—
Udāna 2.2
Heartfelt Sayings 2.2
เอวมฺเม สุตํ ฯ✎ ร่าง
Evaṁ me sutaṁ—
So I have heard.
อ้างอิงPTS 11 · สยามรัฐ 25.87
เอกํ สมยํ ภควา สาวตฺถิยํ
วิหรติ เชตวเน อนาถปิณฺฑิกสฺส อาราเม ฯ✎ ร่าง
ekaṁ samayaṁ bhagavā sāvatthiyaṁ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme.
At one time the Buddha was staying near Sāvatthī in Jeta’s Grove, Anāthapiṇḍika’s monastery.
เตน โข ปน
สมเยน สมฺพหุลานํ ภิกฺขูนํ ปจฺฉาภตฺตํ ปิณฺฑปาตปฏิกฺกนฺตานํ
อุปฏฺฐานสาลายํ สนฺนิสินฺนานํ สนฺนิปติตานํ อยมนฺตรากถา อุทปาทิ✎ ร่าง
Tena kho pana samayena sambahulānaṁ bhikkhūnaṁ pacchābhattaṁ piṇḍapātapaṭikkantānaṁ upaṭṭhānasālāyaṁ sannisinnānaṁ sannipatitānaṁ ayamantarākathā udapādi:
Now at that time, after the meal, on return from almsround, several mendicants sat together in the assembly hall and this discussion came up among them:
โก นุโข อาวุโส อิเมสํ ทฺวินฺนํ ราชูนํ มหทฺธนตโร วา มหาโภคตโร
วา มหาโกสตโร วา มหาวิชิตตโร วา มหาวาหนตโร
@เชิงอรรถ: ๑ ม. ยุ. ทุทฺทินี ฯ ๒ ม. ... สรีสปสมฺผสฺโสติ ฯ ๓ ม. ยุ. กายา@โภเค วินิเวเฐตฺวา สกวณฺณํ ปฏิสํหริตฺวา มาณวกวณฺณํ อภินิมฺมินิตฺวา ฯ ๔ ม.@๔ ม. ยุ. สํยโม ฯ ๕ ม. ยุ. โย ฯ
วา มหพฺพลตโร วา มหิทฺธิกตโร วา มหานุภาวตโร วา ราชา
วา มาคโธ เสนิโย พิมฺพิสาโร ราชา วา ปเสนทิ โกสโลติ ฯ✎ ร่าง
“ko nu kho, āvuso, imesaṁ dvinnaṁ rājūnaṁ mahaddhanataro vā mahābhogataro vā mahākosataro vā mahāvijitataro vā mahāvāhanataro vā mahabbalataro vā mahiddhikataro vā mahānubhāvataro vā rājā vā māgadho seniyo bimbisāro, rājā vā pasenadi kosalo”ti?
“Which of these two kings has greater wealth, riches, treasury, dominion, vehicles, forces, might, and power: King Seniya Bimbisāra of Magadha or King Pasenadi of Kosala?”
อยญฺจรหิ เตสํ ภิกฺขูนํ อนฺตรากถา ๑- วิปฺปกตา ฯ✎ ร่าง
Ayañcarahi tesaṁ bhikkhūnaṁ antarākathā hoti vippakatā.
At that point the conversation among those mendicants was left unfinished.
อถ โข ภควา
สายณฺหสมยํ ปฏิสลฺลานา วุฏฺฐิโต เยน อุปฏฺฐานสาลา
เตนุปสงฺกมิ อุปสงฺกมิตฺวา ปญฺญตฺเต อาสเน นิสีทิ ฯ✎ ร่าง
Atha kho bhagavā sāyanhasamayaṁ paṭisallānā vuṭṭhito yenupaṭṭhānasālā tenupasaṅkami; upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi.
Then in the late afternoon, the Buddha came out of retreat, went to the assembly hall, sat down on the seat spread out,
นิสชฺช
โข ภควา ภิกฺขู อามนฺเตสิ✎ ร่าง
Nisajja kho bhagavā bhikkhū āmantesi:
and addressed the mendicants:
กาย นุตฺถ ภิกฺขเว เอตรหิ กถาย
สนฺนิสินฺนา สนฺนิปติตา กา จ ปน โว อนฺตรากถา วิปฺปกตาติ ฯ✎ ร่าง
“kāya nuttha, bhikkhave, etarahi kathāya sannisinnā sannipatitā, kā ca pana vo antarākathā vippakatā”ti?
“Mendicants, what were you sitting talking about just now? What conversation was left unfinished?”
อิธ ภนฺเต อมฺหากมฺปิ ปจฺฉาภตฺตํ ปิณฺฑปาตปฏิกฺกนฺตานํ
อุปฏฺฐานสาลายํ สนฺนิสินฺนานํ สนฺนิปติตานํ อยมนฺตรากถา
อุทปาทิ✎ ร่าง
“Idha, bhante, amhākaṁ pacchābhattaṁ piṇḍapātapaṭikkantānaṁ upaṭṭhānasālāyaṁ sannisinnānaṁ sannipatitānaṁ ayamantarākathā udapādi:
So the mendicants told him what they had been talking about when the Buddha arrived. The Buddha said,
อ้างอิงพุทธชยันตี 24.150
โก นุ โข อาวุโส อิเมสํ ทฺวินฺนํ ราชูนํ มหทฺธนตโร วา
มหาโภคตโร วา มหาโกสตโร วา มหาวิชิตตโร วา มหาวาหนตโร
วา มหพฺพลตโร วา มหิทฺธิกตโร วา มหานุภาวตโร วา ราชา
วา มาคโธ เสนิโย พิมฺพิสาโร ราชา วา ปเสนทิ โกสโลติ✎ ร่าง
‘ko nu kho, āvuso, imesaṁ dvinnaṁ rājūnaṁ mahaddhanataro vā mahābhogataro vā mahākosataro vā mahāvijitataro vā mahāvāhanataro vā mahabbalataro vā mahiddhikataro vā mahānubhāvataro vā rājā vā māgadho seniyo bimbisāro, rājā vā pasenadi kosalo’ti?
อยํ โข โน ภนฺเต อนฺตรากถา วิปฺปกตา อถ ภควา อนุปฺปตฺโตติ ฯ✎ ร่าง
Ayaṁ kho no, bhante, antarākathā vippakatā, atha bhagavā anuppatto”ti.
น เขฺวตํ ภิกฺขเว ตุมฺหากํ ปฏิรูปํ กุลปุตฺตานํ สทฺธา ๒- อคารสฺมา
อนคาริยํ ปพฺพชิตานํ ยํ ตุเมฺห เอวรูปํ ๓- กถํ กเถยฺยาถ✎ ร่าง
“Na khvetaṁ, bhikkhave, tumhākaṁ patirūpaṁ kulaputtānaṁ saddhā agārasmā anagāriyaṁ pabbajitānaṁ yaṁ tumhe evarūpiṁ kathaṁ katheyyātha.
“Mendicants, it is not appropriate for you gentlemen who have gone forth out of faith from the lay life to homelessness to talk about such things.
สนฺนิปติตานํ โว ภิกฺขเว ทฺวยํ กรณียํ✎ ร่าง
Sannipatitānaṁ vo, bhikkhave, dvayaṁ karaṇīyaṁ—
When you’re sitting together you should do one of two things:
ธมฺมี ๔- วา กถา อริโย
วา ตุณฺหีภาโวติ ฯ✎ ร่าง
dhammī vā kathā ariyo vā tuṇhībhāvo”ti.
discuss the teachings or keep noble silence.”
อถ โข ภควา เอตมตฺถํ วิทิตฺวา ตายํ
เวลายํ อิมํ อุทานํ อุทาเนสิ✎ ร่าง
Atha kho bhagavā etamatthaṁ viditvā tāyaṁ velāyaṁ imaṁ udānaṁ udānesi:
Then, understanding this matter, on that occasion the Buddha expressed this heartfelt sentiment:
ยญฺจ กามสุขํ โลเก✎ ร่าง
“Yañca kāmasukhaṁ loke,
“Neither the pleasures of the senses,
อ้างอิงสยามรัฐ 25.88 · ฉัฏฐสังคายนา 47.81
ยญฺจิทํ ทิวิยํ สุขํ✎ ร่าง
yañcidaṁ diviyaṁ sukhaṁ;
nor even divine happiness,
ตณฺหกฺขยสุขสฺส ๑- เต✎ ร่าง
Taṇhakkhayasukhassete,
is worth even a sixteenth part
กลํ นคฺฆนฺติ โสฬสินฺติ ฯ✎ ร่าง
kalaṁ nāgghanti soḷasin”ti.
of the happiness of craving’s end.”
—
Udāna 2.3
Heartfelt Sayings 2.3