เอวํ วุตฺเต เกณิโย ชฏิโล ทกฺขิณํ พาหํ ๑- ปคฺคเหตฺวา
เสลํ พฺราหฺมณํ เอตทโวจ✎ ร่าง
Evaṁ vutte, keṇiyo jaṭilo dakkhiṇaṁ bāhuṁ paggahetvā selaṁ brāhmaṇaṁ etadavoca:
When he said this, Keṇiya pointed with his right arm and said,
อ้างอิงPTS 107 · ฉัฏฐสังคายนา 48.167
เยเนสา โภ เสล นีลวนราชีติ ฯ✎ ร่าง
“yenesā, bho sela, nīlavanarājī”ti.
“There, worthy Sela, at that line of blue forest.”
อถ โข เสโล พฺราหฺมโณ ตีหิ มาณวกสเตหิ สทฺธึ เยน ภควา
เตนุปสงฺกมิ ฯ✎ ร่าง
Atha kho selo brāhmaṇo tīhi māṇavakasatehi saddhiṁ yena bhagavā tenupasaṅkami.
Then Sela, together with his young students, approached the Buddha.
อถ โข เสโล พฺราหฺมโณ เต มาณวเก อามนฺเตสิ✎ ร่าง
Atha kho selo brāhmaṇo te māṇavake āmantesi:
He said to his young students,
อปฺปสทฺทา โภนฺโต อาคจฺฉนฺตุ ปเท ปทํ นิกฺขิปนฺตา✎ ร่าง
“appasaddā bhonto āgacchantu, pade padaṁ nikkhipantā.
“Come quietly, gentlemen, tread gently.
ทุราสทา หิ เต ภวนฺโต ๒- สีหาว เอกจรา✎ ร่าง
Durāsadā hi te bhagavanto sīhāva ekacarā.
For the Buddhas are intimidating, like a lion living alone.
ยทา จาหํ โภ
สมเณน โคตเมน สทฺธึ มนฺเตยฺยํ มา เม โภนฺโต อนฺตรนฺตรา
กถํ โอปาเตถ✎ ร่าง
Yadā cāhaṁ, bho, samaṇena gotamena saddhiṁ manteyyaṁ, mā me bhonto antarantarā kathaṁ opātetha;
When I’m consulting with the ascetic Gotama, don’t interrupt.
กถาปริโยสานํ เม ภวนฺโต อาคเมนฺตูติ ฯ✎ ร่าง
kathāpariyosānaṁ me bhavanto āgamentū”ti.
Wait until I’ve finished speaking.”
อถ โข เสโล พฺราหฺมโณ เยน ภควา เตนุปสงฺกมิ
อุปสงฺกมิตฺวา ภควตา สทฺธึ สมฺโมทิ✎ ร่าง
Atha kho selo brāhmaṇo yena bhagavā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṁ sammodi.
Then Sela went up to the Buddha, and exchanged greetings with him.
สมฺโมทนียํ กถํ สาราณียํ
วีติสาเรตฺวา เอกมนฺตํ นิสีทิ ฯ✎ ร่าง
Sammodanīyaṁ kathaṁ sāraṇīyaṁ vītisāretvā ekamantaṁ nisīdi.
When the greetings and polite conversation were over, he sat down to one side.
เอกมนฺตํ นิสินฺโน โข เสโล
พฺราหฺมโณ ภควโต กาเย ทฺวตฺตึส มหาปุริสลกฺขณานิ
สมฺมนฺเนสิ ฯ✎ ร่าง
Ekamantaṁ nisinno kho selo brāhmaṇo bhagavato kāye dvattiṁsamahāpurisalakkhaṇāni samannesi.
and scrutinized the Buddha’s body for the thirty-two marks of a great man.
อทฺทสา โข เสโล พฺราหฺมโณ ภควโต กาเย ทฺวตฺตึส
มหาปุริสลกฺขณานิ เยภุยฺเยน ฐเปตฺวา เทฺว✎ ร่าง
Addasā kho selo brāhmaṇo bhagavato kāye dvattiṁsamahāpurisalakkhaṇāni yebhuyyena ṭhapetvā dve.
He saw all of them except for two,
ทฺวีสุ มหาปุริสลกฺขเณสุ
กงฺขติ วิจิกิจฺฉติ นาธิมุจฺจติ น สมฺปสีทติ✎ ร่าง
Dvīsu mahāpurisalakkhaṇesu kaṅkhati vicikicchati nādhimuccati na sampasīdati—
which he had doubts about:
โกโสหิเต จ วตฺถคุเยฺห
ปหุตชิวฺหตาย จ ๓- ฯ✎ ร่าง
kosohite ca vatthaguyhe pahūtajivhatāya cāti.
whether the private parts were sheathed in a foreskin, and the largeness of the tongue.
อถ โข ภควโต เอตทโหสิ✎ ร่าง
Atha kho bhagavato etadahosi:
Then it occurred to the Buddha,
อ้างอิงPTS 108 · สยามรัฐ 25.443 · พุทธชยันตี 25.174
ปสฺสติ โข เม อยํ เสโล พฺราหฺมโณ
ทฺวตฺตึส มหาปุริสลกฺขณานิ เยภุยฺเยน ฐเปตฺวา เทฺว✎ ร่าง
“passati kho me ayaṁ selo brāhmaṇo dvattiṁsamahāpurisalakkhaṇāni yebhuyyena ṭhapetvā dve.
“Sela sees all the marks except for two,
ทฺวีสุ มหาปุริสลกฺขเณสุ
กงฺขติ วิจิกิจฺฉติ นาธิมุจฺจติ น สมฺปสีทติ✎ ร่าง
Dvīsu mahāpurisalakkhaṇesu kaṅkhati vicikicchati nādhimuccati na sampasīdati—
which he has doubts about:
โกโสหิเต จ วตฺถคุเยฺห
@เชิงอรรถ: ๑ โป. ม. พาหุํ ฯ ๒ ม. ยุ. ภควนฺโต ฯ ๓ โป. ม. จาติ ฯ
ปหุตชิวฺหตาย จาติ ฯ✎ ร่าง
kosohite ca vatthaguyhe pahūtajivhatāya cā”ti.
whether the private parts are sheathed in a foreskin, and the largeness of the tongue.”
อถ โข ภควา ตถารูปํ อิทฺธาภิสงฺขารํ
อภิสงฺขาเรสิ ๑- ยถา อทฺทส เสโล พฺราหฺมโณ ภควโต โกโสหิตํ
วตฺถคุยฺหํ ฯ✎ ร่าง
Atha kho bhagavā tathārūpaṁ iddhābhisaṅkhāraṁ abhisaṅkhāsi, yathā addasa selo brāhmaṇo bhagavato kosohitaṁ vatthaguyhaṁ.
The Buddha used his psychic power to will that Sela would see his private parts sheathed in a foreskin.
อถ โข ภควา ชิวฺหํ นินฺนาเมตฺวา อุโภปิ กณฺณโสตานิ
อนุมสิ ปฏิมสิ อุโภปิ นาสิกโสตานิ อนุมสิ ปฏิมสิ เกวลมฺปิ
นลาฏมณฺฑลํ ชิวฺหาย ฉาเทสิ ฯ✎ ร่าง
Atha kho bhagavā jivhaṁ ninnāmetvā ubhopi kaṇṇasotāni anumasi paṭimasi, ubhopi nāsikasotāni anumasi paṭimasi, kevalampi nalāṭamaṇḍalaṁ jivhāya chādesi.
And he stuck out his tongue and stroked back and forth on his ear holes and nostrils, and covered his entire forehead with his tongue.
อถ โข เสลสฺส พฺราหฺมณสฺส เอตทโหสิ✎ ร่าง
Atha kho selassa brāhmaṇassa etadahosi:
Then Sela thought,
สมนฺนาคโต
โข สมโณ โคตโม ทฺวตฺตึสาย ๒- มหาปุริสลกฺขเณหิ ปริปุณฺเณหิ
โน อปริปุณฺเณหิ✎ ร่าง
“samannāgato kho samaṇo gotamo dvattiṁsamahāpurisalakkhaṇehi paripuṇṇehi, no aparipuṇṇehi.
“The ascetic Gotama possesses the thirty-two marks completely, lacking none.
โน จ โข นํ ชานามิ พุทฺโธ วา โน วา ฯ✎ ร่าง
No ca kho naṁ jānāmi buddho vā no vā.
But I don’t know whether or not he is an awakened one.
สุตํ
โข ปเนตํ ๓- พฺราหฺมณานํ วุฑฺฒานํ มหลฺลกานํ อาจริยปาจริยานํ
ภาสมานานํ✎ ร่าง
Sutaṁ kho pana metaṁ brāhmaṇānaṁ vuḍḍhānaṁ mahallakānaṁ ācariyapācariyānaṁ bhāsamānānaṁ:
I have heard that brahmins of the past who were elderly and senior, the tutors of tutors, said,
เย เต ภควนฺโต ๔- อรหนฺโต สมฺมาสมฺพุทฺธา เต
สเก วณฺเณ ภญฺญมาเน อตฺตานํ ปาตุกโรนฺตีติ✎ ร่าง
‘ye te bhavanti arahanto sammāsambuddhā, te sake vaṇṇe bhaññamāne attānaṁ pātukarontī’ti.
‘Those who are perfected ones, fully awakened Buddhas reveal themselves when praised.’
ยนฺนูนาหํ สมณํ
โคตมํ สมฺมุขา สารุปฺปาหิ คาถาหิ อภิตฺถเวยฺยนฺติ ฯ✎ ร่าง
Yannūnāhaṁ samaṇaṁ gotamaṁ sammukhā sāruppāhi gāthāhi abhitthaveyyan”ti.
Why don’t I extoll him in his presence with fitting verses?”
อถ โข เสโล
พฺราหฺมโณ ภควนฺตํ สมฺมุขา สารุปฺปาหิ คาถาหิ อภิตฺถวิ✎ ร่าง
Atha kho selo brāhmaṇo bhagavantaṁ sammukhā sāruppāhi gāthāhi abhitthavi:
Then Sela extolled the Buddha in his presence with fitting verses:
ปริปุณฺณกาโย สุรุจิ✎ ร่าง
“Paripuṇṇakāyo suruci,
“O Blessed One, your body’s perfect,
สุชาโต จารุทสฺสโน✎ ร่าง
Sujāto cārudassano;
you’re radiant, handsome, lovely to behold;
สุวณฺณวณฺโณสิ ภควา✎ ร่าง
Suvaṇṇavaṇṇosi bhagavā,
golden colored,
สุสุกฺกทาโฒสิ ๕- วิริยวา✎ ร่าง
Susukkadāṭhosi vīriyavā.
with teeth so white; you’re strong.
นรสฺส หิ สุชาตสฺส✎ ร่าง
Narassa hi sujātassa,
The characteristics
อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 48.168
เย ภวนฺติ วิยญฺชนา✎ ร่าง
ye bhavanti viyañjanā;
of a handsome man,
สพฺเพ เต ตว กายสฺมึ✎ ร่าง
Sabbe te tava kāyasmiṁ,
the marks of a great man,
มหาปุริสลกฺขณา ฯ✎ ร่าง
mahāpurisalakkhaṇā.
are all found on your body.
ปสนฺนเนตฺโต สุมุโข✎ ร่าง
Pasannanetto sumukho,
Your eyes are clear, your face is fair,
อ้างอิงสยามรัฐ 25.444
พฺรหา อุชุ ปตาปวา✎ ร่าง
brahā uju patāpavā;
you’re formidable, upright, majestic.
มชฺเฌ สมณสงฺฆสฺส✎ ร่าง
Majjhe samaṇasaṅghassa,
In the midst of the Saṅgha of ascetics,
อาทิจฺโจว วิโรจสิ ฯ✎ ร่าง
ādiccova virocasi.
you shine like the sun.
กลฺยาณทสฺสโน ภิกฺขุ✎ ร่าง
Kalyāṇadassano bhikkhu,
You’re a mendicant fine to see,
กาญฺจนสนฺนิภตโจ✎ ร่าง
kañcanasannibhattaco;
with skin that shines like lustrous gold.
กินฺเต สมณภาเวน✎ ร่าง
Kiṁ te samaṇabhāvena,
But with such excellent appearance,
เอวํ อุตฺตมวณฺณิโน ฯ✎ ร่าง
evaṁ uttamavaṇṇino.
what do you want with the ascetic life?
ราชา อรหสิ ภวิตุํ✎ ร่าง
Rājā arahasi bhavituṁ,
You’re fit to be a king,
อ้างอิงพุทธชยันตี 25.176
จกฺกวตฺตี รเถสโภ✎ ร่าง
cakkavattī rathesabho;
a wheel-turning monarch, chief of charioteers,
จาตุรนฺโต วิชิตาวี✎ ร่าง
Cāturanto vijitāvī,
victorious in the four quarters,
ชมฺพุสณฺฑสฺส อิสฺสโร✎ ร่าง
jambusaṇḍassa issaro.
lord of the Black Plum Tree Land.
ขตฺติยา โภชราชาโน✎ ร่าง
Khattiyā bhogirājāno,
Aristocrats, nobles, and kings
อ้างอิงPTS 109
อนุยนฺตา ๓- ภวนฺติ เต✎ ร่าง
anuyantā bhavantu te;
ought follow your rule.
ราชาภิราชา มนุชินฺโท✎ ร่าง
Rājābhirājā manujindo,
Gotama, may you reign
รชฺชํ กาเรหิ โคตม ฯ✎ ร่าง
rajjaṁ kārehi gotama”.
as king of kings, lord of mankind!”