โย หิ โกจิ ภิกฺขเว ภิกฺขุ ฉนฺนํ ผสฺสายตนานํ สมุทยญฺจ
อตฺถงฺคมญฺจ อสฺสาทญฺจ อาทีนวญฺจ นิสฺสรณญฺจ ยถาภูตํ นปฺปชานาติ✎ ร่าง
“Yo hi koci, bhikkhave, bhikkhu channaṁ phassāyatanānaṁ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṁ nappajānāti.
“Mendicants, anyone who doesn’t truly understand the six fields of contact’s origin, disappearance, gratification, drawback, and escape
อ้างอิงPTS 4.45
อวุสิตํ เตน พฺรหฺมจริยํ อารกา โส อิมสฺมา ธมฺมวินยาติ ฯ✎ ร่าง
Avusitaṁ tena brahmacariyaṁ, ārakā so imasmā dhammavinayā”ti.
has not completed the spiritual journey and is far from this teaching and training.”
เอวํ วุตฺเต อญฺญตโร ภิกฺขุ ภควนฺตํ เอตทโวจ✎ ร่าง
Evaṁ vutte, aññataro bhikkhu bhagavantaṁ etadavoca:
When he said this, one of the mendicants said to the Buddha,
อ้างอิงสยามรัฐ 18.55
เอตฺถาหํ ภนฺเต ปนสฺสาสํ✎ ร่าง
“etthāhaṁ, bhante, anassasaṁ panassasaṁ.
“Here, sir, I’m discouraged, really discouraged.
อหํ หิ ภนฺเต ฉนฺนํ ผสฺสายตนานํ
@เชิงอรรถ: ๑ ม. ยุ. อปุนพฺภวายาติ ฯ
สมุทยญฺจ อตฺถงฺคมญฺจ อสฺสาทญฺจ อาทีนวญฺจ นิสฺสรณญฺจ
ยถาภูตํ นปฺปชานามีติ ฯ✎ ร่าง
Ahañhi, bhante, channaṁ phassāyatanānaṁ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṁ nappajānāmī”ti.
For I don’t truly understand the six fields of contact’s origin, disappearance, gratification, drawback, and escape.”
ตํ กึ มญฺญสิ ภิกฺขุ✎ ร่าง
“Taṁ kiṁ maññasi, bhikkhu,
“What do you think, mendicant?
อ้างอิงพุทธชยันตี 16.100
จกฺขุํ นิจฺจํ วา อนิจฺจํ วาติ ฯ✎ ร่าง
cakkhu niccaṁ vā aniccaṁ vā”ti?
Is the eye permanent or impermanent?”
อนิจฺจํ
ภนฺเต ฯ✎ ร่าง
“Aniccaṁ, bhante”.
“Impermanent, sir.”
ยํ ปนานิจฺจํ ทุกฺขํ วา ตํ สุขํ วาติ ฯ✎ ร่าง
“Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vā taṁ sukhaṁ vā”ti?
“But if it’s impermanent, is it suffering or happiness?”
ทุกฺขํ ภนฺเต ฯ✎ ร่าง
“Dukkhaṁ, bhante”.
“Suffering, sir.”
ยํ
ปนานิจฺจํ ทุกฺขํ วิปริณามธมฺมํ กลฺลํ นุ ตํ สมนุปสฺสิตุํ✎ ร่าง
“Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vipariṇāmadhammaṁ, kallaṁ nu taṁ samanupassituṁ:
“But if it’s impermanent, suffering, and perishable, is it fit to be regarded thus:
อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 26.49
เอตํ มม
เอโสหมสฺมิ เอโส เม อตฺตาติ ฯ✎ ร่าง
‘etaṁ mama, esohamasmi, eso me attā’”ti?
‘This is mine, I am this, this is my self’?”
โน เหตํ ภนฺเต ฯ✎ ร่าง
“No hetaṁ, bhante”.
“No, sir.”
โสตํ✎ ร่าง
“Sotaṁ …
“Is the ear …
ฆานํ✎ ร่าง
ghānaṁ …
nose …
ชิวฺหา✎ ร่าง
jivhā …
tongue …
มโน นิจฺโจ วา อนิจฺโจ วาติ ฯ✎ ร่าง
mano nicco vā anicco vā”ti?
mind permanent or impermanent?”
อนิจฺโจ ภนฺเต ฯ✎ ร่าง
“Anicco, bhante”.
“Impermanent, sir.”
ยํ ปนานิจฺจํ
ทุกฺขํ วา ตํ สุขํ วาติ ฯ✎ ร่าง
“Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vā taṁ sukhaṁ vā”ti?
“But if it’s impermanent, is it suffering or happiness?”
ทุกฺขํ ภนฺเต ฯ✎ ร่าง
“Dukkhaṁ, bhante”.
“Suffering, sir.”
ยํ ปนานิจฺจํ ทุกฺขํ
วิปริณามธมฺมํ กลฺลํ นุ ตํ สมนุปสฺสิตุํ✎ ร่าง
“Yaṁ panāniccaṁ dukkhaṁ vipariṇāmadhammaṁ, kallaṁ nu taṁ samanupassituṁ:
“But if it’s impermanent, suffering, and perishable, is it fit to be regarded thus:
เอตํ มม เอโสหมสฺมิ
เอโส เม อตฺตาติ ฯ✎ ร่าง
‘etaṁ mama, esohamasmi, eso me attā’”ti?
‘This is mine, I am this, this is my self’?”
โน เหตํ ภนฺเต ฯ✎ ร่าง
“No hetaṁ, bhante”.
“No, sir.”
เอวํ ปสฺสํ ภิกฺขุ
สุตวา อริยสาวโก จกฺขุสฺมึปิ นิพฺพินฺทติ โสตสฺมึปิ ฆานสฺมึปิ
ชิวฺหายปิ กายสฺมึปิ มนสฺมึปิ นิพฺพินฺทติ✎ ร่าง
“Evaṁ passaṁ, bhikkhu, sutavā ariyasāvako cakkhusmimpi nibbindati, sotasmimpi nibbindati, ghānasmimpi nibbindati, jivhāyapi nibbindati, kāyasmimpi nibbindati, manasmimpi nibbindati.
“Seeing this, a learned noble disciple grows disillusioned with the eye, ear, nose, tongue, body, and mind.
นิพฺพินฺทํ วิรชฺชติ
วิราคา วิมุจฺจติ ฯ วิมุตฺตสฺมึ วิมุตฺตมิติ ญาณํ โหติ ฯ✎ ร่าง
Nibbindaṁ virajjati; virāgā vimuccati; vimuttasmiṁ vimuttamiti ñāṇaṁ hoti.
Being disillusioned, desire fades away. When desire fades away they’re freed. When they’re freed, they know they’re freed.
ขีณา ชาติ
วุสิตํ พฺรหฺมจริยํ กตํ กรณียํ นาปรํ อิตฺถตฺตายาติ ปชานาตีติ ฯ✎ ร่าง
‘Khīṇā jāti, vusitaṁ brahmacariyaṁ, kataṁ karaṇīyaṁ, nāparaṁ itthattāyā’ti pajānātī”ti.
They understand: ‘Rebirth is ended, the spiritual journey has been completed, what had to be done has been done, there is nothing further for this place.’”
เอกาทสมํ ฯ✎ ร่าง
Ekādasamaṁ.
มิคชาลวคฺโค ทุติโย ฯ✎ ร่าง
Migajālavaggo dutiyo.
ตสฺสุทฺทานํ✎ ร่าง
Tassuddānaṁ
มิคชาเลน เทฺว วุตฺตา✎ ร่าง
Migajālena dve vuttā,
จตฺตาโร จ สมิทฺธินา✎ ร่าง
Cattāro ca samiddhinā;
อุปเสโน อุปวาโณ✎ ร่าง
Upaseno upavāṇo,