—
Udāna 8.9
Heartfelt Sayings 8.9
—
Paṭhamadabbasutta
With Dabba (1st)
เอวมฺเม สุตํ ฯ✎ ร่าง
Evaṁ me sutaṁ—
So I have heard.
เอกํ สมยํ ภควา ราชคเห วิหรติ
เวฬุวเน กลนฺทกนิวาเป ฯ✎ ร่าง
ekaṁ samayaṁ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe.
At one time the Buddha was staying near Rājagaha, in the Bamboo Grove, the squirrels’ feeding ground.
อถ โข อายสฺมา ทพฺโพ มลฺลปุตฺโต
เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ อุปสงฺกมิตฺวา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา
เอกมนฺตํ นิสีทิ ฯ✎ ร่าง
Atha kho āyasmā dabbo mallaputto yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavantaṁ abhivādetvā ekamantaṁ nisīdi.
Then Venerable Dabba the Mallian went up to the Buddha, bowed, sat down to one side, and said to him:
เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข อายสฺมา ทพฺโพ
มลฺลปุตฺโต ภควนฺตํ เอตทโวจ✎ ร่าง
Ekamantaṁ nisinno kho āyasmā dabbo mallaputto bhagavantaṁ etadavoca:
ปรินิพฺพานกาโล เมทานิ สุคตาติ ฯ✎ ร่าง
“parinibbānakālo me dāni, sugatā”ti.
“Holy One, it is the time for my full extinguishment.”
ยสฺสทานิ ตฺวํ ทพฺพ กาลํ มญฺญสีติ ฯ✎ ร่าง
“Yassadāni tvaṁ, dabba, kālaṁ maññasī”ti.
“Please, Dabba, do as you see fit.”
อถ โข อายสฺมา ทพฺโพ
มลฺลปุตฺโต อุฏฺฐายาสนา ภควนฺตํ อภิวาเทตฺวา ปทกฺขิณํ กตฺวา
เวหาสํ อพฺภุคฺคนฺตฺวา อากาเส อนฺตลิกฺเข ปลฺลงฺเกน นิสีทิ
เตโชธาตุํ สมาปชฺชิตฺวา วุฏฺฐหิตฺวา ปรินิพฺพายิ ฯ✎ ร่าง
Atha kho āyasmā dabbo mallaputto uṭṭhāyāsanā bhagavantaṁ abhivādetvā padakkhiṇaṁ katvā vehāsaṁ abbhuggantvā ākāse antalikkhe pallaṅkena nisīditvā tejodhātuṁ samāpajjitvā vuṭṭhahitvā parinibbāyi.
Then Dabba rose from his seat, bowed and respectfully circled the Buddha, keeping him on his right. Then he rose into the air and, sitting cross-legged in midair, entered and withdrew from the fire element before becoming fully extinguished.
อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 47.178
อถ โข อายสฺมโต ทพฺพสฺส มลฺลปุตฺตสฺส เวหาสํ
อพฺภุคฺคนฺตฺวา อากาเส อนฺตลิกฺเข ปลฺลงฺเกน นิสีทิตฺวา เตโชธาตุํ
สมาปชฺชิตฺวา วุฏฺฐหิตฺวา ปรินิพฺพุตสฺส สรีรสฺส ฌายมานสฺส ฑยฺหมานสฺส
เนว ฉาริกา ปญฺญายติ น มสิ ๑- ฯ✎ ร่าง
Atha kho āyasmato dabbassa mallaputtassa vehāsaṁ abbhuggantvā ākāse antalikkhe pallaṅkena nisīditvā tejodhātuṁ samāpajjitvā vuṭṭhahitvā parinibbutassa sarīrassa jhāyamānassa ḍayhamānassa neva chārikā paññāyittha na masi.
Then when he was fully quenched while sitting cross-legged in midair, his body burning and combusting left neither ashes nor soot to be found.
อ้างอิงPTS 93 · สยามรัฐ 25.227
เสยฺยถาปิ นาม สปฺปิสฺส วา
เตลสฺส วา ฌายมานสฺส ฑยฺหมานสฺส เนว ฉาริกา ปญฺญายติ น มสิ✎ ร่าง
Seyyathāpi nāma sappissa vā telassa vā jhāyamānassa ḍayhamānassa neva chārikā paññāyati na masi;
It’s like when ghee or oil blaze and burn, and neither ashes nor soot are found.
เอวเมว อายสฺมโต ทพฺพสฺส มลฺลปุตฺตสฺส เวหาสํ อพฺภุคฺคนฺตฺวา
อากาเส อนฺตลิกฺเข ปลฺลงฺเกน นิสีทิตฺวา เตโชธาตุํ สมาปชฺชิตฺวา
วุฏฺฐหิตฺวา ปรินิพฺพุตสฺส สรีรสฺส ฌายมานสฺส ฑยฺหมานสฺส เนว
@เชิงอรรถ: ๑ โป. น ปสฺสิ ฯ
ฉาริกา ปญฺญายิตฺถ น มสีติ ฯ✎ ร่าง
evamevaṁ āyasmato dabbassa mallaputtassa vehāsaṁ abbhuggantvā ākāse antalikkhe pallaṅkena nisīditvā tejodhātuṁ samāpajjitvā vuṭṭhahitvā parinibbutassa sarīrassa jhāyamānassa ḍayhamānassa neva chārikā paññāyittha na masīti.
อถ โข ภควา เอตมตฺถํ
วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ✎ ร่าง
Atha kho bhagavā etamatthaṁ viditvā tāyaṁ velāyaṁ imaṁ udānaṁ udānesi:
Then, understanding this matter, on that occasion the Buddha expressed this heartfelt sentiment:
อ้างอิงพุทธชยันตี 24.316
อเภทิ กาโย นิโรธิ สญฺญา✎ ร่าง
“Abhedi kāyo nirodhi saññā,
“The body is broken up, perception has ceased,
เวทนาปีติทหํสุ ๑- สพฺพา✎ ร่าง
Vedanā sītibhaviṁsu sabbā;
all feelings have become cool;
วูปสมึสุ สงฺขารา✎ ร่าง
Vūpasamiṁsu saṅkhārā,
choices are stilled,
วิญฺญาณํอตฺถมาคมาติ ฯ✎ ร่าง
Viññāṇaṁ atthamāgamā”ti.
and consciousness come to an end.”
—
Udāna 8.10
Heartfelt Sayings 8.10