เล่ม ๒๖ — ขุททกนิกาย วิมานวัตถุ–เปตวัตถุ–เถรคาถา–เถรีคาถา ข้อ 343

เนื้อความทั้งข้อ

[๓๔๓] เราจักระวังจิตนั้นไว้ เหมือนนายหัตถาจารย์ กักช้างไว้ที่ประตูนคร ฉะนั้น เราจักไม่ประกอบจิตไว้ในธรรมอันลามก จักไม่ยอมให้จิตตกลง ไปสู่ข่ายแห่งกามอันเกิดในร่างกาย เจ้าถูกเรากักขังไว้แล้ว จักไปตาม ชอบใจไม่ได้ เหมือนช้างได้ช่องประตู ฉะนั้น ดูกรจิตผู้ชั่วช้า บัดนี้ เจ้าจักขืนยินดีในธรรมอันลามกเที่ยวไปเนืองๆ ดังก่อนมิได้ นายควาญ- ช้างมีกำลังแข็งแรง ย่อมบังคับช้างที่จับได้ใหม่ ยังไม่ได้ฝึก ให้อยู่ใน อำนาจด้วยขอ ฉันใด เราจักบังคับเจ้าให้อยู่ในอำนาจ ฉันนั้น นาย สารถีผู้ฉลาดในการฝึกม้าให้ดี เป็นผู้ประเสริฐ ย่อมฝึกม้าให้รอบรู้ได้ ฉันใด เราจักฝึกเจ้าให้ตั้งอยู่ในพละ ๕ ฉันนั้น จักผูกเจ้าไว้ด้วยสติ จักฝึกจักบังคับเจ้าให้ทำธุระด้วยความเพียร เจ้าจักไม่ได้ไปไกลจาก อารมณ์ภายในนี้ละนะจิต.

thag5.9:0.3 #

—

Paṭhamavagga

Chapter One

thag5.9:0.4 #

—

Vijitasenattheragāthā

Vijitasena

thag5.9:1.1 #

โอลคฺคิสฺสามิ เต จิตฺตํ✎ ร่าง

“Olaggessāmi te citta,

I’ll cage you, mind,

อ้างอิงพุทธชยันตี 28.112

thag5.9:1.2 #

อาณิทฺวาเรว หตฺถินํ✎ ร่าง

āṇidvāreva hatthinaṁ;

like an elephant in a stockade.

thag5.9:1.3 #

น ตํ ปาเป นิโยชิสฺสํ✎ ร่าง

Na taṁ pāpe niyojessaṁ,

Born of the flesh, that net of the senses,

thag5.9:1.4 #

กามชาลํ ๒- สรีรชํ ๓- ฯ✎ ร่าง

kāmajāla sarīraja.

I won’t urge you to do bad.

thag5.9:2.1 #

ตฺวํ โอลคฺโค น คจฺฉสิ✎ ร่าง

Tvaṁ olaggo na gacchasi,

Caged, you won’t go anywhere,

อ้างอิงPTS 40

thag5.9:2.2 #

ทฺวารวิวรํ คโชว อลภนฺโต✎ ร่าง

Dvāravivaraṁ gajova alabhanto;

like an elephant who can’t find an open gate.

thag5.9:2.3 #

น จ จิตฺตกลิ ปุนปฺปุนํ✎ ร่าง

Na ca cittakali punappunaṁ,

Loser mind, you won’t wander again and again,

thag5.9:2.4 #

ปสหํ ๕- ปาปรโต จริสฺสสิ ฯ✎ ร่าง

Pasakka pāparato carissasi.

bullying, in love with wickedness.

thag5.9:3.1 #

ยถา กุญฺชรํ อทนฺตํ✎ ร่าง

Yathā kuñjaraṁ adantaṁ,

Just as a strong trainer with a hook

thag5.9:3.2 #

นวคฺคหํ องฺกุสคฺคโห✎ ร่าง

Navaggahamaṅkusaggaho;

takes a wild, newly captured elephant

thag5.9:3.3 #

พลวา อาวตฺเตติ อกามํ✎ ร่าง

Balavā āvatteti akāmaṁ,

and wins it over against its will,

thag5.9:3.4 #

เอวํ อาวตฺตยิสฺสนฺตํ ฯ✎ ร่าง

Evaṁ āvattayissaṁ taṁ.

so I’ll win you over.

thag5.9:4.1 #

ยถา วรหยทมกุสโล✎ ร่าง

Yathā varahayadamakusalo,

Just as a fine charioteer, skilled in the taming

thag5.9:4.2 #

สารถิ ปวโร ทเมติ อาชญฺญํ✎ ร่าง

Sārathi pavaro dameti ājaññaṁ;

of fine horses, tames a thoroughbred,

thag5.9:4.3 #

เอวํ ทมยิสฺสนฺตํ✎ ร่าง

Evaṁ damayissaṁ taṁ,

so I’ll tame you,

thag5.9:4.4 #

ปติฏฺฐิโต ปญฺจสุ พเลสุ ฯ✎ ร่าง

Patiṭṭhito pañcasu balesu.

firmly established in the five powers.

thag5.9:5.1 #

สติยา ตํ นิพนฺธิสฺสํ✎ ร่าง

Satiyā taṁ nibandhissaṁ,

I’ll bind you with mindfulness;

อ้างอิงสยามรัฐ 26.323 · ฉัฏฐสังคายนา 56.218

thag5.9:5.2 #

ปยตตฺโต ๖- เต ๗- ทมิสฺสามิ✎ ร่าง

Payutto te damessāmi;

devout, I shall tame you;

thag5.9:5.3 #

วิริยธุรนิคฺคหิโต✎ ร่าง

Vīriyadhuraniggahito,

kept in check by harnessed energy,

thag5.9:5.4 #

นยิโต @เชิงอรรถ: ๑ ม. ยุ. จิตฺต ฯ ๒ ยุ. กามชาล ฯ ๓ ยุ. สรีรช ฯ ๔ ยุ. คจฺฉิสิ ฯ@๕ ม. ปสกฺก ฯ ๖ ม. ปยุตฺโต ฯ ๗ ยุ. โว ฯ ทูรํ คมิสฺสเส จิตฺตาติ ฯ✎ ร่าง

Na yito dūraṁ gamissase cittā”ti.

mind, you won’t go far from here.

thag5.9:5.5 #

วิชิตเสโน เถโร ฯ✎ ร่าง

… Vijitaseno thero ….

thag5.10:0.1 #

—

Theragāthā 5.10

Verses of the Senior Monks 5.10