เอวมฺเม สุตํ ฯ เอกํ สมยํ ภควา มคเธสุ
วิหรติ ทกฺขิณาคิริสฺมึ เอกนาฬายํ พฺราหฺมณคาเม ฯ✎ ร่าง
ekaṁ samayaṁ bhagavā magadhesu viharati dakkhiṇāgirismiṁ ekanāḷāyaṁ brāhmaṇagāme.
At one time the Buddha was staying in the land of the Magadhans in the Southern Hills near the brahmin village of Ekanāḷa.
เตน โข ปน
สมเยน กสิภารทฺวาชสฺส พฺราหฺมณสฺส ปญฺจมตฺตานิ นงฺคลสตานิ
ปยุตฺตานิ โหนฺติ วปฺปกาเล ฯ✎ ร่าง
Tena kho pana samayena kasibhāradvājassa brāhmaṇassa pañcamattāni naṅgalasatāni payuttāni honti vappakāle.
Now at that time the brahmin Bhāradvāja the Farmer had harnessed around five hundred plows, it being the season for sowing.
อถ โข ภควา ปุพฺพณฺหสมยํ
นิวาเสตฺวา ปตฺตจีวรมาทาย เยน กสิภารทฺวาชสฺส พฺราหฺมณสฺส
กมฺมนฺโต เตนุปสงฺกมิ ฯ✎ ร่าง
Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṁ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena kasibhāradvājassa brāhmaṇassa kammanto tenupasaṅkami.
Then the Buddha robed up in the morning and, taking his bowl and robe, went to where Bhāradvāja the Farmer was working.
เตน โข ปน สมเยน กสิภารทฺวาชสฺส
พฺราหฺมณสฺส ปริเวสนา วตฺตติ ฯ✎ ร่าง
Tena kho pana samayena kasibhāradvājassa brāhmaṇassa parivesanā vattati.
Now at that time Bhāradvāja the Farmer was distributing food.
อถ โข ภควา เยน ปริเวสนา เตนุปสงฺกมิ อุปสงฺกมิตฺวา
เอกมนฺตํ อฏฺฐาสิ ฯ✎ ร่าง
Atha kho bhagavā yena parivesanā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā ekamantaṁ aṭṭhāsi.
Then the Buddha went to where the distribution was taking place and stood to one side.
อทฺทสา โข กสิภารทฺวาโช พฺราหฺมโณ ภควนฺตํ
ปิณฺฑาย ฐิตํ✎ ร่าง
Addasā kho kasibhāradvājo brāhmaṇo bhagavantaṁ piṇḍāya ṭhitaṁ.
Bhāradvāja the Farmer saw him standing for alms
อ้างอิงพุทธชยันตี 25.24
ทิสฺวาน ภควนฺตํ เอตทโวจ✎ ร่าง
Disvāna bhagavantaṁ etadavoca:
and said to him,
อหํ โข สมณ กสามิ จ
วปฺปามิ จ กสิตฺวา จ วปฺปิตฺวา จ ภุญฺชามิ ฯ✎ ร่าง
“ahaṁ kho, samaṇa, kasāmi ca vapāmi ca; kasitvā ca vapitvā ca bhuñjāmi.
“I plough and sow, ascetic, and then I eat.
ตฺวมฺปิ สมณ กสสฺสุ
จ วปฺปสฺสุ จ กสิตฺวา จ วปฺปิตฺวา จ ภุญฺชาหีติ ๑- ฯ✎ ร่าง
Tvampi, samaṇa, kasassu ca vapassu ca; kasitvā ca vapitvā ca bhuñjassū”ti.
You too should plough and sow, then you may eat.”
อหมฺปิ
โข พฺราหฺมณ กสามิ จ วปฺปามิ จ กสิตฺวา จ วปฺปิตฺวา
จ ภุญฺชามีติ ฯ✎ ร่าง
“Ahampi kho, brāhmaṇa, kasāmi ca vapāmi ca; kasitvā ca vapitvā ca bhuñjāmī”ti.
“I too plough and sow, brahmin, and then I eat.”
อ้างอิงสยามรัฐ 25.341
น โข ปน ๒- สมณ ปสฺสาม โภโต โคตมสฺส
ยุคํ วา นงฺคลํ วา ผาลํ วา ปาจนํ วา พลิพทฺเธ ๓- วา✎ ร่าง
“Na kho pana mayaṁ passāma bhoto gotamassa yugaṁ vā naṅgalaṁ vā phālaṁ vā pācanaṁ vā balībadde vā.
“I don’t see the worthy Gotama with a yoke or plow or plowshare or goad or oxen, yet he says:
อถ
จ ปน ภวํ โคตโม เอวมาห✎ ร่าง
Atha ca pana bhavaṁ gotamo evamāha:
อหมฺปิ โข พฺราหฺมณ กสามิ จ
@เชิงอรรถ: ๑ ม. ยุ. ภุญฺชสฺสติ ฯ ๒ โป. ม. ยุ. ปน มยํ ฯ ๓ ม. ยุ. พลิพทฺเท ฯ
วปฺปามิ จ กสิตฺวา จ วปฺปิตฺวา จ ภุญฺชามีติ ฯ✎ ร่าง
‘ahampi kho, brāhmaṇa, kasāmi ca vapāmi ca; kasitvā ca vapitvā ca bhuñjāmī’”ti.
‘I too plough and sow, brahmin, and then I eat.’”
อถ โข
กสิภารทฺวาโช พฺราหฺมโณ ภควนฺตํ คาถาย อชฺฌภาสิ✎ ร่าง
Atha kho kasibhāradvājo brāhmaṇo bhagavantaṁ gāthāya ajjhabhāsi:
Then Bhāradvāja the Farmer addressed the Buddha in verse: