เอวมฺเม สุตํ ฯ เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ
เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม ฯ✎ ร่าง
ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.
At one time the Buddha was staying near Sāvatthī in Jeta’s Grove, Anāthapiṇḍika’s monastery.
เตน โข ปน สมเยน ราชา
ปเสนทิ โกสโล มลฺลิกาย เทวิยา สทฺธึ อุปริปาสาทวรคโต โหติ ฯ✎ ร่าง
Tena kho pana samayena rājā pasenadi kosalo mallikāya deviyā saddhiṁ uparipāsādavaragato hoti.
Now at that time King Pasenadi of Kosala was upstairs in the royal longhouse together with Queen Mallikā.
อถ โข ราชา ปเสนทิ โกสโล มลฺลิกํ เทวึ เอตทโวจ✎ ร่าง
Atha kho rājā pasenadi kosalo mallikaṁ deviṁ etadavoca:
Then King Pasenadi addressed Queen Mallikā,
อตฺถิ นุ
โข เต มลฺลิเก โกจญฺโญ อตฺตนา ปิยตโรติ ฯ✎ ร่าง
“atthi nu kho te, mallike, kocañño attanā piyataro”ti?
“Mallikā, is there anyone more dear to you than yourself?”
นตฺถิ โข เม
มหาราช โกจญฺโญ อตฺตนา ปิยตโร✎ ร่าง
“Natthi kho me, mahārāja, kocañño attanā piyataro.
“No, great king, there isn’t.
ตุยฺหํ ปน มหาราช
อตฺถญฺโญ โกจิ อตฺตนา ปิยตโรติ ฯ✎ ร่าง
Tuyhaṁ pana, mahārāja, atthañño koci attanā piyataro”ti?
But is there anyone more dear to you than yourself?”
มยฺหมฺปิ มลฺลิเก นตฺถญฺโญ
โกจิ อตฺตนา ปิยตโรติ ฯ✎ ร่าง
“Mayhampi kho, mallike, natthañño koci attanā piyataro”ti.
“For me also, Mallikā, there’s no-one.”
อถ โข ราชา ปเสนฺทิ โกสโล ปาสาทา โอโรหิตฺวา
เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา
เอกมนฺตํ นิสีทิ ฯ เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข ราชา ปเสนทิ โกสโล
ภควนฺตํ เอตทโวจ✎ ร่าง
Atha kho rājā pasenadi kosalo pāsādā orohitvā yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi. Ekamantaṁ nisinno kho rājā pasenadi kosalo bhagavantaṁ etadavoca:
Then King Pasenadi of Kosala came downstairs from the stilt longhouse, went to the Buddha, bowed, sat down to one side, and told him what had happened.
อิธาหํ ภนฺเต มลฺลิกาย เทวิยา สทฺธึ
อุปริปาสาทวรคโต มลฺลิกํ เทวึ เอตทโวจํ✎ ร่าง
“Idhāhaṁ, bhante, mallikāya deviyā saddhiṁ uparipāsādavaragato mallikaṁ deviṁ etadavocaṁ:
อตฺถิ นุ โข เต
มลฺลิเก โกจญฺโญ อตฺตนา ปิยตโรติ✎ ร่าง
‘atthi nu kho te, mallike, kocañño attanā piyataro’ti?
เอวํ วุตฺเต มลฺลิกา
เทวี ๑- เอตทโวจ✎ ร่าง
Evaṁ vutte, mallikā devī maṁ etadavoca:
นตฺถิ โข เม มหาราช โกจญฺโญ อตฺตนา
ปิยตโร✎ ร่าง
‘natthi kho me, mahārāja, kocañño attanā piyataro.
ตุยฺหํ ปน มหาราช อตฺถญฺโญ โกจิ อตฺตนา ปิยตโรติ✎ ร่าง
Tuyhaṁ pana, mahārāja, atthañño koci attanā piyataro’ti?
เอวํ วุตฺเตหํ ภนฺเต มลฺลิกํ เทวึ เอตทโวจํ✎ ร่าง
Evaṁ vutte, ahaṁ, bhante, mallikaṁ deviṁ etadavocaṁ:
มยฺหมฺปิ โข มลฺลิเก
นตฺถญฺโญ โกจิ อตฺตนา ปิยตโรติ ฯ✎ ร่าง
‘mayhampi kho, mallike, natthañño koci attanā piyataro’”ti.
อถ โข ภควา เอตมตฺถํ
วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ✎ ร่าง
Atha kho bhagavā etamatthaṁ viditvā tāyaṁ velāyaṁ imaṁ udānaṁ udānesi:
Then, understanding this matter, on that occasion the Buddha expressed this heartfelt sentiment:
อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 47.123
สพฺพา ทิสา อนุปริคมฺม เจตสา✎ ร่าง
“Sabbā disā anuparigamma cetasā,
“Having explored every quarter with the mind,
อ้างอิงสยามรัฐ 25.145 · พุทธชยันตี 24.222
เนวชฺฌคา ปิยตรมตฺตนา กฺวจิ✎ ร่าง
Nevajjhagā piyataramattanā kvaci;
one finds no-one dearer than oneself.
เอวมฺปิ ๑- โส ปุถุ อตฺตา ปเรสํ✎ ร่าง
Evaṁ piyo puthu attā paresaṁ,
Likewise for others, each holds themselves dear;
ตสฺมา น หึเส ปรํ อตฺตกาโมติ ฯ สุตฺตํ✎ ร่าง
Tasmā na hiṁse paramattakāmo”ti.
so one who desires self-knowledge would harm no other.”
—
Udāna 5.2
Heartfelt Sayings 5.2