เนื้อความทั้งข้อ
[๒๓๕๑] พระศาสดาได้บรรลุสัมโพธิญาณแล้ว มีพระอานุภาพมาก ได้ทรงทำการแย้ม
ในท่ามกลางบริษัท ภิกษุทั้งหลายผู้มีจิตหลุดพ้นดีแล้ว พากันทูลถามว่า
พระพุทธเจ้าทั้งหลาย ย่อมไม่ทรงทำการแย้มให้ปรากฏ เมื่อไม่มีเหตุ?
พระผู้มีพระภาคตรัสว่า ท่านทั้งหลายจงดูนางกุมารีสาวคนนั้น นุ่งห่ม
ผ้ากาสาวพัสตร์ ประพฤติอนาคาริยวัตร นางกุมารีคนนั้นแล เป็นนาง-
สุภัททาในกาลนั้น เราตถาคตเป็นพญาช้างในกาลนั้น. นายพรานถือเอา
งาทั้งคู่อันงดงามของพญาช้าง หาที่เปรียบในพื้นปฐพีมิได้ กลับมายัง
พระนครกาสีในกาลนั้น เป็นพระเทวทัต. พระพุทธเจ้าผู้ปราศจากความ
กระวนกระวาย ความเศร้าโศก และกิเลสดุจลูกศร ตรัสรู้ยิ่งด้วยพระองค์
เองแล้ว ได้ตรัสฉัททันตชาดกนี้ อันเป็นของเก่า ไม่รู้จักสิ้นสูญ ซึ่ง
พระองค์ท่องเที่ยวไปแล้วตลอดกาลนาน เป็นบุรพจรรยาทั้งสูงทั้งต่ำว่า
ดูกรภิกษุทั้งหลาย คราวครั้งนั้น เราเป็นพญาช้างฉัททันต์อยู่ที่สระฉัททันต์
นั้น ท่านทั้งหลายจงทรงจำชาดกไว้ ด้วยประการฉะนี้แล.
สมฺโพธิปตฺโต จ ๑- มหานุภาโว✎ ร่าง
Sambodhipatto sa mahānubhāvo,
สีตํ อกาสี ๒- ปริสาย มชฺเฌ✎ ร่าง
Sitaṁ akāsi parisāya majjhe;
ปุจฺฉึสุ ภิกฺขู สุวิมุตฺตจิตฺตา✎ ร่าง
Pucchiṁsu bhikkhū suvimuttacittā,
นาการเณ ปาตุกโรนฺติ พุทฺธา ฯ✎ ร่าง
“Nākāraṇe pātukaronti buddhā.
ยมทฺทสาถ ทหรึ กุมารึ✎ ร่าง
Yamaddasātha dahariṁ kumāriṁ,
กาสาววตฺถํ อนคาริยํ จรนฺตึ✎ ร่าง
Kāsāyavatthaṁ anagāriyaṁ carantiṁ;
สา โข ตทา ราชกญฺญา อโหสิ✎ ร่าง
Sā kho tadā rājakaññā ahosi,
อหํ ตทา นาคราชา อโหสึ ฯ✎ ร่าง
Ahaṁ tadā nāgarājā ahosiṁ.
อาทาย ทนฺตานิ คชุตฺตมสฺส✎ ร่าง
Ādāya dantāni gajuttamassa,
อ้างอิงPTS 5.56
วคฺคู สุเภ อปฺปฏิเม ปฐพฺยา✎ ร่าง
Vaggū subhe appaṭime pathabyā;
โย ลุทฺทโก กาสิปุรํ อุปาคมิ✎ ร่าง
Yo luddako kāsipuraṁ upāgami,
โส โข ตทา เทวทตฺโต อโหสิ ฯ✎ ร่าง
So kho tadā devadatto ahosi”.
อนาวสูรํ จิรรตฺตสํสิตํ✎ ร่าง
Anāvasūraṁ cirarattasaṁsitaṁ,
อุจฺจาวจํ จริตมิทํ ปุราณํ✎ ร่าง
Uccāvacaṁ caritamidaṁ purāṇaṁ;
วีตทฺทโร วีตโสโก วิสลฺโล✎ ร่าง
Vītaddaro vītasoko visallo,
สยํ อภิญฺญาย อภาสิ พุทฺโธ ฯ✎ ร่าง
Sayaṁ abhiññāya abhāsi buddho.
อหํ โว เตน กาเลน✎ ร่าง
“Ahaṁ vo tena kālena,
อโหสึ ตตฺถ ภิกฺขโว✎ ร่าง
ahosiṁ tattha bhikkhavo;
นาคราชา ตทาโหสึ✎ ร่าง
Nāgarājā tadā homi,
เอวํ ธาเรถ ชาตกนฺติ ฯ✎ ร่าง
evaṁ dhāretha jātakan”ti.
ฉทฺทนฺตชาตกํ จตุตฺถํ ฯ✎ ร่าง
Chaddantajātakaṁ catutthaṁ.
สมฺภวชาตกํ✎ ร่าง
5. Sambhavajātaka