เล่ม ๒๘ — ขุททกนิกาย ชาดก ๒ (จัตตาฬีส–มหานิบาต) ข้อ 50

👁 การแสดงผล ▾

แตะเพื่อเปิด/ปิดแต่ละส่วน

คำแปลไทย (ทั้งข้อ) บาลีอักษรไทย บาลีโรมัน อ้างอิง

เนื้อความทั้งข้อ

[๕๐] ดูกรอภิปารกเสนาบดี เชิญท่านฟังคำของเราเถิด เราจักแสดงธรรมที่ สัตบุรุษซ่องเสพแก่ท่าน พระราชาชอบใจธรรมจึงจะดีงาม นรชนผู้มี ความรู้รอบจึงจะดีงาม ความไม่ประทุษร้ายต่อมิตรเป็นความดี การไม่ กระทำบาปเป็นสุข มนุษย์ทั้งหลายพึงอยู่เป็นสุข ในแว่นแคว้นของพระ ราชาผู้ไม่ทรงกริ้วโกรธ ทรงตั้งอยู่ในธรรม เหมือนเรือนของตนอันมีร่ม เงาเย็นฉะนั้น เราย่อมไม่ชอบใจกรรมที่ทำด้วยความไม่พิจารณาอันเป็น กรรมไม่ดีนั้นเลย แม้พระราชาเหล่าใดทรงทราบแล้วไม่ทรงทำเอง เรา ชอบใจกรรมของพระราชาเหล่านั้น ขอท่านจงฟังอุปมาของเราต่อไปนี้ ถ้า เมื่อฝูงโคว่ายข้ามฟากไปอยู่ โคผู้นำฝูงว่ายไปคด โคทั้งหมดนั้นก็ว่ายไป คด ในเมื่อโคนำฝูงว่ายคด ฉันใด ในหมู่มนุษย์ก็ฉันนั้น ผู้ใดได้รับยกย่อง ว่าเป็นผู้ประเสริฐ ถ้าผู้นั้นประพฤติอธรรมจะป่วยกล่าวไปไยถึงประชาชน นอกนี้ รัฐทั้งหมดย่อมอยู่เป็นทุกข์ ถ้าพระราชาไม่ทรงตั้งอยู่ในธรรม เมื่อฝูงโคว่ายข้ามไปอยู่ ถ้าโคผู้นำฝูงว่ายไปตรง โคทั้งหมดนั้นก็ว่ายไป ตรง ในเมื่อโคนำฝูงว่ายไปตรง ฉันใด ในหมู่มนุษย์ก็ฉันนั้น ผู้ใดได้รับ ยกย่องว่าเป็นผู้ประเสริฐ ถ้าผู้นั้นประพฤติธรรม จะป่วยกล่าวไปไยถึง ประชาชนนอกนี้ รัฐทั้งหมดย่อมอยู่เป็นสุข ถ้าพระราชาทรงตั้งอยู่ใน ธรรม ดูกรอภิปารกเสนาบดี เราไม่พึงปรารถนาเพื่อความเป็นเทวดา และเพื่อครอบครองแผ่นดินทั้งหมดนี้ โดยอธรรม รัตนะอย่างใดอย่าง หนึ่งคือ โค ทาส เงิน ผ้า และจันทน์เทศ มีอยู่ในมนุษย์นี้ เราจะไม่ ประพฤติผิดธรรมเพราะความปรารถนารัตนะเหล่านั้น บุคคลไม่พึงประ พฤติผิดธรรมเพราะเหตุแห่งสมบัตินั้น เป็นต้นว่า ม้า หญิง แก้วมณี หรือแม้พระจันทร์และพระอาทิตย์ที่รักษาอยู่ เราเป็นผู้องอาจ เกิดใน ท่ามกลางแห่งชาวสีพีทั้งหลาย ฉะนั้น เราจะไม่ประพฤติผิดธรรมเพราะ เหตุแห่งสมบัตินั้น เราจะเป็นผู้นำ จะเป็นผู้เกื้อกูล เป็นผู้เฟื่องฟูปกครอง แว่นแคว้น จักเป็นผู้เคารพธรรม ของชาวสีพี จะเป็นผู้คิดค้นซึ่ง ธรรม เพราะฉะนั้น เราจะไม่เป็นไปในอำนาจแห่งจิตของตน

เทียบรายประโยค (52 ประโยค)

ja527:44.1 #

ตทิงฺฆ อภิปารก✎ ร่าง

“Tadiṅgha abhipāraka,

ja527:44.2 #

สุโณหิ วจนํ มม✎ ร่าง

suṇohi vacanaṁ mama;

ja527:44.3 #

ธมฺมนฺเต เทสยิสฺสามิ✎ ร่าง

Dhammaṁ te desayissāmi,

ja527:44.4 #

สตํ อาเสวิตํ อหํ ฯ✎ ร่าง

sataṁ āsevitaṁ ahaṁ.

ja527:45.1 #

สาธุ ธมฺมรุจี ราชา✎ ร่าง

Sādhu dhammaruci rājā,

อ้างอิงพุทธชยันตี 31.242

ja527:45.2 #

สาธุ ปญฺญาณวา นโร✎ ร่าง

sādhu paññāṇavā naro;

ja527:45.3 #

สาธุ มิตฺตานมทฺทุพฺโภ✎ ร่าง

Sādhu mittānamaddubbho,

ja527:45.4 #

ปาปสฺสากรณํ สุขํ ฯ✎ ร่าง

pāpassākaraṇaṁ sukhaṁ.

ja527:46.1 #

อกฺโกธนสฺส วิชิเต✎ ร่าง

Akkodhanassa vijite,

ja527:46.2 #

ฐิตธมฺมสฺส ราชิโน✎ ร่าง

ṭhitadhammassa rājino;

ja527:46.3 #

สุขํ มนุสฺสา อาเสถ✎ ร่าง

Sukhaṁ manussā āsetha,

ja527:46.4 #

สีตจฺฉายาย สงฺฆเร ฯ✎ ร่าง

sītacchāyāya saṅghare.

ja527:47.1 #

น จาหเมตํ อภิโรจยามิ✎ ร่าง

Na cāhametaṁ abhirocayāmi,

ja527:47.2 #

กมฺมํ อสเมกฺขกตํ อสาธุ✎ ร่าง

Kammaṁ asamekkhakataṁ asādhu;

ja527:47.3 #

เยวาปิ ญตฺวาน สยํ กโรนฺติ✎ ร่าง

Ye vāpi ñatvāna sayaṁ karonti,

ja527:47.4 #

อุปมา อิมา มยฺห ตุวํ สุโณหิ ฯ✎ ร่าง

Upamā imā mayhaṁ tuvaṁ suṇohi.

ja527:48.1 #

ควญฺเจ ตรมานานํ✎ ร่าง

Gavañce taramānānaṁ,

ja527:48.2 #

ชิมฺหํ คจฺฉติ ปุงฺคโว✎ ร่าง

jimhaṁ gacchati puṅgavo;

ja527:48.3 #

สพฺพา ตา ชิมฺหํ คจฺฉนฺติ✎ ร่าง

Sabbā tā jimhaṁ gacchanti,

ja527:48.4 #

เนตฺเต ชิมฺหํ คเต สติ ฯ✎ ร่าง

nette jimhaṁ gate sati.

ja527:49.1 #

เอวเมว มนุสฺเสสุ✎ ร่าง

Evameva manussesu,

ja527:49.2 #

โย โหติ เสฏฺฐสมฺมโต✎ ร่าง

yo hoti seṭṭhasammato;

ja527:49.3 #

โส เจ อธมฺมํ จรติ✎ ร่าง

So ce adhammaṁ carati,

ja527:49.4 #

ปเคว อิตรา ปชา✎ ร่าง

pageva itarā pajā;

ja527:49.5 #

สพฺพํ รฏฺฐํ ทุกฺขํ เสติ✎ ร่าง

Sabbaṁ raṭṭhaṁ dukhaṁ seti,

ja527:49.6 #

ราชา เจ โหติ อธมฺมิโก ฯ✎ ร่าง

rājā ce hoti adhammiko.

ja527:50.1 #

ควญฺเจ ตรมานานํ✎ ร่าง

Gavañce taramānānaṁ,

ja527:50.2 #

อุชุํ คจฺฉติ ปุงฺคโว✎ ร่าง

ujuṁ gacchati puṅgavo;

ja527:50.3 #

สพฺพา ตา อุชุํ คจฺฉนฺติ✎ ร่าง

Sabbā gāvī ujuṁ yanti,

ja527:50.4 #

เนตฺเต อุชุํ คเต สติ ฯ✎ ร่าง

nette ujuṁ gate sati.

ja527:51.1 #

เอวเมว มนุสฺเสสุ✎ ร่าง

Evameva manussesu,

อ้างอิงสยามรัฐ 28.21

ja527:51.2 #

โย โหติ เสฏฺฐสมฺมโต✎ ร่าง

yo hoti seṭṭhasammato;

ja527:51.3 #

โส เจปิ ๑- ธมฺมํ จรติ✎ ร่าง

So sace dhammaṁ carati,

ja527:51.4 #

ปเคว อิตรา ปชา✎ ร่าง

pageva itarā pajā;

ja527:51.5 #

สพฺพํ รฏฺฐํ สุขํ เสติ✎ ร่าง

Sabbaṁ raṭṭhaṁ sukhaṁ seti,

ja527:51.6 #

ราชา เจ โหติ ธมฺมิโก ฯ✎ ร่าง

rājā ce hoti dhammiko.

ja527:52.1 #

น จาปาหํ อธมฺเมน✎ ร่าง

Na cāpāhaṁ adhammena,

อ้างอิงPTS 5.223

ja527:52.2 #

อมรตฺตมภิปตฺถเย✎ ร่าง

amarattamabhipatthaye;

ja527:52.3 #

อิมํ วา ปฐวึ สพฺพํ✎ ร่าง

Imaṁ vā pathaviṁ sabbaṁ,

ja527:52.4 #

วิเชตุํ อภิปารก ฯ✎ ร่าง

vijetuṁ abhipāraka.

ja527:53.1 #

ยญฺหิ กิญฺจิ มนุสฺเสสุ✎ ร่าง

Yañhi kiñci manussesu,

ja527:53.2 #

รตนํ อิธ วิชฺชติ✎ ร่าง

ratanaṁ idha vijjati;

ja527:53.3 #

คาโว ทาโส หิรญฺญญฺจ✎ ร่าง

Gāvo dāso hiraññañca,

ja527:53.4 #

วตฺถิยํ หริจนฺทนํ ฯ✎ ร่าง

vatthiyaṁ haricandanaṁ.

ja527:54.1 #

อสฺสิตฺถิโย จ รตนํ มณิกญฺจ✎ ร่าง

Assitthiyo ratanaṁ maṇikañca,

อ้างอิงฉัฏฐสังคายนา 69.28

ja527:54.2 #

ยญฺจาปิเม จนฺทสุริยา อภิปาลยนฺติ✎ ร่าง

Yañcāpi me candasūriyā abhipālayanti;

ja527:54.3 #

น ตสฺส เหตุ วิสมํ จเรยฺย✎ ร่าง

Na tassa hetu visamaṁ careyyaṁ,

ja527:54.4 #

มชฺเฌ สิวีนํ อุสโภสฺมิ ชาโต ฯ✎ ร่าง

Majjhe sivīnaṁ usabhomhi jāto.

ja527:55.1 #

เนตา หิตา ๑- อุคฺคโต รฏฺฐปาโล✎ ร่าง

Netā hitā uggato raṭṭhapālo,

อ้างอิงพุทธชยันตี 31.244

ja527:55.2 #

ธมฺมํ สิวีนํ อปจายมาโน✎ ร่าง

Dhammaṁ sivīnaṁ apacāyamāno;

ja527:55.3 #

โส ธมฺมเมวานุวิจินฺตยนฺโต✎ ร่าง

So dhammamevānuvicintayanto,

ja527:55.4 #

ตสฺมา สเก จิตฺตวเส น วตฺโต ฯ✎ ร่าง

Tasmā sake cittavase na vatto”.

‹ กลับสารบัญ เล่ม ๒๘ — ขุททกนิกาย ชาดก ๒ (จัตตาฬีส–มหานิบาต)

ความน่าเชื่อถือ: ✓ ทางการ 🤖 AI จับคู่ ✎ ร่าง — "ร่าง" คือจับคู่อัตโนมัติ อาจคลาดเคลื่อน ยังไม่ตรวจทาน