—
vāsīhi tacchetvā lekhaṇiyā likheyya;
plane it,
—
sākhāpalāsaṁ suvisodhitaṁ visodhetvā kuṭhārīhi taccheyya;
Then he’d trim it with axes and
—
kuṭhārīhi tacchetvā vāsīhi taccheyya;
machetes,
—
Aṅguttara Nikāya 4.196
Numbered Discourses 4.196
—
20. Mahāvagga
20. The Great Chapter
เอกํ สมยํ ภควา เวสาลิยํ วิหรติ มหาวเน กูฏาคารสาลายํ ฯ🤖 AI จับคู่
Ekaṁ samayaṁ bhagavā vesāliyaṁ viharati mahāvane kūṭāgārasālāyaṁ.
At one time the Buddha was staying near Vesālī, at the Great Wood, in the hall with the peaked roof.
อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 36.230
อถโข สาโฬฺห จ ลิจฺฉวิ อภโย จ ลิจฺฉวิ เยน ภควา เตนุปสงฺกมึสุ
อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทึสุ เอกมนฺตํ
นิสินฺโน โข สาโฬฺห ลิจฺฉวิ ภควนฺตํ เอตทโวจ🤖 AI จับคู่
Atha kho sāḷho ca licchavi abhayo ca licchavi yena bhagavā tenupasaṅkamiṁsu; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdiṁsu. Ekamantaṁ nisinno kho sāḷho licchavi bhagavantaṁ etadavoca:
Then Sāḷha and Abhaya the Licchavis went up to the Buddha, bowed, sat down to one side, and said to him:
สนฺติ ภนฺเต เอเก สมณพฺราหฺมณา ทฺวเยน โอฆสฺส นิตฺถรณํ
ปญฺญาเปนฺติ🤖 AI จับคู่
“Santi, bhante, eke samaṇabrāhmaṇā dvayena oghassa nittharaṇaṁ paññapenti—
“There are, sir, some ascetics and brahmins who advocate crossing the flood by means of two things:
อ้างอิงสยามรัฐ 21.272
สีลวิสุทฺธิเหตุ จ ตโปชิคุจฺฉาเหตุ จ🤖 AI จับคู่
sīlavisuddhihetu ca tapojigucchāhetu ca.
purification of ethics, and mortification in disgust of sin.
อิธ ภนฺเต ภควา
กิมาหาติ ฯ🤖 AI จับคู่
Idha, bhante, bhagavā kimāhā”ti?
What does the Buddha say about this?”
สีลวิสุทฺธึ โข อหํ สาฬฺห อญฺญตรํ สามญฺญงฺคนฺติ
วทามิ🤖 AI จับคู่
“Sīlavisuddhiṁ kho ahaṁ, sāḷha, aññataraṁ sāmaññaṅganti vadāmi.
“Sāḷha, purification of ethics is one of the factors of the ascetic life, I say.
เย เต สาฬฺห สมณพฺราหฺมณา ตโปชิคุจฺฉวาทา ตโปชิคุจฺฉสารา
ตโปชิคุจฺฉอลฺลีนา วิหรนฺติ อภพฺพา เต โอฆสฺส นิตฺถรณาย🤖 AI จับคู่
Ye te, sāḷha, samaṇabrāhmaṇā tapojigucchāvādā tapojigucchāsārā tapojigucchāallīnā viharanti, abhabbā te oghassa nittharaṇāya.
But those ascetics and brahmins who teach fervent mortification in disgust of sin—regarding it as essential and sticking to it—are incapable of crossing the flood.
เยปิ เต สาฬฺห สมณพฺราหฺมณา อปริสุทฺธกายสมาจารา
อปริสุทฺธวจีสมาจารา อปริสุทฺธมโนสมาจารา อปริสุทฺธาชีวา
อภพฺพา เต ญาณทสฺสนาย อนุตฺตราย สมฺโพธาย🤖 AI จับคู่
Yepi te, sāḷha, samaṇabrāhmaṇā aparisuddhakāyasamācārā aparisuddhavacīsamācārā aparisuddhamanosamācārā aparisuddhājīvā, abhabbā te ñāṇadassanāya anuttarāya sambodhāya.
And those ascetics and brahmins whose livelihood and behavior by way of body, speech, and mind, is not pure are also incapable of knowing and seeing, of supreme awakening.
เสยฺยถาปิ
สาฬฺห ปุริโส นทึ ตริตุกาโม ติณฺหํ กุฐารึ อาทาย วนํ ปวิเสยฺย🤖 AI จับคู่
Seyyathāpi, sāḷha, puriso nadiṁ taritukāmo tiṇhaṁ kuṭhāriṁ ādāya vanaṁ paviseyya.
Suppose a man who wanted to cross a river took a sharp axe into a wood.
โส
ตตฺถ ปสฺเสยฺย มหตึ สาลลฏฺฐึ อุชุํ นวํ อกุกฺกุจฺจกชาตํ🤖 AI จับคู่
So tattha passeyya mahatiṁ sālalaṭṭhiṁ ujuṁ navaṁ akukkuccakajātaṁ.
There he’d see a large green sal tree, straight and young and grown unskewed.
ตเมนํ มูเล
ฉินฺเทยฺย🤖 AI จับคู่
Tamenaṁ mūle chindeyya;
He’d cut it down at the base,
มูเล เฉตฺวา อคฺเค ฉินฺเทยฺย🤖 AI จับคู่
mūle chetvā agge chindeyya;
cut off the top,
อคฺเค เฉตฺวา สาขาปลาสํ
สุวิโสธิตํ วิโสเธยฺย สาขาปลาสํ สุวิโสธิตํ วิโสเธตฺวา กุฐารีหิ
ตจฺเฉยฺย กุฐารีหิ ตจฺเฉตฺวา วาสีหิ ตจฺเฉยฺย วาสีหิ ตจฺเฉตฺวา
เลขณิยา ลิเขยฺย🤖 AI จับคู่
agge chetvā sākhāpalāsaṁ suvisodhitaṁ visodheyya;
and completely strip off the branches and foliage.
เลขณิยา ลิขิตฺวา ปาสาณคุเฬน โธเปยฺย🤖 AI จับคู่
lekhaṇiyā likhitvā pāsāṇaguḷena dhoveyya;
and sand it with a rock.
ปาสาณคุเฬน โธเปตฺวา ๒- นทึ ปตาเรยฺย🤖 AI จับคู่
pāsāṇaguḷena dhovetvā nadiṁ patāreyya.
Finally, he’d launch out on the river.
ตํ กึ มญฺญสิ สาฬฺห🤖 AI จับคู่
Taṁ kiṁ maññasi, sāḷha,
What do you think, Sāḷha?
อ้างอิงPTS 2.201
ภพฺโพ นุ โข โส ปุริโส นทึ ตริตุนฺติ ฯ🤖 AI จับคู่
bhabbo nu kho so puriso nadiṁ taritun”ti?
Is that man capable of crossing the river?”
โน เหตํ ภนฺเต ฯ🤖 AI จับคู่
“No hetaṁ, bhante”.
“No, sir.
ตํ กิสฺส
เหตุ ฯ🤖 AI จับคู่
“Taṁ kissa hetu”?
Why not?
อมุ หิ ภนฺเต สาลลฏฺฐิ พหิทฺธา สุปริกมฺมกตา อนฺโต
อวิสุทฺธา🤖 AI จับคู่
“Asu hi, bhante, sālalaṭṭhi bahiddhā suparikammakatā anto avisuddhā.
Because that green sal tree is well worked on the outside, but inside it’s still not cleared out.
ตสฺเสตํ ปาฏิกงฺขํ สาลลฏฺฐิ สํสีทิสฺสติ ปุริโส
อนยพฺยสนํ อาปชฺชิสฺสตีติ ฯ🤖 AI จับคู่
Tassetaṁ pāṭikaṅkhaṁ—sālalaṭṭhi saṁsīdissati, puriso anayabyasanaṁ āpajjissatī”ti.
I’d expect that green sal tree to sink, and the man to come to ruin.”
เอวเมว โข สาฬฺห เย เต สมณพฺราหฺมณา
ตโปชิคุจฺฉวาทา ตโปชิคุจฺฉสารา ตโปชิคุจฺฉอลฺลีนา
วิหรนฺติ อภพฺพา เต โอฆสฺส นิตฺถรณาย🤖 AI จับคู่
“Evamevaṁ kho, sāḷha, ye te samaṇabrāhmaṇā tapojigucchāvādā tapojigucchāsārā tapojigucchāallīnā viharanti, abhabbā te oghassa nittharaṇāya.
“In the same way, Sāḷha, those ascetics and brahmins who teach fervent mortification in disgust of sin—regarding it as essential and sticking to it—are incapable of crossing the flood.
อ้างอิงสยามรัฐ 21.273 · พุทธชยันตี 19.386
เยปิ เต สาฬฺห
สมณพฺราหฺมณา อปริสุทฺธกายสมาจารา อปริสุทฺธวจีสมาจารา
@เชิงอรรถ: ๑ ม. โธเวยฺย ฯ ๒ ม. โธเวตฺวา ฯ
อปริสุทฺธมโนสมาจารา อปริสุทฺธาชีวา อภพฺพา เต ญาณทสฺสนาย
อนุตฺตราย สมฺโพธาย🤖 AI จับคู่
Yepi te, sāḷha, samaṇabrāhmaṇā aparisuddhakāyasamācārā aparisuddhavacīsamācārā aparisuddhamanosamācārā aparisuddhājīvā, abhabbā te ñāṇadassanāya anuttarāya sambodhāya.
And those ascetics and brahmins whose livelihood and behavior by way of body, speech, and mind is not pure are also incapable of knowing and seeing, of supreme awakening.
เย จ โข เต สาฬฺห สมณพฺราหฺมณา น
ตโปชิคุจฺฉวาทา น ตโปชิคุจฺฉสารา น ตโปชิคุจฺฉอลฺลีนา วิหรนฺติ
ภพฺพา เต โอฆสฺส นิตฺถรณาย🤖 AI จับคู่
Ye ca kho te, sāḷha, samaṇabrāhmaṇā na tapojigucchāvādā na tapojigucchāsārā na tapojigucchāallīnā viharanti, bhabbā te oghassa nittharaṇāya.
But those ascetics and brahmins who don’t teach mortification in disgust of sin—not regarding it as essential or sticking to it—are capable of crossing the flood.
อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 36.231
เยปิ เต สาฬฺห สมณพฺราหฺมณา
ปริสุทฺธกายสมาจารา ปริสุทฺธวจีสมาจารา ปริสุทฺธมโนสมาจารา
ปริสุทฺธาชีวา ภพฺพา เต ญาณทสฺสนาย อนุตฺตราย สมฺโพธาย🤖 AI จับคู่
Yepi te, sāḷha, samaṇabrāhmaṇā parisuddhakāyasamācārā parisuddhavacīsamācārā parisuddhamanosamācārā parisuddhājīvā, bhabbā te ñāṇadassanāya anuttarāya sambodhāya.
And those ascetics and brahmins whose behavior by way of body, speech, and mind is pure are also capable of knowing and seeing, of supreme awakening.
เสยฺยถาปิ สาฬฺห ปุริโส นทึ ตริตุกาโม ติณฺหํ กุฐารึ อาทาย
วนํ ปวิเสยฺย🤖 AI จับคู่
Seyyathāpi, sāḷha, puriso nadiṁ taritukāmo tiṇhaṁ kuṭhāriṁ ādāya vanaṁ paviseyya.
Suppose a man who wanted to cross a river took a sharp axe into a wood.
โส ตตฺถ ปสฺเสยฺย มหตึ สาลลฏฺฐึ อุชุํ นวํ
อกุกฺกุจฺจกชาตํ🤖 AI จับคู่
So tattha passeyya mahatiṁ sālalaṭṭhiṁ ujuṁ navaṁ akukkuccakajātaṁ.
There he’d see a large green sal tree, straight and young and grown unskewed.
ตเมนํ มูเล ฉินฺเทยฺย🤖 AI จับคู่
Tamenaṁ mūle chindeyya;
He’d cut it down at the base,
มูเล เฉตฺวา อคฺเค ฉินฺเทยฺย🤖 AI จับคู่
mūle chinditvā agge chindeyya;
cut off the top,
อคฺเค เฉตฺวา สาขาปลาสํ สุวิโสธิตํ วิโสเธยฺย🤖 AI จับคู่
agge chinditvā sākhāpalāsaṁ suvisodhitaṁ visodheyya;
and completely strip off the branches and foliage.
สาขาปลาสํ สุวิโสธิตํ
วิโสเธตฺวา กุฐารีหิ ตจฺเฉยฺย🤖 AI จับคู่
sākhāpalāsaṁ suvisodhitaṁ visodhetvā kuṭhārīhi taccheyya;
Then he’d trim it with axes and
กุฐารีหิ ตจฺเฉตฺวา วาสีหิ ตจฺเฉยฺย🤖 AI จับคู่
kuṭhārīhi tacchetvā vāsīhi taccheyya;
machetes.
วาสีหิ ตจฺเฉตฺวา นิขาทนํ อาทาย อนฺโต สุวิโสธิตํ วิโสเธยฺย🤖 AI จับคู่
vāsīhi tacchetvā nikhādanaṁ ādāya anto suvisodhitaṁ visodheyya;
Then he’d take a chisel and completely clear it out inside.
อนฺโต สุวิโสธิตํ วิโสเธตฺวา เลขณิยา ลิเขยฺย🤖 AI จับคู่
anto suvisodhitaṁ visodhetvā lekhaṇiyā likheyya;
Then he’d plane it,
เลขณิยา ลิขิตฺวา
ปาสาณคุเฬน โธเปยฺย🤖 AI จับคู่
lekhaṇiyā likhitvā pāsāṇaguḷena dhoveyya;
sand it with a rock,
ปาสาณคุเฬน โธเปตฺวา นาวํ กเรยฺย🤖 AI จับคู่
pāsāṇaguḷena dhovetvā nāvaṁ kareyya;
and make it into a boat.
นาวํ
กตฺวา ชิยาริตฺตํ ๑- พนฺเธยฺย ช🤖 AI จับคู่
nāvaṁ katvā phiyārittaṁ bandheyya;
Finally he’d fix it with oars and rudder,
ิยาริตฺตํ ๒- พนฺธิตฺวา นทึ ปตาเรยฺย🤖 AI จับคู่
phiyārittaṁ bandhitvā nadiṁ patāreyya.
and launch out on the river.
ตํ กึ มญฺญสิ สาฬฺห🤖 AI จับคู่
Taṁ kiṁ maññasi, sāḷha,
What do you think, Sāḷha?
ภพฺโพ นุ โข โส ปุริโส นทึ ตริตุนฺติ ฯ🤖 AI จับคู่
bhabbo nu kho so puriso nadiṁ taritun”ti?
Is that man capable of crossing the river?”
เอวํ ภนฺเต ฯ🤖 AI จับคู่
“Evaṁ, bhante”.
“Yes, sir.
ตํ กิสฺส เหตุ ฯ🤖 AI จับคู่
“Taṁ kissa hetu”?
Why is that?
อมุ หิ ภนฺเต สาลลฏฺฐิ พหิทฺธา สุปริกมฺมกตา
อนฺโต สุวิสุทฺธา นาวา กตา ชิยาริตฺตํ ๓- พทฺธา🤖 AI จับคู่
“Asu hi, bhante, sālalaṭṭhi bahiddhā suparikammakatā, anto suvisuddhā nāvākatā phiyārittabaddhā.
Because that green sal tree is well worked on the outside, cleared out on the inside, made into a boat, and fixed with oars and rudder.
ตสฺเสตํ ปาฏิกงฺขํ🤖 AI จับคู่
Tassetaṁ pāṭikaṅkhaṁ:
I’d expect
นาวา น สํสีทิสฺสติ ปุริโส โสตฺถินา ปารํ คมิสฺสตีติ ฯ🤖 AI จับคู่
‘nāvā na saṁsīdissati, puriso sotthinā pāraṁ gamissatī’”ti.
that boat to not sink, and the man to safely make it to the far shore.”
เอวเมว
@เชิงอรรถ: ๑-๒-๓ ม. ยุ. ผิยาริตฺตํ ฯ
โข สาฬฺห เย เต สมณพฺราหฺมณา น ตโปชิคุจฺฉวาทา น ตโปชิคุจฺฉสารา
น ตโปชิคุจฺฉอลฺลีนา วิหรนฺติ ภพฺพา เต โอฆสฺส นิตฺถรณาย🤖 AI จับคู่
“Evamevaṁ kho, sāḷha, ye te samaṇabrāhmaṇā na tapojigucchāvādā na tapojigucchāsārā na tapojigucchāallīnā viharanti, bhabbā te oghassa nittharaṇāya.
“In the same way, Sāḷha, those ascetics and brahmins who don’t teach fervent mortification in disgust of sin—not regarding it as essential or sticking to it—are capable of crossing the flood.
อ้างอิงPTS 2.202 · สยามรัฐ 21.274
เยปิ เต
สาฬฺห สมณพฺราหฺมณา ปริสุทฺธกายสมาจารา ปริสุทฺธวจีสมาจารา
ปริสุทฺธมโนสมาจารา ปริสุทฺธาชีวา ภพฺพา เต ญาณทสฺสนาย
อนุตฺตราย สมฺโพธาย ฯ🤖 AI จับคู่
Yepi te, sāḷha, samaṇabrāhmaṇā parisuddhakāyasamācārā parisuddhavacīsamācārā parisuddhamanosamācārā parisuddhājīvā, bhabbā te ñāṇadassanāya anuttarāya sambodhāya.
And those ascetics and brahmins whose behavior by way of body, speech, and mind is pure are also capable of knowing and seeing, of supreme awakening.
เสยฺยถาปิ สาฬฺห โยธาชีโว พหูนิ เจปิ กณฺฑจิตฺตกานิ
ชานาติ🤖 AI จับคู่
Seyyathāpi, sāḷha, yodhājīvo bahūni cepi kaṇḍacitrakāni jānāti;
Suppose there was a warrior who knew lots of fancy archery tricks.
อถโข โส ตีหิ ฐาเนหิ ราชารโห โหติ ราชโภคฺโค รญฺโญ
องฺคนฺเตฺวว สงฺขํ คจฺฉติ🤖 AI จับคู่
atha kho so tīhi ṭhānehi rājāraho hoti rājabhoggo, rañño aṅganteva saṅkhaṁ gacchati.
It is only with these three factors that he becomes worthy of a king, fit to serve a king, and is reckoned a factor of kingship.
กตเมหิ ตีหิ🤖 AI จับคู่
Katamehi tīhi?
What three?
ทุเรปาตี ๑- จ อกฺขณเวธี จ
มหโต จ กายสฺส ปทาเลตา🤖 AI จับคู่
Dūrepātī ca, akkhaṇavedhī ca, mahato ca kāyassa padāletā.
He’s a long-distance shooter, a marksman, and one who shatters large objects.
เสยฺยถาปิ สาฬฺห โยธาชีโว ทุเรปาตี🤖 AI จับคู่
Seyyathāpi, sāḷha, yodhājīvo dūrepātī;
Just as a warrior is a long-distance shooter,
อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 36.232
เอวเมว โข สาฬฺห อริยสาวโก สมฺมาสมาธิ โหติ🤖 AI จับคู่
evamevaṁ kho, sāḷha, ariyasāvako sammāsamādhi hoti.
a noble disciple has right immersion.
สมฺมาสมาธิ
สาฬฺห อริยสาวโก ยงฺกิญฺจิ รูปํ อตีตานาคตปจฺจุปฺปนฺนํ อชฺฌตฺตํ
วา พหิทฺธา วา โอฬาริกํ วา สุขุมํ วา หีนํ วา ปณีตํ วา ยํ ทูเร
สนฺติเก วา สพฺพํ รูปํ เนตํ มม เนโสหมสฺมิ น เมโส อตฺตาติ
เอวเมตํ ยถาภูตํ สมฺมปฺปญฺญาย ปสฺสติ🤖 AI จับคู่
Sammāsamādhi, sāḷha, ariyasāvako yaṁ kiñci rūpaṁ atītānāgatapaccuppannaṁ ajjhattaṁ vā bahiddhā vā oḷārikaṁ vā sukhumaṁ vā hīnaṁ vā paṇītaṁ vā yaṁ dūre santike vā sabbaṁ rūpaṁ ‘netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya passati.
A noble disciple with right immersion truly sees any kind of form at all—past, future, or present; internal or external; solid or subtle; inferior or superior; far or near: all form—with right understanding: ‘This is not mine, I am not this, this is not my self.’
ยากาจิ เวทนา🤖 AI จับคู่
Yā kāci vedanā …
They truly see any kind of feeling …
ยากาจิ สญฺญา🤖 AI จับคู่
yā kāci saññā …
perception …
เยเกจิ สงฺขารา🤖 AI จับคู่
ye keci saṅkhārā …
choices …
ยงฺกิญฺจิ วิญฺญาณํ
อตีตานาคตปจฺจุปฺปนฺนํ อชฺฌตฺตํ วา พหิทฺธา วา โอฬาริกํ
วา สุขุมํ วา หีนํ วา ปณีตํ วา ยํ ทูเร สนฺติเก วา สพฺพํ
วิญฺญาณํ เนตํ มม เนโสหมสฺมิ น เมโส อตฺตาติ เอวเมตํ
ยถาภูตํ สมฺมปฺปญฺญาย ปสฺสติ🤖 AI จับคู่
yaṁ kiñci viññāṇaṁ atītānāgatapaccuppannaṁ ajjhattaṁ vā bahiddhā vā oḷārikaṁ vā sukhumaṁ vā hīnaṁ vā paṇītaṁ vā yaṁ dūre santike vā, sabbaṁ viññāṇaṁ ‘netaṁ mama, nesohamasmi, na meso attā’ti evametaṁ yathābhūtaṁ sammappaññāya passati.
consciousness at all—past, future, or present; internal or external; solid or subtle; inferior or superior; far or near, all consciousness—with right understanding: ‘This is not mine, I am not this, this is not my self.’
เสยฺยถาปิ สาฬฺห โยธาชีโว
อกฺขณเวธี🤖 AI จับคู่
Seyyathāpi, sāḷha, yodhājīvo akkhaṇavedhī;
Just as a warrior is a marksman,
อ้างอิงสยามรัฐ 21.275 · พุทธชยันตี 19.388
เอวเมว โข สาฬฺห อริยสาวโก สมฺมาทิฏฺฐิ โหติ🤖 AI จับคู่
evamevaṁ kho, sāḷha, ariyasāvako sammādiṭṭhi hoti.
a noble disciple has right view.
สมฺมาทิฏฺฐิ สาฬฺห อริยสาวโก อิทํ ทุกฺขนฺติ ยถาภูตํ ปชานาติ
ฯเปฯ อยํ ทุกฺขนิโรธคามินี ปฏิปทาติ ยถาภูตํ ปชานาติ🤖 AI จับคู่
Sammādiṭṭhi, sāḷha, ariyasāvako ‘idaṁ dukkhan’ti yathābhūtaṁ pajānāti …pe… ‘ayaṁ dukkhanirodhagāminī paṭipadā’ti yathābhūtaṁ pajānāti.
A noble disciple with right view truly understands: ‘This is suffering’ … ‘This is the origin of suffering’ … ‘This is the cessation of suffering’ … ‘This is the practice that leads to the cessation of suffering’.
เสยฺยถาปิ
สาฬฺห โยธาชีโว มหโต กายสฺส ปทาเลตา🤖 AI จับคู่
Seyyathāpi, sāḷha, yodhājīvo mahato kāyassa padāletā;
Just as a warrior shatters large objects,
เอวเมว โข สาฬฺห
อริยสาวโก สมฺมาวิมุตฺติ โหติ🤖 AI จับคู่
evamevaṁ kho, sāḷha, ariyasāvako sammāvimutti hoti.
a noble disciple has right freedom.
สมฺมาวิมุตฺติ สาฬฺห อริยสาวโก
มหนฺตํ อวิชฺชากฺขนฺธํ ปทาเลตีติ ฯ🤖 AI จับคู่
Sammāvimutti, sāḷha, ariyasāvako mahantaṁ avijjākkhandhaṁ padāletī”ti.
A noble disciple with right freedom shatters the great mass of ignorance.”