เนื้อความทั้งข้อ
[๓๕๙] มุงบังไว้ฝนยิ่งรั่วรด เปิดไว้ฝนกลับไม่รั่วรด เพราะฉะนั้นท่านทั้งหลาย
จงเปิดที่มุงบังเสียเถิด ฝนจักไม่รั่วรดท่านด้วยอาการอย่างนี้ โลกถูก
มัจจุเผาสุม ถูกชรารุมล้อม ถูกศร คือ ตัณหาทิ่มแทง ถูกความ
ปรารถนาแผดเผาทุกเมื่อ โลกถูกมัจจุเผาสุม และถูกชรารุมล้อม ไม่มี
สิ่งใดต้านทานได้ ย่อมเดือดร้อนอยู่เป็นนิตย์ เหมือนคนกระทำความผิด
ได้รับอาชญาเดือดร้อนอยู่ฉะนั้น ชรา พยาธิและมรณะทั้ง ๓ เป็นดุจ-
กองไฟตามไหม้หมู่สัตว์โลกนี้ สัตวโลกเหล่านั้นไม่มีกำลังต่อต้าน ไม่มี
กำลังจะหนีไปได้ ควรทำวันและคืนไม่ให้ไร้ประโยชน์ ด้วยมนสิการ
น้อยบ้าง มากบ้าง เพราะวันคืนล่วงไปๆ เท่าใด ชีวิตของสัตว์ก็ล่วง
ไปเท่านั้น เวลาตายย่อมรุกร้นเข้าไปใกล้บุคคลทุกอิริยาบถ คือ เดิน
ยืน นั่ง หรือนอน เพราะฉะนั้น ท่านไม่ควรประมาทเวลา.
—
Paṭhamavagga
Chapter One
—
Sirimaṇḍattheragāthā
Sirimaṇḍa
ฉนฺนมติวสฺสติ✎ ร่าง
“Channamativassati,
The rain saturates things that are covered up;
วิวฏํ นาติวสฺสติ✎ ร่าง
vivaṭaṁ nātivassati;
it doesn’t saturate things that are open.
ตสฺมา ฉนฺนํ วิวเรถ✎ ร่าง
Tasmā channaṁ vivaretha,
Therefore you should open up a covered thing,
เอวนฺตํ นาติวสฺสติ ฯ✎ ร่าง
evaṁ taṁ nātivassati.
so the rain will not saturate it.
มจฺจุนพฺภาหโต โลโก✎ ร่าง
Maccunābbhahato loko,
The world is beaten down by death
ชราย ปริวาริโต✎ ร่าง
jarāya parivārito;
and surrounded by old age.
ตณฺหาสลฺเลน โอติณฺโณ✎ ร่าง
Taṇhāsallena otiṇṇo,
The dart of craving has struck it down,
อิจฺฉาธูปายิโต สทา ฯ✎ ร่าง
icchādhūpāyito sadā.
and it’s always fuming with desire.
มจฺจุนพฺภาหโต โลโก✎ ร่าง
Maccunābbhahato loko,
The world is beaten down by death,
ปริกฺขิตฺโต ชราย จ✎ ร่าง
parikkhitto jarāya ca;
caged by old age,
หญฺญติ นิจฺจมตฺตาโณ✎ ร่าง
Haññati niccamattāṇo,
beaten constantly without respite,
ปตฺตทณฺโฑว ตกฺกโร ฯ✎ ร่าง
pattadaṇḍova takkaro.
like a thief being flogged.
อาคจฺฉนฺตคฺคิกฺขนฺธาว✎ ร่าง
Āgacchantaggikhandhāva,
Three things are coming, like a wall of flame:
มจฺจุพฺยาธิชรา ตโย✎ ร่าง
maccu byādhi jarā tayo;
death, disease, and old age.
ปจฺจุคฺคนฺตุํ พลํ นตฺถิ✎ ร่าง
Paccuggantuṁ balaṁ natthi,
No power can stand before them,
ชโว นตฺถิ ปลายิตุํ ฯ✎ ร่าง
javo natthi palāyituṁ.
and no speed’s enough to flee.
อโมฆํ ทิวสํ กยิรา✎ ร่าง
Amoghaṁ divasaṁ kayirā,
Don’t waste your day,
อปฺเปน พหุเกน วา✎ ร่าง
appena bahukena vā;
a little or a lot.
ยํ ยํ วิวหเต ๑- รตฺติ✎ ร่าง
Yaṁ yaṁ vijahate rattiṁ,
Every night that passes
ตทูนนฺตสฺส ชีวิตํ ฯ✎ ร่าง
tadūnaṁ tassa jīvitaṁ.
shortens your life by that much.
จรโต ติฏฺฐโต วาปิ✎ ร่าง
Carato tiṭṭhato vāpi,
Walking or standing,
อาสีนสยนสฺส วา✎ ร่าง
āsīnasayanassa vā;
sitting or lying down:
อุเปติ จริมา รตฺติ✎ ร่าง
Upeti carimā ratti,
your final night draws near;
น เต กาโล ปมชฺชิตุนฺติ ฯ✎ ร่าง
na te kālo pamajjitun”ti.
you have no time to be careless.
สิริมณฺโฑ เถโร ฯ✎ ร่าง
… Sirimaṇḍo thero ….
—
Theragāthā 6.14
Verses of the Senior Monks 6.14