เอวมฺเม สุตํ ฯ✎ ร่าง
Evaṁ me sutaṁ—
So I have heard.
อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 47.71
เอกํ สมยํ ภควา อุรุเวลายํ
วิหรติ นชฺชา เนรญฺชราย ตีเร โพธิรุกฺขมูเล ปฐมาภิสมฺพุทฺโธ ฯ✎ ร่าง
ekaṁ samayaṁ bhagavā uruvelāyaṁ viharati najjā nerañjarāya tīre bodhirukkhamūle paṭhamābhisambuddho.
At one time, when he was first awakened, the Buddha was staying in Uruvelā at the root of the tree of awakening on the bank of the Nerañjarā River.
เตน โข ปน สมเยน ภควา สตฺตาหํ เอกปลฺลงฺเกน นิสินฺโน
โหติ วิมุตฺติสุขํ ปฏิสํเวที ฯ✎ ร่าง
Tena kho pana samayena bhagavā sattāhaṁ ekapallaṅkena nisinno hoti vimuttisukhapaṭisaṁvedī.
There the Buddha sat cross-legged for seven days without moving, experiencing the bliss of freedom.
อถ โข ภควา ตสฺส สตฺตาหสฺส
อจฺจเยน ตมฺหา สมาธิมฺหา วุฏฺฐหิตฺวา รตฺติยา ปจฺฉิมํ ยามํ
ปฏิจฺจสมุปฺปาทํ อนุโลมปฏิโลมํ สาธุกํ มนสากาสิ✎ ร่าง
Atha kho bhagavā tassa sattāhassa accayena tamhā samādhimhā vuṭṭhahitvā rattiyā pacchimaṁ yāmaṁ paṭiccasamuppādaṁ anulomapaṭilomaṁ sādhukaṁ manasākāsi:
When seven days had passed, the Buddha emerged from that state of immersion. In the last watch, he carefully applied the mind to dependent origination in forward and reverse order:
อิติ อิมสฺมึ สติ อิทํ โหติ อิมสฺสุปฺปาทา อิทํ อุปฺปชฺชติ✎ ร่าง
“Iti imasmiṁ sati idaṁ hoti, imassuppādā idaṁ uppajjati,
“When this exists, this comes to be; due to the arising of this, this arises.
อิมสฺมึ อสติ อิทํ น โหติ อิมสฺส นิโรธา อิทํ นิรุชฺฌติ ยทิทํ✎ ร่าง
imasmiṁ asati idaṁ na hoti, imassa nirodhā idaṁ nirujjhati; yadidaṁ—
When this doesn’t exist, this doesn’t come to be; due to the cessation of this, this ceases. That is:
อวิชฺชาปจฺจยา
สงฺขารา✎ ร่าง
avijjāpaccayā saṅkhārā,
Ignorance is a requirement for choices.
สงฺขารปจฺจยา วิญฺญาณํ✎ ร่าง
saṅkhārapaccayā viññāṇaṁ,
Choices are a requirement for consciousness.
วิญฺญาณปจฺจยา นามรูปํ✎ ร่าง
viññāṇapaccayā nāmarūpaṁ,
Consciousness is a requirement for name and form.
นามรูปปจฺจยา สฬายตนํ✎ ร่าง
nāmarūpapaccayā saḷāyatanaṁ,
Name and form are requirements for the six sense fields.
สฬายตนปจฺจยา ผสฺโส✎ ร่าง
saḷāyatanapaccayā phasso,
The six sense fields are requirements for contact.
ผสฺสปจฺจยา
เวทนา✎ ร่าง
phassapaccayā vedanā,
Contact is a requirement for feeling.
เวทนาปจฺจยา ตณฺหา✎ ร่าง
vedanāpaccayā taṇhā,
Feeling is a requirement for craving.
ตณฺหาปจฺจยา อุปาทานํ✎ ร่าง
taṇhāpaccayā upādānaṁ,
Craving is a requirement for grasping.
อุปาทานปจฺจยา ภโว✎ ร่าง
upādānapaccayā bhavo,
Grasping is a requirement for continued existence.
ภวปจฺจยา ชาติ✎ ร่าง
bhavapaccayā jāti,
Continued existence is a requirement for rebirth.
ชาติปจฺจยา ชรามรณํ
โสกปริเทวทุกฺขโทมนสฺสุปายาสา สมฺภวนฺติ✎ ร่าง
jātipaccayā jarāmaraṇaṁ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā sambhavanti.
Rebirth is a requirement for old age and death, sorrow, lamentation, pain, sadness, and distress to come to be.
เอวเมตสฺส เกวลสฺส
ทุกฺขกฺขนฺธสฺส สมุทโย โหติ ฯ✎ ร่าง
Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa samudayo hoti.
That is how this entire mass of suffering originates.
อวิชฺชาย เตฺวว อเสสวิราคนิโรธา สงฺขารนิโรโธ✎ ร่าง
Avijjāya tveva asesavirāganirodhā saṅkhāranirodho,
When ignorance fades away and ceases no residue left behind, choices cease.
อ้างอิงPTS 3 · สยามรัฐ 25.76 · พุทธชยันตี 24.134
สงฺขารนิโรธา วิญฺญาณนิโรโธ✎ ร่าง
saṅkhāranirodhā viññāṇanirodho,
When choices cease, consciousness ceases.
วิญฺญาณนิโรธา นามรูปนิโรโธ✎ ร่าง
viññāṇanirodhā nāmarūpanirodho,
When consciousness ceases, name and form cease.
นามรูปนิโรธา สฬายตนนิโรโธ✎ ร่าง
nāmarūpanirodhā saḷāyatananirodho,
When name and form cease, the six sense fields cease.
สฬายตนนิโรธา ผสฺสนิโรโธ✎ ร่าง
saḷāyatananirodhā phassanirodho,
When the six sense fields cease, contact ceases.
ผสฺสนิโรธา เวทนานิโรโธ✎ ร่าง
phassanirodhā vedanānirodho,
When contact ceases, feeling ceases.
เวทนานิโรธา ตณฺหานิโรโธ✎ ร่าง
vedanānirodhā taṇhānirodho,
When feeling ceases, craving ceases.
ตณฺหานิโรธา อุปาทานนิโรโธ✎ ร่าง
taṇhānirodhā upādānanirodho,
When craving ceases, grasping ceases.
อุปาทานนิโรธา ภวนิโรโธ✎ ร่าง
upādānanirodhā bhavanirodho,
When grasping ceases, continued existence ceases.
ภวนิโรธา ชาตินิโรโธ✎ ร่าง
bhavanirodhā jātinirodho,
When continued existence ceases, rebirth ceases.
ชาตินิโรธา ชรามรณํ โสกปริเทวทุกฺข-
โทมนสฺสุปายาสา นิรุชฺฌนฺติ✎ ร่าง
jātinirodhā jarāmaraṇaṁ sokaparidevadukkhadomanassupāyāsā nirujjhanti.
When rebirth ceases, old age and death, sorrow, lamentation, pain, sadness, and distress cease.
เอวเมตสฺส เกวลสฺส
ทุกฺขกฺขนฺธสฺส นิโรโธ โหตีติ ฯ✎ ร่าง
Evametassa kevalassa dukkhakkhandhassa nirodho hotī”ti.
That is how this entire mass of suffering ceases.”
อถ โข ภควา เอตมตฺถํ
วิทิตฺวา ตายํ เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ✎ ร่าง
Atha kho bhagavā etamatthaṁ viditvā tāyaṁ velāyaṁ imaṁ udānaṁ udānesi:
Then, understanding this matter, on that occasion the Buddha expressed this heartfelt sentiment:
ยทา หเว ปาตุภวนฺติ ธมฺมา✎ ร่าง
“Yadā have pātubhavanti dhammā,
“When things become clear
อาตาปิโน ฌายโต พฺราหฺมณสฺส✎ ร่าง
Ātāpino jhāyato brāhmaṇassa;
to the keen, meditating brahmin,
วิธูปยํ ติฏฺฐติ มารเสนํ✎ ร่าง
Vidhūpayaṁ tiṭṭhati mārasenaṁ,
he remains, scattering Māra’s army,
สุริโยว โอภาสยมนฺตลิกฺขนฺติ ฯ✎ ร่าง
Sūriyova obhāsayamantalikkhan”ti.
as the sun lights up the sky.”
—
Udāna 1.4
Heartfelt Sayings 1.4