เอวมฺเม สุตํ ฯ✎ ร่าง
Evaṁ me sutaṁ—
So I have heard.
เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ วิหรติ
เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม ฯ✎ ร่าง
ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.
At one time the Buddha was staying near Sāvatthī in Jeta’s Grove, Anāthapiṇḍika’s monastery.
เตน โข ปน สมเยน อายสฺมา
สงฺคามชิ สาวตฺถึ อนุปฺปตฺโต โหติ ภควนฺตํ ทสฺสนาย ฯ✎ ร่าง
Tena kho pana samayena āyasmā saṅgāmaji sāvatthiṁ anuppatto hoti bhagavantaṁ dassanāya.
Now at that time Venerable Saṅgāmaji had arrived at Sāvatthī to see the Buddha.
อสฺโสสิ
โข อายสฺมโต สงฺคามชิสฺส ปุราณทุติยิกา✎ ร่าง
Assosi kho āyasmato saṅgāmajissa purāṇadutiyikā:
His former wife heard
อยฺโย กิร สงฺคามชิ
สาวตฺถึ อนุปฺปตฺโตติ ฯ✎ ร่าง
“ayyo kira saṅgāmaji sāvatthiṁ anuppatto”ti.
that he had arrived,
สา ทารกํ อาทาย เชตวนํ อคมาสิ ฯ✎ ร่าง
Sā dārakaṁ ādāya jetavanaṁ agamāsi.
and went to the Jetavana, taking their boy.
เตน โข ปน สมเยน อายสฺมา สงฺคามชิ อญฺญตรสฺมึ
รุกฺขมูเล ทิวาวิหาเร ๔- นิสินฺโน โหติ✎ ร่าง
Tena kho pana samayena āyasmā saṅgāmaji aññatarasmiṁ rukkhamūle divāvihāraṁ nisinno hoti.
Now at that time Venerable Saṅgāmaji was sitting at the root of a tree for the day’s meditation.
อถ โข อายสฺมโต
สงฺคามชิสฺส ปุราณทุติยิกา เยนายสฺมา สงฺคามชิ เตนุปสงฺกมิ
อุปสงฺกมิตฺวา อายสฺมนฺตํ สงฺคามชึ เอตทโวจ✎ ร่าง
Atha kho āyasmato saṅgāmajissa purāṇadutiyikā yenāyasmā saṅgāmaji tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā āyasmantaṁ saṅgāmajiṁ etadavoca:
Then his former wife went up to him and said,
ขุทฺทปุตฺตํ หิ
สมณ โปส มนฺติ ฯ✎ ร่าง
“khuddaputtañhi, samaṇa, posa man”ti.
“Ascetic, please raise this little boy.”
เอวํ วุตฺเต อายสฺมา สงฺคามชิ ตุณฺหี
อโหสิ ฯ✎ ร่าง
Evaṁ vutte, āyasmā saṅgāmaji tuṇhī ahosi.
When she said this, Saṅgāmaji kept silent.
ทุติยมฺปิ โข อายสฺมโต สงฺคามชิสฺส ปุราณทุติยิกา
@เชิงอรรถ: ๑ ม. ยุ. ปกฺกูโลติ ฯ ๒ ม. ยุ. เอตํ ฯ ๓ ยุ. พกฺกุลญฺจ .. ฯ@๔ ม. ยุ. ทิวาวิหารํ
อายสฺมนฺตํ สงฺคามชึ เอตทโวจ✎ ร่าง
Dutiyampi kho āyasmato saṅgāmajissa purāṇadutiyikā āyasmantaṁ saṅgāmajiṁ etadavoca:
For a second time she said,
อ้างอิงสยามรัฐ 25.80
ขุทฺทปุตฺตํ หิ สมณ โปส มนฺติ ฯ✎ ร่าง
“khuddaputtañhi, samaṇa, posa man”ti.
“Ascetic, please raise this little boy.”
ทุติยมฺปิ โข อายสฺมา สงฺคามชิ ตุณฺหี อโหสิ ฯ✎ ร่าง
Dutiyampi kho āyasmā saṅgāmaji tuṇhī ahosi.
For a second time, Saṅgāmaji kept silent.
ตติยมฺปิ โข
อายสฺมโต สงฺคามชิสฺส ปุราณทุติยิกา อายสฺมนฺตํ สงฺคามชึ
เอตทโวจ✎ ร่าง
Tatiyampi kho āyasmato saṅgāmajissa purāṇadutiyikā āyasmantaṁ saṅgāmajiṁ etadavoca:
For a third time she said,
อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 47.75
ขุทฺทปุตฺตํ หิ สมณ โปส มนฺติ ฯ✎ ร่าง
“khuddaputtañhi, samaṇa, posa man”ti.
“Ascetic, please raise this little boy.”
ตติยมฺปิ โข
อายสฺมา สงฺคามชิ ตุณฺหี อโหสิ ฯ✎ ร่าง
Tatiyampi kho āyasmā saṅgāmaji tuṇhī ahosi.
For a third time, Saṅgāmaji kept silent.
อถ โข อายสฺมโต
สงฺคามชิสฺส ปุราณทุติยิกา ตํ ทารกํ อาทาย อายสฺมโต สงฺคามชิสฺส
ปุรโต นิกฺขิปิตฺวา ปกฺกามิ✎ ร่าง
Atha kho āyasmato saṅgāmajissa purāṇadutiyikā taṁ dārakaṁ āyasmato saṅgāmajissa purato nikkhipitvā pakkāmi:
Then she put down the boy in front of Saṅgāmaji, saying,
เอโส เต สมณ ปุตฺโต โปส นนฺติ ฯ✎ ร่าง
“eso te, samaṇa, putto; posa nan”ti.
“This is your child, ascetic. Please raise him.”
อถ โข อายสฺมา สงฺคามชิ ตํ ทารกํ เนว โอโลเกสิ
นาปิ อาลปิ ฯ✎ ร่าง
Atha kho āyasmā saṅgāmaji taṁ dārakaṁ neva olokesi nāpi ālapi.
But Saṅgāmaji neither looked at the boy nor spoke to him.
อ้างอิงPTS 6 · พุทธชยันตี 24.140
อถ โข อายสฺมโต สงฺคามชิสฺส ปุราณทุติยิกา
อวิทูเร ๑- คนฺตฺวา อปโลเกตี อทฺทสายสฺมนฺตํ สงฺคามชึ ตํ ทารกํ
เนว โอโลเกนฺตํ นาปิ อาลปนฺตํ ทิสฺวานสฺสา เอตทโหสิ✎ ร่าง
Atha kho āyasmato saṅgāmajissa purāṇadutiyikā avidūraṁ gantvā apalokentī addasa āyasmantaṁ saṅgāmajiṁ taṁ dārakaṁ neva olokentaṁ nāpi ālapantaṁ, disvānassā etadahosi:
Then his former wife went a little distance away. Looking back, she saw Saṅgāmaji ignoring the boy, and thought,
น จายํ
สมโณ ปุตฺเตนปิ อปโลเกนฺตี ฯ✎ ร่าง
“na cāyaṁ samaṇo puttenapi atthiko”ti.
“This ascetic doesn’t even want his child.”
ตโต ปฏินิวตฺติตฺวา ทารกํ อาทาย
ปกฺกามิ ฯ✎ ร่าง
Tato paṭinivattitvā dārakaṁ ādāya pakkāmi.
She returned to pick up the boy, then left.
อทฺทสา โข ภควา ทิพฺเพน จกฺขุนา วิสุทฺเธน
อติกฺกนฺตมานุสเกน อายสฺมโต สงฺคามชิสฺส ปุราณทุติยิกาย
เอวรูปมฺปิ วิปฺปการํ ฯ✎ ร่าง
Addasā kho bhagavā dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena āyasmato saṅgāmajissa purāṇadutiyikāya evarūpaṁ vippakāraṁ.
With clairvoyance that is purified and superhuman, the Buddha saw how Saṅgāmaji’s former wife went back for the child.
อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ
เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ✎ ร่าง
Atha kho bhagavā etamatthaṁ viditvā tāyaṁ velāyaṁ imaṁ udānaṁ udānesi:
Then, understanding this matter, on that occasion the Buddha expressed this heartfelt sentiment:
อายนฺตึ นาภินนฺทติ✎ ร่าง
“Āyantiṁ nābhinandati,
“When she came he was not glad,
ปกฺกามนฺตึ น โสจติ✎ ร่าง
pakkamantiṁ na socati;
when she left he did not grieve.
สงฺคา สงฺคามชึ มุตฺตํ✎ ร่าง
Saṅgā saṅgāmajiṁ muttaṁ,
Victorious in battle, freed from chains,
ตมหํ พฺรูมิ พฺราหฺมณนฺติ ฯ✎ ร่าง
tamahaṁ brūmi brāhmaṇan”ti.
that’s who I declare a brahmin.”
—
Udāna 1.9
Heartfelt Sayings 1.9