เนื้อความทั้งข้อ
[๔๓๔] กัปปมาณพทูลถามปัญหาว่า
ข้าแต่พระองค์ผู้นิรทุกข์ ขอพระองค์จงตรัสบอกซึ่งธรรมอัน
เป็นที่พึ่งของชนทั้งหลาย ผู้อันชราและมรณะครอบงำแล้ว
ดุจที่พึ่งของชนทั้งหลายผู้อยู่ในท่ามกลางสาคร เมื่อคลื่น
เกิดแล้ว มีภัยใหญ่ฉะนั้น อนึ่ง ขอพระองค์จงตรัสบอก
ที่พึ่งแก่ข้าพระองค์โดยอุบายที่ทุกข์นี้ไม่พึงมีอีกเถิด ฯ
พระผู้มีพระภาคตรัสพยากรณ์ว่า ดูกรกัปปะ
เราจะบอกธรรม อันเป็นที่พึ่งของชนทั้งหลาย ผู้อันชรา
และมรณะครอบงำแล้ว ดุจที่พึ่งของชนทั้งหลายผู้อยู่ใน
ท่ามกลางสาคร เมื่อคลื่นเกิดแล้ว มีภัยใหญ่ แก่ท่าน
ธรรมชาติไม่มีเครื่องกังวล ไม่มีความถือมั่น นี้เป็นที่พึ่ง หาใช่
อย่างอื่นไม่ เรากล่าวที่พึ่งอันเป็นที่สิ้นไปแห่งชราและมรณะว่า
นิพพาน ชนเหล่าใดรู้นิพพานนั้นแล้ว มีสติ มีธรรมอันเห็น
แล้วดับกิเลสได้แล้ว ชนเหล่านั้นไม่อยู่ใต้อำนาจของมาร
ไม่เดินไปในทางของมาร ฯ
—
Sutta Nipāta 5.11
Anthology of Discourses 5.11
—
Kappamāṇavapucchā
The Questions of Kappa
มชฺเฌ สรสฺมึ ติฏฺฐตํ (อิจฺจายสฺมา กปฺโป✎ ร่าง
“Majjhe sarasmiṁ tiṭṭhataṁ,
“For those overwhelmed by old age and death,”
อ้างอิงสยามรัฐ 25.544
—
(iccāyasmā kappo)
said Venerable Kappa,
โอเฆ ชาเต มหพฺภเย✎ ร่าง
Oghe jāte mahabbhaye;
“stuck mid-stream
ชรามจฺจุปเรตานํ✎ ร่าง
Jarāmaccuparetānaṁ,
as the terrifying flood arises,
ทีปํ ปพฺรูหิ มาริส✎ ร่าง
Dīpaṁ pabrūhi mārisa;
tell me an island, good fellow.
ตฺวญฺจ เม ทีปมกฺขาหิ✎ ร่าง
Tvañca me dīpamakkhāhi,
Explain to me an island
ยถายิทํ นาปรํ สิยา ฯ✎ ร่าง
Yathāyidaṁ nāparaṁ siyā”.
so this may occur no further.”
มชฺเฌ สรสฺมึ ติฏฺฐตํ (กปฺปาติ ภควา✎ ร่าง
“Majjhe sarasmiṁ tiṭṭhataṁ,
“For those overwhelmed by old age and death,”
อ้างอิงPTS 212 · ฉัฏฐสังคายนา 48.241
—
(kappāti bhagavā)
replied the Buddha,
โอเฆ ชาเต มหพฺภเย✎ ร่าง
Oghe jāte mahabbhaye;
“stuck mid-stream
ชรามจฺจุปเรตานํ✎ ร่าง
Jarāmaccuparetānaṁ,
as the terrifying flood arises,
ทีปํ ปพฺรูมิ กปฺป เต ฯ✎ ร่าง
Dīpaṁ pabrūmi kappa te.
I shall tell you an island, Kappa.
อกิญฺจนํ อนาทานํ✎ ร่าง
Akiñcanaṁ anādānaṁ,
Having nothing, taking nothing:
เอตํ ทีปํ อนาปรํ✎ ร่าง
etaṁ dīpaṁ anāparaṁ;
this is the island with nothing further.
นิพฺพานํ อิติ นํ พฺรูมิ✎ ร่าง
Nibbānaṁ iti naṁ brūmi,
I call it extinguishment,
ชรามจฺจุปริกฺขยํ ฯ✎ ร่าง
jarāmaccuparikkhayaṁ.
the ending of old age and death.
เอตทญฺญาย เย สตา✎ ร่าง
Etadaññāya ye satā,
Those who have fully understood this, mindful,
ทิฏฺฐธมฺมาภินิพฺพุตา✎ ร่าง
Diṭṭhadhammābhinibbutā;
are quenched in this very life.
น เต มารวสานุคา✎ ร่าง
Na te māravasānugā,
They don’t fall under Māra’s sway,
น เต มารสฺส ปฏฺฐคูติ ๑- ฯ✎ ร่าง
Na te mārassa paddhagū”ti.
nor are they his footmen.”
กปฺปมาณวกปญฺหา ทสมา ฯ✎ ร่าง
Kappamāṇavapucchā dasamā.
สุตฺตนิปาเต ปญฺจมสฺส ปารายนวคฺคสฺส
เอกาทสมา✎ ร่าง
Sutta Nipāta 5.12
Anthology of Discourses 5.12
ชตุกณฺณ✎ ร่าง
Jatukaṇṇimāṇavapucchā
The Questions of Jatukaṇṇī
ีปญฺหา✎ ร่าง
“Sutvānahaṁ vīramakāmakāmiṁ,
“Hearing of the hero with no desire for sensual pleasures,”
อ้างอิงสยามรัฐ 25.545 · พุทธชยันตี 25.338