฺญาปยมาโน
ปญฺญเปยฺย สา เวทนา ตถาคตสฺส ปหีนา อุจฺฉินฺนมูลา
ตาลาวตฺถุกตา อนภาวงฺคตา อายตึ อนุปฺปาทธมฺมา ฯ✎ ร่าง
Yāya vedanāya tathāgataṁ paññāpayamāno paññāpeyya, sā vedanā tathāgatassa pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅkatā āyatiṁ anuppādadhammā.
Any feeling …
อ้างอิงPTS 4.377 · พุทธชยันตี 16.672
เวทนาสงฺขฺยา วิมุตฺโต โข มหาราช ตถาคโต คมฺภีโร
อปฺปเมยฺโย ทุปฺปริโยคาโห✎ ร่าง
Vedanāsaṅkhāyavimutto, mahārāja, tathāgato gambhīro appameyyo duppariyogāho—
เสยฺยถาปิ มหาราช มหาสมุทฺโท ฯ✎ ร่าง
seyyathāpi mahāsamuddo.
โหติ ตถาคโต ปรํ มรณาติปิ น อุเปติ น โหติ ตถาคโต ปรํ
มรณาติปิ น อุเปติ โหติ จ น จ โหติ ตถาคโต ปรํ มรณาติปิ
น อุเปติ เนว โหติ น น โหติ ตถาคโต ปรํ มรณาติปิ น อุเปติ ฯ✎ ร่าง
‘Hoti tathāgato paraṁ maraṇā’tipi na upeti, ‘na hoti tathāgato paraṁ maraṇā’tipi na upeti, ‘hoti ca na ca hoti tathāgato paraṁ maraṇā’tipi na upeti, ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā’tipi na upeti.
ยาย สญฺญาย ตถาคตํ ฯเปฯ✎ ร่าง
Yāya saññāya tathāgataṁ …pe…
perception …
อ้างอิงสยามรัฐ 18.459
เยหิ สงฺขาเรหิ
ตถาคตํ ปญฺญาปยมาโน ปญฺญเปยฺย เต สงฺขารา ตถาคตสฺส
ปหีนา อุจฺฉินฺนมูลา ตาลาวตฺถุกตา อนภาวงฺคตา อายตึ
อนุปฺปาทธมฺมา ฯ✎ ร่าง
yehi saṅkhārehi tathāgataṁ paññāpayamāno paññāpeyya, te saṅkhārā tathāgatassa pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅkatā āyatiṁ anuppādadhammā.
choices …
สงฺขารสงฺขฺยา วิมุตฺโต โข มหาราช
ตถาคโต คมฺภีโร อปฺปเมยฺโย ทุปฺปริโยคาโห✎ ร่าง
Saṅkhārasaṅkhāyavimutto kho, mahārāja, tathāgato gambhīro appameyyo duppariyogāho—
เสยฺยถาปิ มหาราช มหาสมุทฺโท ฯ✎ ร่าง
seyyathāpi mahāsamuddo.
โหติ ตถาคโต ปรํ
มรณาติปิ น อุเปติ น โหติ ตถาคโต ปรํ มรณาติปิ น
@เชิงอรรถ: ๑ ม. ยุ. ปญฺญาเปยฺย ฯ เอวมุปริปิ ฯ ๒ ม. ยุ. อยํ ปาโฐ นตฺถิ ฯ เอวมุปริปิ ฯ
อุเปติ โหติ จ น จ โหติ ตถาคโต ปรํ มรณาติปิ น อุเปติ
เนว โหติ น น โหติ ตถาคโต ปรํ มรณาติปิ น อุเปติ ฯ✎ ร่าง
‘Hoti tathāgato paraṁ maraṇā’tipi na upeti, ‘na hoti tathāgato paraṁ maraṇā’tipi na upeti, ‘hoti ca na ca hoti tathāgato paraṁ maraṇā’tipi na upeti, ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā’tipi na upeti.
เยน วิญฺญาเณน ตถาคตํ ปญฺญาปยมาโน ปญฺญเปยฺย
ตํ วิญฺญาณํ ตถาคตสฺส ปหีนํ อุจฺฉินฺนมูลํ ตาลาวตฺถุกตํ
อนภาวงฺคตํ อายตึ อนุปฺปาทธมฺมํ ฯ✎ ร่าง
Yena viññāṇena tathāgataṁ paññāpayamāno paññāpeyya taṁ viññāṇaṁ tathāgatassa pahīnaṁ ucchinnamūlaṁ tālāvatthukataṁ anabhāvaṅkataṁ āyatiṁ anuppādadhammaṁ.
consciousness by which a realized one might be described has been cut off at the root, made like a palm stump, obliterated, and unable to arise in the future.
อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 26.348
วิญฺญาณสงฺขฺยา
วิมุตฺโต โข มหาราช ตถาคโต คมฺภีโร อปฺปเมยฺโย
ทุปฺปริโยคาโห✎ ร่าง
Viññāṇasaṅkhāyavimutto kho, mahārāja, tathāgato gambhīro appameyyo duppariyogāho—
A realized one is freed from reckoning in terms of consciousness. They’re deep, immeasurable, and hard to fathom,
เสยฺยถาปิ มหาราช มหาสมุทฺโท ฯ✎ ร่าง
seyyathāpi mahāsamuddo.
like the ocean.
โหติ
ตถาคโต ปรํ มรณาติปิ น อุเปติ น โหติ ตถาคโต ปรํ
มรณาติปิ น อุเปติ โหติ จ น จ โหติ ตถาคโต ปรํ
มรณาติปิ น อุเปติ เนว โหติ น น โหติ ตถาคโต ปรํ
มรณาติปิ น อุเปตีติ ฯ✎ ร่าง
‘Hoti tathāgato paraṁ maraṇā’tipi na upeti, ‘na hoti tathāgato paraṁ maraṇā’tipi na upeti, ‘hoti ca na ca hoti tathāgato paraṁ maraṇā’tipi na upeti, ‘neva hoti na na hoti tathāgato paraṁ maraṇā’tipi na upetī”ti.
To say that after death, a realized one still exists, or no longer exists, or both still exists and no longer exists, or neither still exists nor no longer exists: none of these apply.”
อถ โข ราชา ปเสนทิโกสโล
เขมาย ภิกฺขุนิยา ภาสิตํ อภินนฺทิตฺวา อนุโมทิตฺวา
อุฏฺฐายาสนา เขมํ ภิกฺขุนึ อภิวาเทตฺวา ปทกฺขิณํ กตฺวา
ปกฺกามิ ฯ✎ ร่าง
Atha kho rājā pasenadi kosalo khemāya bhikkhuniyā bhāsitaṁ abhinanditvā anumoditvā uṭṭhāyāsanā khemaṁ bhikkhuniṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā pakkāmi.
Then King Pasenadi approved and agreed with what the nun Khemā said. Then he rose from his seat, bowed, and respectfully circled her, keeping her on his right, before leaving.