เนื้อความทั้งข้อ
[๑๑๘๒] เท้าของเราทั้งสองนี้เล็กเป็นทุกข์ ทั้งหนทางก็ไกลยากที่จะเดินไปได้
เมื่อพระอาทิตย์คล้อยลงต่ำ พราหมณ์เล่าก็เร่งเราทั้งสองให้รีบเดิน
ข้าพเจ้าทั้งสอง ขอคร่ำครวญกราบไหว้เทพเจ้าทั้งหลายผู้สิงสถิตอยู่ ณ
ภูเขาลำเนาไพร ในสระน้ำ และบ่อน้ำอันมีท่าราบเรียบด้วยเศียรเกล้า
ขอเทพเจ้าผู้สถิตอยู่ ณ ป่าหญ้าลดาวัลย์ และต้นไม้ที่เป็นโอสถ บน
ภูเขา ที่ป่าไม้ จงช่วยกราบทูลพระชนนีว่า ข้าน้อยทั้งสองนี้ไม่มีโรค
พราหมณ์นี้นำเอาข้าทั้งสองไป อนึ่ง ขอท่านทั้งหลายจงกราบทูลพระเจ้า-
แม่มัทรีชนนีของข้าน้อยทั้งสองว่า ถ้าพระแม่เจ้าปรารถนาจะเสด็จ
ติดตามมา ก็พึงรีบเสด็จติดตามข้าน้อยทั้งสองมาเร็วพลัน ทางนี้เป็นทาง
เดินคนเดียวตัดตรงไปยังอาศรม พระมารดาพึงเสด็จไปตามทางนั้นก็จะ
ทันได้เห็นลูกทั้งสองโดยเร็วพลัน โอ้หนอ พระเจ้าแม่ผู้ทรงเพศตาปสินี
ทรงนำมูลผลาหารมาจากป่า ได้ทรงเห็นอาศรมอันว่างเปล่า ก็จักทรงมี
ทุกข์ พระมารดาเที่ยวแสวงหามูลผลาหารจนล่วงเวลา คงได้มาไม่น้อย
คงไม่ทรงทราบว่า ลูกทั้งสองถูกพราหมณ์ผู้แสวงหาทรัพย์หยาบช้าร้าย
กาจผูกมัดเฆี่ยนตีดังหนึ่งนายโคบาลทุบตีโค ฉะนั้น เออก็วันนี้ลูกทั้งสอง
พึงได้เห็นพระมารดาเสด็จกลับมาจากการแสวงหามูลผลาหารในเวลาเย็น
พระมารดาพึงประทานผลไม้อันเจือด้วยน้ำผึ้งแก่พราหมณ์ ในกาลนั้น
พราหมณ์นี้หิวกระหาย ไม่พึงเร่งให้เราทั้งสองเดินนัก เท้าทั้งสองของเรา
ฟกบวมหนอ พราหมณ์ก็เร่งให้เรารีบเดิน พระกุมารทั้งสองทรงรักใคร่
ในพระมารดา ทรงกรรแสงพิลาปอยู่ ณ ที่นั้น ด้วยประการดังนี้.
อิเม โน ปาทุกา ทุกฺขา✎ ร่าง
“Ime no pādakā dukkhā,
ทีโฆ จทฺธา สุทุคฺคโม✎ ร่าง
dīgho caddhā suduggamo;
นีเจ โวลมฺพเก สุริเย✎ ร่าง
Nīce colambate sūriyo,
พฺราหฺมโณว ตเรติ ๒- โน ฯ✎ ร่าง
brāhmaṇo ca dhāreti no.
โอกนฺทามฺหเส ๓- ภูตานิ✎ ร่าง
Okandāmase bhūtāni,
อ้างอิงPTS 6.555
ปพฺพตานิ วนานิ จ✎ ร่าง
pabbatāni vanāni ca;
สรสฺส สิรสา วนฺทาม✎ ร่าง
Sarassa sirasā vandāma,
สุปติตฺเถ จ อาปเก ฯ✎ ร่าง
supatitthe ca āpake.
ติณลตานิ โอสโธฺย✎ ร่าง
Tiṇalatāni osadhyo,
อ้างอิงพุทธชยันตี 32.442
ปพฺพตานิ วนานิ จ✎ ร่าง
pabbatāni vanāni ca;
อมฺมํ อาโรคฺยํ วชฺชาถ✎ ร่าง
Ammaṁ ārogyaṁ vajjātha,
อยํ โน เนติ พฺราหฺมโณ ฯ✎ ร่าง
ayaṁ no neti brāhmaṇo.
วชฺชนฺตุ โภนฺโต อมฺมญฺจ✎ ร่าง
Vajjantu bhonto ammañca,
มทฺทึ อสฺมาก มาตรํ✎ ร่าง
Maddiṁ asmāka mātaraṁ;
สเจ อนุปฺปติตุกามา✎ ร่าง
Sace anupatitukāmāsi,
ขิปฺปํ อนุปฺปเตยฺย ๕- โน ฯ✎ ร่าง
Khippaṁ anupatiyāsi no.
อยํ เอกปที เอติ✎ ร่าง
Ayaṁ ekapadī eti,
อุชุํ คจฺฉติ อสฺสมํ✎ ร่าง
ujuṁ gacchati assamaṁ;
ตเมวานุปฺปเตยฺยาสิ✎ ร่าง
Tamevānupateyyāsi,
อปิ ปสฺเสสิ โน ๖- ลหุํ ฯ✎ ร่าง
api passesi ne lahuṁ.
อโห วต เร ชฏินี✎ ร่าง
Aho vata re jaṭinī,
วนมูลผลหาริยา✎ ร่าง
vanamūlaphalahārike;
สุญฺญํ ทิสฺวาน อสฺสมํ✎ ร่าง
Suññaṁ disvāna assamaṁ,
ตนฺเต ทุกฺขํ ภวิสฺสติ ฯ✎ ร่าง
taṁ te dukkhaṁ bhavissati.
อติเวลํ นุ อมฺมาย✎ ร่าง
Ativelaṁ nu ammāya,
อุญฺฉาลทฺธํ อนปฺปกํ✎ ร่าง
uñchā laddho anappako;
ยา โน พนฺเธ น ชานาติ✎ ร่าง
Yā no baddhe na jānāsi,
พฺราหฺมเณน ธเนสินา ฯ✎ ร่าง
brāhmaṇena dhanesinā.
อจฺจายิเกน ลุทฺเทน✎ ร่าง
Accāyikena luddena,
โย โน คาโวว สุมฺภติ✎ ร่าง
yo no gāvova sumbhati;
อปชฺช อมฺมํ ปสฺเสมุ✎ ร่าง
Apajja ammaṁ passemu,
สายํ อุญฺฉาโต อาคตํ ฯ✎ ร่าง
sāyaṁ uñchāto āgataṁ.
ทชฺชา อมฺมา พฺราหฺมณสฺส✎ ร่าง
Dajjā ammā brāhmaṇassa,
อ้างอิงสยามรัฐ 28.424
ผลํ ขุทฺเทน มิสฺสิตํ✎ ร่าง
phalaṁ khuddena missitaṁ;
ตทายํ อสิโต ฉาโต✎ ร่าง
Tadāyaṁ asito dhāto,
น พาฬฺหํ ตรเยยฺย โน ฯ✎ ร่าง
na bāḷhaṁ dhārayeyya no.
สูนา จ วต โน ปาทา✎ ร่าง
Sūnā ca vata no pādā,
พาฬฺหํ ตาเรติ พฺราหฺมโณ✎ ร่าง
bāḷhaṁ dhāreti brāhmaṇo;
อิติ ตตฺถ วิลปึสุ✎ ร่าง
Iti tattha vilapiṁsu,
กุมารา มาตุคิทฺธิโน ฯ✎ ร่าง
kumārā mātugiddhino”.
ทารกปพฺพํ นาม ฯ✎ ร่าง
Dārakapabbaṁ nāma.